Кіріспе
1999 жылдан бері көлік құралдарының шығарындыларын бақылау бағдарламасы
Онтарионың Drive Clean бағдарламасы – Онтарио үкіметі енгізген автомобильдердің шығарындыларын бақылау бағдарламасы және 1999 жылдың сәуір айында қолданысқа енді. Бағдарламаның бастапқы мақсаты – қоршаған ортаны ластайтын, көп мөлшерде бөлшек шығарындыларын бөліп шығаратын көліктерді анықтау. Бұл бағдарлама Онтарионың оңтүстік бөлігіндегі, Виндзордан Оттаваға дейінгі аймақта тіркелген көліктерге ғана қатысты, себебі осы аймақта көлік құралдарының саны көп. Бағдарламаны Онтарионың Қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрлігі (MOECC) мен Көлік министрлігі (MTO) аккредиттеген жекеменшік мекемелер (автожөндеу шеберханалары мен автосалондар) жүзеге асырады. Бағдарлама басталғанда, 4500 кг салмақтан аспайтын жеңіл көліктер (автомобильдер, кроссоверлер, жеңіл жүк көліктері) үш жылдан астам болған жағдайда, әр екі жыл сайын шығарындылар тексеруінен өтуі тиіс еді (жұп жылдары шығарылған көліктер тақ жылдары, ал тақ жылдары шығарылған көліктер жұп жылдары тексеріледі). Көлік иесі немесе жалға алушысы тіркеу құжатын жаңартпастан бұрын осы шартты орындауы керек еді. 1988 жылға дейін және оның ішінде шығарылған көліктер тексеруден босатылды, себебі 1989 жылдан бастап жаңа шығарындылар стандарттары күшіне енді. Бағдарлама басталғаннан бері тексеруге жіберуге болатын ең төменгі жас екі рет артты. 2011 жылдан бастап жеті жылдан астам болған көліктер шығарындыларды тексеруден өтуге міндетті, бірақ 1988 жылға дейін шығарылған көліктер осы тексеруден босатылды. 2018 жылдың 28 қыркүйегінде Онтарио үкіметі Drive Clean бағдарламасын тоқтатуды және ауыр жүк көліктеріне көшуді жариялады. Бұл өзгеріс 2019 жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енді. Drive Clean бағдарламасы ауыр жүк көліктері мен автобустарға да қатысты. Олар бір жылдан асса, жыл сайын тексеріледі, жасқа шектеу жоқ. Мысалы, 1975 жылғы дизельді жүк көлігі немесе автобус тіркелген болса, тексеруден өтеді. Онтариодағы барлық көліктер MOECC үшін "смог патрулі" тобының бақылауында болады және кездейсоқ тоқтатылып, жол бойында тексерілуі мүмкін. Бұл топтар жылжымалы тексеру жабдықтарымен жабдықталған көліктерде жүреді және жол бойында тексеру жүргізеді. Сонымен қатар, "смог патрулі" шығарындыларды бақылау жабдықтары орнатылғанын және бастапқыдағыдай жұмыс істеп тұрғанын тексеру үшін визуалды тексеру жүргізе алады (осы жабдықты бұзу немесе алып тастау – Drive Clean бағдарламасынан бөлек, бірақ осы ережеге сәйкес қылмыс). Кейбір тіркеушілер көліктерін Drive Clean тексеру аймақтарынан тыс жердегі мекенжайларға тіркеу арқылы шығарындыларды тексеруден жалтарып алады. Осылайша шығарындыларды тексеруден жалтарып алу – құқық бұзушылық болып саналады және айыппұл салынуы немесе сотқа шақыру қағазы жіберуі мүмкін, сондай-ақ тіркеу нөмірі тәркіленуі мүмкін.
Ontario's Drive Clean is an automobile emissions control program introduced by the Government of Ontario and came into effect April 1999. The program was initially intended to weed out vehicles producing unrestrained amounts of particulate emissions contributing to smog and increasing pollution. It applies only to vehicles registered in southern parts of Ontario from Windsor to Ottawa due to the volume of vehicles in that part of the province. It is administered by privately owned facilities (such as auto repair shops and vehicle dealerships) that have been accredited by Ontario's Ministry of the Environment and Climate Change (MOECC) and the Ministry of Transportation (MTO). At its inception, the program required light duty vehicles under 4,500 kg (cars, SUV, light trucks) that were over three years old to have an emissions test completed every two years (vehicles manufactured on even years are tested on odd years and vehicles manufactured on odd years are tested on even years) before the vehicle's owner or lessor can renew their licence plate. Vehicles that were manufactured up to and including 1988 are exempt as new vehicle emissions standards were coming into effect beginning in 1989. The minimum age for testing has been increased twice since the beginning of the program. As of 2011, vehicles that are over seven years old require emissions testing, however vehicles manufactured before 1988 are exempt from the test. On September 28, 2018, the Ontario government announced the cancellation of the Drive Clean program and instead focusing on heavy duty vehicles; the change became effective on April 1, 2019. Heavy duty trucks and buses are also covered by Drive Clean program. They are tested annually once the vehicle is more than one year old, with no age limit to testing; A 1975 diesel powered truck or bus would still be tested so long as it was still registered. All vehicles on Ontario roads are further monitored by a 'smog patrol' team for MOECC and can be stopped at random and roadside tested. The Smog Patrol team drive vehicles that are equipped with mobile testing equipment to perform roadside tests. The Smog Patrol can also perform a visual inspection to ensure all emissions control equipment is in place and functioning as originally built (tampering with or removing this equipment is an offence separate from Drive Clean but under the same Regulation). Some registrants circumvent an emissions test by registering their vehicles to addresses outside the Drive Clean testing areas. Circumventing an emissions test in this way is an offence and could result in a ticket or summons and could also result in licence plates being seized.
Стандарттардың өзгеруі
Drive Clean бағдарламасы 1999 жылы енгізілгеннен бері бірнеше өзгерістерге ұшырады. 2003 жылы жеңіл көліктерге арналған стандарттар Американың қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) ең қатаң ұсынған стандарттарынан 11,5%-ға төмен көлік шығарындыларын қамтамасыз ету үшін күшейтілді. 2005 жылдың 18 қарашасында Қоршаған орта министрі Drive Clean бағдарламасына бірнеше ұсынылған өзгерістер туралы хабарлады. Стандарттар тағы да 11,5%-ға күшейтілді. Жақсы шығарындыларды бақылау технологиясымен жабдықталған және өте жоғары өтімділік көрсеткішіне ие жаңа көліктер жеті жылға дейін бағдарламадан босатылды.
Сыншылар
Сыншылар шығарындыларды тексеруге қарсы ұзақ жылдар бойы талас-тартыс тудырып келді, алайда 1998/1999 жылдары шығарындыларды тексеру үшін сатып алынған жабдықтардың құны 2014 жылға дейін толықтай амортизацияланбақ болғандықтан, бағдарлама оны жою туралы талаптарға қарамастан жалғастырылды. 2015 жылы Онтарио Канададағы көлік құралдарында шығарындыларды тексеруді міндетті түрде жүргізетін жалғыз провинция болды, ал Британдық Колумбия өз бағдарламасын 2014 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатты. 2012 жылы Онтарионың бас аудиторы Drive Clean бағдарламасы кірістен шығынның теңесуі тиіс болғанын анықтады, бірақ ол артық кіріс алып, 2018 жылға қарай 50 миллион долларлық артық кіріс күтілуде екенін көрсетті. Осының нәтижесінде Онтарио үкіметі шығарындыларды тексеру бағасын 35 канад долларынан 30 канад долларына дейін төмендетті.
Сынаудың дәлдігі
2014 жылы сынау әдістері өзгертіліп, шығыр құбырларынан шығарындыларды тексеруден көлік жүргізушісінің алдындағы панель астындағы Борттағы диагностика портын (OBDII) пайдалануға көшті. OBDII 1996 жылы енгізілді және 1997 жылы барлық жаңа көліктер үшін стандарт болып бекітілді. OBDII портымен жабдықталмаған ескі көліктер бұрынғы шығыр құбырлары арқылы сынау платформасымен тексеруден өте береді. Drive Clean жүргізген шығарындыларды тексеру нәтижелері бұқаралық ақпарат құралдары жүргізген сараптамаларда, мысалы, The Hamilton Spectator, Fraser Institute және Automobile Protection Association сияқты тұтынушылардың құқықтарын қорғау ұйымдарының жұмыстарында сенімсіз екені анықталды. APA жүргізген сараптамаларда бір көліктің сынақ нәтижелерінің өте өзгермелі болуы мүмкін екені көрсетілді (бір сараптамада 800 пайызға дейін), тіпті бір гаражда немесе бір күні, көлікке ешқандай жөндеу жұмыстары жасалмаса да. 2004 жылы Онтарионың бас аудиторы Drive Clean бағдарламасындағы көптеген алаяқтық жағдайлар туралы хабарлады, мысалы, ақы алғанда таза көлікті сынап, нәтижесін жариялаған сынақ орталықтары (гараждар). Басқа сынақ орталықтары жақсы реттелген көлікті сынақтан өткізбей, қосымша жұмыс жасау үшін жағдай жасады. Осы және басқа да себептерге байланысты, тұтынушылар есептерінде жүргізушілерге, егер олардың көлігі Drive Clean сынағынан өтпесе, қымбат жөндеу жұмыстарын бастамас бұрын, басқа гаражға жүгіну ұсынылады.
Акционерлік капиталға қатысты мәселелер
Онтарионың Drive Clean бағдарламасы төмен кірісті жүргізушілерге ешқандай қаржылық көмек көрсетпейді. Бұл Калифорния, Техас және Аризонадағыдай міндетті шығарындыларды тексеру бағдарламаларымен қайшы келеді. 2006 жылы кейбір ресми емес ағымдағы бағалаулар бойынша, бағдарламаның Онтарио автокөлік иелеріне жалпы құны шамамен 2 миллиард долларға жетеді. Drive Clean тестілеуіне жарамды болу үшін көліктерге жасалған алдын ала жөндеулердің құны, мысалы, тот басқан эгзосты жүйенің бөліктерін жөндеу немесе ауыстыру сияқты шығындар бұл көрсеткіштерге ешқашан қосылмаған. Drive Clean тестілеу орталықтары мұндай алдын ала жөндеулер жасалғанша кез келген көлікті тексеруден бас тарта алады. Онтарио үкіметінің "Car Heaven" деп аталатын ескі, қоршаған ортаны ластайтын көліктерді сатып алып, жою бағдарламасы да бар. Бұл бағдарламаны General Motors және Exxon Mobil сияқты компаниялар демеушілік етеді. Ол салық төлеушілерге аз шығын әкелетін және адамдарды ескі көліктерді жоюға шақыратын шағын ынталандыру құралы болып табылады. Бұл қолданыстағы көліктердің санының азаюына байланысты қалған қолданылған көліктердің бағасын өсіріп, Онтариода төмен кірісті адамдар үшін көлік жүргізуді қымбаттатуы мүмкін. Қазіргі уақытта Car Heaven-ге берілген орташа көліктің жасы 16 жыл (1990-1991 жылғы модель). Бұл көліктер берілмеген жағдайда тағы үш жыл жолда жүре бермек.
Ауаның ластануына әсері
Drive Clean-нің Онтариодағы ауа ластануына тигізген әсері күмәндану тудырды. 1999 жылы құрылғаннан бері Онтарио медицина қауымдастығы мен Канада медицина қауымдастығы Онтариодағы ауа ластануынан туындаған аурулардың санын бағалап келеді. Онтарио медицина қауымдастығы 2005 жылы ауаның барлық көздерден болған ластануы сол жылы шамамен 5800 өлімге және 17000 ауруханаға жатуға себеп болатынын болжады. Сондай-ақ, Онтариодағы ауа ластануына байланысты тікелей денсаулық сақтау шығындары шамамен 507 миллион доллар, ал ауа ластануынан туындаған жалпы экономикалық шығын шамамен 7,8 миллиард доллар деп есептелді. Бірақ үш жылдан кейін Канада медицина қауымдастығы 2008 жылы Онтариода ауа ластануынан 4597 адамның ауруханаға түсетінін, оның шамамен 1178-і ерте өлімге алып келетінін баялады. Сондай-ақ, 2031 жылы Онтариода ауа ластануынан 2222 адамның қайтыс болатыны, ал 7774 адамның ауруханаға түсетіні болжанады. Сонымен қатар, Онтариодағы экожүйелік ескерту күндерінің саны 2005 жылы 53 күнге жеткен. 2013 жылы Онтариода тек екі экожүйелік ескерту күні болды. Air Quality Ontario есебінде 2015 жылы экожүйелік ескерту күндері тіркелмеген. 2004 жылдың соңында прогрессивті консерватор премьері Майк Харрис кабинетіндегі қоршаған орта министрі Норм Стерлинг Drive Clean ауа ластануына ең үлкен әсерін тигізді және өзінің мақсатына жетті деп мәлімдеді. Стерлинг көбінесе Drive Clean-нің негізін қалаушы ретінде танылады. Drive Clean жалпы автомобиль шығарындылары мәселесінің шағын бөлігін ғана шеше алады, өйткені барлық ішкі жану қозғалтқыштары ауаны ластайтын отынды жағады (соның ішінде, «балама» отындардың көпшілігі де). Greenpeace ұйымының негізін қалаушы Роберт Хантер 1999 жылы Drive Clean «көлік жүргізушілерге тағы бір салық және үлкен қиындықтар әкелетін, ал Экология жөніндегі комиссар Ева Лигети бағалауынша, «аз пайда» беретін бюрократиялық азапқа айналды» деп жазды. Drive Clean-ді сынға алғандар, оның ішінде Хантер және көптеген басқа да экологиялық белсенділер, провинциялық ресурстарды аз шығарынды технологияларды қолдауға қайта бағыттаудың жалпы ауа сапасына ұзақ мерзімді әсер ететінін айтады, олардың кейбіреулері 100% ішкі жану қозғалтқыштарына балама ретінде электр қуатын ұсынады. Онтарио үкіметі Drive Clean-нің азын-ауын әсерін мойындап, гибридтік автомобильдер, гибридтік электрлік көліктер, General Motors EV1 сияқты нөлдік шығарынды көліктер және Segway PT сияқты жеке көліктерді насихаттауға бастау керек деген шақырулар жасалды. АҚШ-тың 40-тан астам штатынан айырмашылығы, Онтарио үкіметі «қауіпсіздік мәселелерін» келтіре отырып, электрлік көліктердің төмен жылдамдығына тыйым салды. 2006 жылдың 23 наурызында Онтарионың МакГинти үкіметі гибридтік автомобильдерге, мысалы, Toyota Prius-қа сатылым салымын екі есе арттырып, 2000 долларға дейін көтерді, бірақ мұндай көліктерге салықтан босатуды тоқтатты. Саясаткерлер Норм Стерлинг пен Говард Хэмптон Drive Clean-ге жұмсалатын провинциялық қаражатты қолданыстағы қоғамдық көлік желілерін жақсартуға бағыттаудың қоршаған ортаға әлдеқайда үлкен пайда әкелуі мүмкін екенін айтты. Дұрыс қаржыландыру Торонтодағы Торонто көлік комиссиясынан (TTC) соңғы жылдары байқалатын тарифтердің пропорционалды емес өсуін де азайтуға көмектескен болар еді. TTC бұрын-соңды жолаушылар TTC-нің операциялық шығындарының 80% -дан астамын өтейтінін, бұл Солтүстік Америкадағы ең аз қаржыландырылатын бұқаралық көлік жүйесі және әлемдегі ең аз қаржыландырылатын жүйелердің бірі екенін мәлімдеген. 1992 жылы Гамильтон-стрит теміржолының барлық электрлік троллейбус бағыттарының жабылуы да экожүйелік жағдайды жақсарту мүмкіндігінен айырылды. Алайда Онтарио үкіметі Онтариодағы қоғамдық көлікті кеңейтуге инвестиция жасады. Ол «Үлкен қозғалыс» аясында түрлі көлік жобаларын қаржыландыруға келісті.
In late 2004, Norm Sterling, who was the Environment Minister in the Progressive Conservative premier Mike Harris's cabinet, stated that Drive Clean had already had its greatest impact on air pollution and had served its purpose. Sterling is often referred to as the founder of Drive Clean. Drive Clean can only address a small fraction of the total automobile emissions problem, because all internal combustion vehicles burn fuels which ultimately pollute the air (including most so called "alternative" fuels). The Greenpeace co founder, Robert Hunter, wrote in 1999 that Drive Clean "has turned out to be an agonizing bureaucratic nightmare that hits drivers with what is basically another tax and a huge hassle, while accomplishing in Environmental Commissioner Eva Ligeti's assessment 'minimal benefits.'" Critics of Drive Clean, who included Hunter and many other environmentalists argue that a greater long term impact on overall air quality would result from reinvesting the same provincial resources towards encouraging low emitter technologies, some of which offer electric power as an alternative to 100% internal combustion propulsion. There has been a call for the Ontario government to admit to Drive Clean's minimal impact, and to begin promoting low emissions vehicles such as hybrid cars, plug in hybrid electric vehicles, zero emission vehicles such as the ill fated General Motors EV1, and personal transports like the Segway PT. Unlike over 40 U. S. states, the Ontario government has banned low speed electric vehicles citing "safety concerns". On March 23, 2006, Ontario's McGuinty government doubled their former $1,000 ceiling sales tax rebate on hybrid cars such as the Toyota Prius up to a maximum of $2,000, but stopped short of making such vehicles PST free. Politicians Norm Sterling and Howard Hampton have argued that diverting the same provincial funds used for paying for Drive Clean towards improving existing public transit networks might have yielded a far greater overall environmental benefit. Proper funding may have also acted to reduce the well documented disproportional fare increases seen in Toronto from the Toronto Transit Commission (TTC) in recent years. The TTC has argued in the past that with riders covering more than 80 per cent of the cost of operating the TTC, it is by far the least funded mass transit system in North America and one of the least funded in the world. Another lost opportunity to reduce smog was the quiet shut down of the Hamilton Street Railway's all electric trolleybus routes in 1992. The Ontario government has however invested toward expanding public transit in Ontario. It agreed to fund a variety of transit projects under The Big Move.
Drive Clean-тің болашағы
2010 жылдың 7 маусымында Қоршаған орта министрлігі MERX канадалық мемлекеттік тендерлер қызметі арқылы ұсыныс сұранысын жариялады. 2013 жылдың 1 қаңтарында толыққандай іске қосылған, жаңғыртылған Drive Clean бағдарламасы OBD2 тестілеуін енгізу арқылы маңызды пайда әкелуге бағытталған. 2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап OBD2 тестілеу нәтижесінде орташа есеппен 10% жағдай сәтсіз аяқталды. 2017 жылдың 1 сәуірінде Drive Clean тестілеуі үшін 30 долларлық төлем алынып тасталды, бірақ алғашқы тестілеуден өтпеген жағдайда, келесі тестілер үшін 17,50 доллар төленеді. 1988 жылға дейін жасалған көліктер тестілеуден босатылады. 2018 жылдың 28 қыркүйегінде Дуг Форд басқаратын Онтарио үкіметі Drive Clean бағдарламасын тоқтату және оның орнына ауыр тоннажды көліктерге көшу туралы хабарлады. Бұл өзгеріс 2019 жылдың 1 сәуірінен күшіне енді.