Кіріспе

Джозеф Генри Тейер (1828 жылдың 7 қарашасы – 1901 жылдың 26 қарашасы) – Бостон, Массачусетс қаласынан шыққан американдық Библия ғылымының маманы.

Өмір

Джозеф Генри Тейер 1828 жылы Бостонда дүниеге келген. 1850 жылы Гарвард университетін, ал 1857 жылы Андовер діни семинариясын бітірген. 1858 жылдан 1864 жылға дейін ол пастор болып қызмет етті – алдымен Массачусетс штатындағы Квинсиде, содан кейін Салемде, сондай-ақ Азамат соғысында 40-шы Массачусетс еріктілерінің капелланы болды. Соғыстан кейін ол Массачусетске оралып, Андовер теологиялық семинариясында қасиетті әдебиет профессоры болды және 1882 жылға дейін сабақ берді. 1884 жылы Гарвардта Жаңа өсиеттің сыншылдығын оқыта бастады. 1870 жылы Тейер Американың Киелі кітапты қайта қарау комитетінің мүшесі және Жаңа өсиет компаниясының (Ревизияланған нұсқасын дайындаған) хатшысы болды. Тейердің грек-ағылшын лексикасы – 1841 жылы алғаш рет жарияланған К.Г. Уилкенің Clavis Novi Testamenti еңбегінің қайта қаралып, аударылған нұсқасы. Вилке және оның ізбасары К.Л. Вилибальд Гримм көптеген түзетулер жасағаннан кейін, Тейер жобаны өз қолына алды. Тейер осы аудармаға шамамен отыз жыл арнады, ол алғаш рет 1885 жылы жарық көрді, ал 1889 жылы жаңартылған басылымы шықты. 1891 жылдың ақпан айында Тейер Киелі кітаптың қатесіздігі туралы ұстаныммен келіспейтінін білдірген лекциясын жариялады, сонымен қатар Киелі кітаптағы тарих және ғылым салаларындағы түрлі қателіктер оның христиандыққа деген жалпы сеніміне ешқандай зиян келтірмейтінін мәлімдеді. Тейер 1894 және 1895 жылдары Библиялық әдебиет және герменевтика қоғамының президенті болды. 1895 жылғы президенттік сөзінде ол Палестинада "Шығыс зерттеулері мен тағылымдамасы мектебін" құруға шақырды. Келесі бес жыл ішінде Қоғам Иерусалимде Американың Шығыс зерттеулері мектебінің құрылысына қатысты. 1933 жылы Америка мектебінде Тейердің оның негізін қалаудағы рөлін еске алатын тақта орнатылды.