Кіріспе
Ирландиялық кардинал (1923–1990)
Томас Семус О Фиаич, KGCHS (3 қараша 1923 – 8 мамыр 1990) – католик шіркеуінің ирландиялық кардиналы. 1977 жылдан өмірінің соңына дейін Бүкіл Ирландияның католик приматы және Армаг архиепископы қызметін атқарды. 1979 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді. О Фиаич 1923 жылы Каллиханнада дүниеге келді және Армаг графлығындағы Камлоуда өсті.
Ерте өмір және білім
Томаш О Фиайх (туған аты Томас Фей, Майнут колледжінде оқытушы болып жұмыс істеген кезде толық гаэльдік нұсқасын қабылдады) Оңтүстік Армагтың Куллианна қаласында дүниеге келді, оның әкесі сол жердегі мектеп мұғалімі болған. Ол бастапқыда жергілікті білім алған соң, Армагтағы Сент-Патрик грамматикалық мектебіне оқуға түсті, ал 6 шілдеде 1948 жылы Вексфордтағы Сент-Петр колледжінде дін қызметкері болу үшін оқуын жалғастырды. Джон Кардинал Д'Алтон оны Клонфеакл приходының көмекші діни қызметкері етіп тағайындады, бірақ О Фиайх толыққанды денсаулығына келгеннен кейін Дублин университетінде аспирантураны бастады (1948–1950), ерте және орта ғасырлық Ирландия тарихы бойынша магистр дәрежесін алды. Одан кейін Бельгиядағы Левен католик университетінде (1950–1952) оқуын жалғастырып, О Фиайх тарих ғылымдары бойынша лиценциат алды. 1952 жылы ол Клонфеаклға қайтып келді, онда 1953 жылдың жазына дейін көмекші діни қызметкер болып қызмет етті, содан кейін Майнуттағы Сент-Патрик колледжінің оқытушылық құрамына тағайындалды.
Мейнут колледжінің қызметкері
О Фиаич – ғалым, көрнекті ирланд тілінің зерттеушісі, фольклоршы және тарихшы, Ирландияның Ұлттық семинариясы – Сент-Патрик колледжінің Пап университетінде қызмет етті. 1959 жылдан 1974 жылға дейін ол колледжде қазіргі заманғы Ирландия тарихының профессоры болды. Осы қызметінде ол Nollaig Ó Muraíle-ге Dubhaltach Mac Fhirbhisigh және оның еңбектерін зерттеуді бастауды ұсынды. Ол "шабылдаушы лекторы, ашық және әдемі мінезді адам болды, оның студенттері оны жақсы көретін. Томас О’Фиаих – менің мейірімді самаритяным." Ол 1970 жылдан 1974 жылға дейін колледж вице-президенті қызметін атқарды, содан кейін колледж президенті болып тағайындалды. Ол 1977 жылға дейін осы лауазымды иеленді.
Армгам архиепискобы
1977 жылы сәуірде Уильям кардинал Конвейдің қатерлі ісіктен ерте қайтыс болуынан кейін, 18 тамызда Папа Пауль VI О Фиаихты Армағ архиепискобы қызметіне тағайындады. Ол 1977 жылы 2 қазанда епископқа бекітілді. БастыConsecrator – апостолдық нунций архиепископ Гаэтано Алибранди; басты co-Consecratorлар – Армағтың көмекші епискобы епископ Фрэнсис Ленни және Даун мен Коннор епискобы епископ Уильям Филбин. Папа Иоанн Павел II 1979 жылы 30 маусымда О Фиаихты кардинал дәрежесіне көтерді; сол күні ол Сан-Патрицио шіркеуінің кардиналы болып тағайындалды.
Папаның сапары 1979 ж.
О Фиаичтің кардиналдығындағы алғашқы маңызды оқиға – 1979 жылдың 29 қыркүйегінен 1 қазанына дейін Папа Иоанн Павел II-нің Ирландияға жасаған тарихи алғашқы сапары болды. Папа Дублин қаласындағы Феникс паркінде бір миллион адамның алдында қасиетті мисса өткізді. Оның маңызды сөзі Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстарды ұзартатын барлық ұйымдарды қызметтерін тоқтатуға шақырды және бұл Армаг архиепископтығында айтылды, содан кейін Майо округіндегі Нок қаласындағы Мариан қасиетті орнына сапар жасалды. Кардинал О Фиаич сапардың барлық кезеңінде Папаның қасында болды.
Сын
О Фиаич өзінің Кроссмагленде тәрбиеленгендігіне байланысты, басқа епископ әріптестеріне қарағанда, қарулы республикашылдыққа қатысты көбірек түсіністікпен немесе кем дегенде, кем сынмен қарады. Оның ұстанымы, оның ішінде Мейз түрмесіндегі республикалық тұтқындарға баруы көптеген шағымдарға себеп болды, бірақ О Фиаич әрдайым өзінің пасторлық міндеттері бар екенін және саясаттың қатаң жұмысы, әсіресе Маргарет Тэтчер заманында, сондай-ақ Джек Линч және Гаррет Фитцджеральд сияқты таоисигтердің кезінде, оның құзырына кірмейтініне сендірді. Одақтастар да О Фиаишты сынады. О Фиаиштің ең қатал сыншыларының бірі ирландиялық БАҚ-та болды, атап айтқанда The Sunday Independent (республикашылдыққа қарсы өте күшті ұстанымды) және The Irish Times. Дегенмен, оны кейде The Irish Press (ұлтшыл газет) және An Phoblacht (Sinn Féin және IRA-ны қолдайтын) қатты қорғады.
Дэвид Армстронгтың оқиғасы
1983 жылы пресвитериан пасторы Дэвид Армстронг, әке Кевин Мулланның католик қауымына "Құтты Рождество" тілегенінен кейін туған қорқытулар салдарынан Лимавадиді тастап кетуге мәжбүр болды. Кардинал О Фиаих оған Англияға қоныстануына көмектесу үшін ақшалай сыйлық берді.
Армаг соборын қайта жөндеу
О Фиаихтың Армагтағы жоғары викториандық неоготикалық Сент-Патрик соборының жаңадан реттелуі қатты дау тудырды. Ол әсем безендірілген Бас Құрбандық үстелін және роод экранын қарапайым ақ Wicklow граниттен жасалған құрбандық үстелімен ауыстырды. Кардинал О Фиаих өзі киелі орынның жаңа дизайнына жақсы баға бергенімен, көптеген басқалар жаңа киелі орын дизайнының он тоғызыншы ғасырдағы ерекше көркем ғимаратты бұзғанын, ақ түсті сопақ құрбандық үстелінің қарапайымдылығының сақталған бастапқы ерекшеліктерімен қатысты келеңсіз зейін тартып, сынады. Бір сыншы The Sunday Independent газетінде жариялаған мақаласында О Фиаихтың құрбандық үстелін "Жұлдызды жол" сериалынан алынған декорациямен салыстырды. Оның Армаг архиепискобы қызмет еткен кезеңде орнатылған құрбандық үстелі кейіннен кардинал Брэйди тарапынан алынып, оның орнына классикалық үлгідегі жаңа үстел қойылды.
Өлім
О Фиаич 1990 жылғы 8 мамыр күні кешке Армағ архиепископтығының жыл сайынғы қажылығын Францияның Лурдес қаласындағы Мариан киелі орнына басқарып бара жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Францияға бір күн бұрын келген еді және француз қаласындағы үңгірде мисса өткізгеннен кейін денсаулығының нашар екенін айтқан. Ол тікұшақпен 201 километр қашықтықтағы Тулуза қаласындағы ауруханаға жеткізілді, онда көз жұмды. Оның жасы 66-ға толуға тиіс болған. Ол Армағ соборында салтанатты түрде жатты, онда мыңдаған адам оған құрмет көрсету үшін кезекке тұрды. Оның орнын алты жасқа үлкен Кахал Дейли, сол кезде Даун және Коннор епископы, бас архиепископ және кардинал болып иеленді.
Кардинал О Фиаич кітапханасы
Кардинал Томас О Фиаич ескерткіш кітапханасы, тіркелген қайырымдылық ұйымы, 1999 жылдың 8 мамырында Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Марджори Моуллам Армаг қаласында ресми түрде ашылды. Кардиналдың ғылыми қызығушылықтарын құрметтеу мақсатымен аталған кітапханада ирланд халық ауыз әдебиеті, мұрасы және тарихы туралы мол мұрағаттық материалдар сақталған. Кардинал О Фиаичтің архиепископ және кардинал қызметінде болған кезеңіне қатысты жеке құжаттары, сондай-ақ 18-шы ғасырдың ортасынан бері Армагтың тоғыз бұрынғы Рим католик архиепископтарының құжаттары кітапхана қорында бар.
Мәдениет министрі МакАдам О Фиаич
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich кардинал О Fiaich құрметіне аталған және Солтүстік Ирландиядағы алғашқы ирланд тіліндегі орта мектеп – Coláiste Feirste осы мәдени орталықта құрылған. Орталықтың кітап дүкені An Ceathrú Póilí-де кардиналдың бюстін көруге болады.
Гиберниялықтардың ежелгі ордені
Hibernians ежелгі ордені, көбінесе (екі емес) АҚШ-та орналасқан, қатаң рим-католик ұйымы, Массачусетс штатындағы №14 бөлімшесі мен Нью-Йорк қаласындағы №7 бөлімшесін қадірлі кардиналдың құрметіне атады.