Мәтін 1:3 тарауындағы әулет ағашы және әйелдердің рөлі

Кіріспе

Матай 1:3 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының үшінші аяты. Бұл аят Исаның заңды әкесі Жүсіптің руының тізімі келтірілген бөлімнің бір бөлігі.

Талдау

Бұл санжыраның екінші тарауы. Бұл Ескі Ғияттағы көптеген тұлғалардың ата-тегі. Бұл санжыра Киелі кітаптың басқа жерлерінде де келтіріледі. Харольд Фаулердің айтуынша, бұл тараудың Матай 1:6-ға дейінгі бөлігі осыған негізделген сияқты. Санжырада Яһуда, Перес, Езрон және Арам есімдері кездеседі. Езрон мен Арам туралы тек санжыралардан ғана мәлім. Перес, оның інісі мен анасы Ескі Ғияттағы маңызды тұлғалар. Санжыраның ең ерекше бөлігі – Перестің інісі Зерах пен олардың анасы Тамардың есімдерінің айтылуы. Бұл екеуі тікелей санжырада жоқ, бірақ олар туралы айтылады. Яһуданың әйелі Тамар Матайдың санжырасына қосылған төрт әйелдің біріншісі. 1:5-те Рут пен Рахаб есімдері, ал 1:6-да хеттік Ұрияның әйелі Бат-Шеба есімдері кездеседі. Бұл ерекшелік, себебі сол кезде әйелдердің есімдері санжыраға енгізілмейтін еді. Бұл әйелдердің есімдері Лұқа 3-тараудағы санжырада жоқ. Фаулер әйелдердің есімдерін санжыраға қосу бұрын-соңды болмаған және мұндай идея дәстүрлі билік үшін "құмарлықсыз" болғандығын айтады. Матай 1-де тағы бір маңызды әйел – Құдай ана Мәриям. Уильям Олбрайт пен К. Манн төрт әйелдің есімдерінің айтылуын әйелдердің өткендегі маңызды рөлін көрсету және Исаның анасы Мәриямды осы белгілі тұлғалармен теңестіру үшін жасалған деп санайтын кең таралған теорияны қолдайды. Реймонд Браун бұл әйелдердің есімдері Құдайдың көбінесе әйелдер арқылы жұмыс істейтінін және оның іс-әрекеттері әдеттегі нормаларға сәйкес келмейтінін көрсету үшін қосылғандығын айтады. Эми Джилл Левин сияқты феминист ғалымдар әйелдердің еркектер басым санжыраға қосылуы әйелдердің маңызды рөл атқаратынын көрсетеді және еркектердің ұрпақтарының ұзақ тізіміндегі патриархалдық хабарламаны жоққа шығарады деген пікірді қолдайды. Иероним әйелдердің күнәлі мінез-құлқы туралы бірінші болып айтқан. Бат-Шеба зына жасаған, ал Рахаб – саудагер әйел болған. Яһуди тарихында одан да ұлы, танымал және ізгі әйелдер көп болған, бірақ олардың есімдері айтылмаған. Иеронимнің пікірінше, Матай осы әйелдерді Исаға сол кездегі қажеттіліктің қаншалықты шұғыл екенін көрсету үшін қосыпты. Роберт Гандри төрт әйелдің де абыройы күмәнді екеніне келіседі және олардың санжыраға қосылуын еврей тарихының ұлы тұлғаларының да Иса сияқты қарапайым тегінен шыққандығын көрсету әрекеті деп санайды. Фаулер бұған келіспейді, Матайдың авторы Мәриямды саудагер әйелдер мен зына жасаған әйелдермен байланыстыруға бармас еді дейді. Бұл төрт әйелдің арасындағы тағы бір маңызды байланыс, бірінші рет Иоанн Златоуст атап өткендей, олардың шетелдік болуы. Бұл төрт әйелдің де еврей емес екені қабылданған. Рахаб пен Тамар, әдетте, канаандықтар болған. Рут – моабит, ал Бат-Шеба, мүмкін, хеттік болған, немесе хеттікке үйленген. Бат-Шебаның шетелдік екені Матай 1:6-да баса айтылады, себебі оның есімі айтылмай, "Ұрияның әйелі" деп ғана аталады, ал Ұрия – хеттік Ұрия, танымал шетелдік. Төрт шетелдік әйелдің қосылуы Исаның тек яһудилердің ғана емес, басқа ұлттардың да құтқарушысы екенін көрсетеді деп түсіндіріледі.

This is the second verse of the genealogy and these are the ancestors of many Old Testament figures. This genealogy matches that given in several other places in the Bible. Harold Fowler notes that the portion from this verse to Matthew 1:6 seems to be based on It covers a period before and during the Egyptian captivity. The genealogy runs through Judah, Perez, Hezron, and Aram. Nothing is known of Hezron or Aram, other than their appearances in the various genealogies. Perez, his brother and mother, are important figures in the Old Testament. The most notable part of the genealogy, and where it diverts from others recounting this lineage, is the mention of Zerah, brother of Perez, and their mother Tamar. These two figures are not directly on the genealogy, but are mentioned nonetheless. Tamar, the wife of Judah, is the first of four women that are added to Matthew's genealogy. 1:5 mentions Ruth and Rahab while in 1:6 Bathsheba, wife of Uriah the Hittite, is mentioned indirectly. This is unusual because in this period women were not generally included in genealogies. The women do not appear in the genealogy in Luke 3. Fowler states that the addition of the female names to the genealogy was not only unprecedented, but that the very idea would have been "abhorrent" to the traditional authorities. There is a fifth prominent woman in Matthew 1, the Virgin Mary. William F. Albright and C. S. Mann support the popular theory that the four other women are mentioned to highlight the important roles women have played in the past and also to portray Mary, the Mother of Jesus, as the equal of these well known figures. Raymond E. Brown feels these women are added to show that God often works through women and also that his actions are not always in keeping with standard mores. Feminist scholars such as Amy Jill Levine support the idea that the addition of women to the male dominated genealogy demonstrates that women have an important role and serves to undermine the patriarchal message of the long list of male begat male. Jerome is the first to have noted the sinful nature of the women. Bathsheba was an adulteress and Rahab was a harlot. There were many greater, more notable, and more virtuous women in Jewish history that are not mentioned. Jerome felt Matthew includes these women to illustrate how pressing the need for Jesus is at the time. Robert H. Gundry agrees that all four have a dubious reputation and sees their addition to the genealogy as an attempt to show that the great leaders of Jewish history have origins as undignified as those of Jesus. Fowler disagrees, arguing that under any circumstances the author of Matthew would have been unlikely to link the Virgin Mary to harlots and adulterers. Another important link between the four, first noted by John Chrysostom, is their foreignness. All four women were traditionally regarded as non Jewish. Rahab was a Canaanite as most likely was Tamar. Ruth was a Moabite and Bathsheba is perhaps a Hittite and was certainly married to one. Bathsheba's foreignness is emphasized in Matthew 1:6 as she is referred to not by her name, but as "the wife of Uriah", Uriah being Uriah the Hittite, a well known foreigner. The inclusion of the four foreign women is often interpreted as showing that Jesus' is not only meant as the saviour of the Jews, but of the Gentiles as well.