Кіріспе

Британдық фотограф және археолог (1825–1908)

Август Генри Джулиан Ле Плонжон (4 мамыр 1825 – 13 желтоқсан 1908) – Американың Колумбтан бұрынғы қираған орындарын, әсіресе Солтүстік Юкатан түбегіндегі Майя цивилизациясының қираған орындарын зерттеген британдық-американдық археолог және фотограф. Оның жазбаларында замандастары қабылдамаған және кейіннен жоққа шығарылған көптеген идеялар болғанымен, Ле Плонжон ежелгі қираған орындарды суретке түсірген фотосуреттері арқылы ұзаққа созылатын мұра қалдырды. Ол Майя тануын қолдаушылардың алғашқыларының бірі болды.

Ерте өмір және мансап

Ле Плонжон 1825 жылғы 4 мамырда Джерси аралында дүниеге келген. 19 жасында Оңтүстік Америкаға саяхат жасап, Чили жағалауында кемесі құлады. Ол Вальпараисода қоныстанды және жергілікті колледжде математика, сурет салу және тілдер сабақтарын оқытты. 1849 жылы Калифорниядағы алтын асығысында Сан-Францискоға геодезист болып жұмыс істеуге барды, сонымен қатар медицина докторы болу үшін оқуға түсті. Оның геодезист ретіндегі еңбектерінің бірі – 1851 жылы Орталық аңғардағы Калифорния штатының Мэрисвилл қаласының жоспарын жасау болды. Август геодезист қызметі үшін жер участаларымен төленді. Ол осы участаларды сатудан пайда тапты, ал осы табыс археологиялық экспедицияларының көп бөлігін қаржыландырды. Ле Плонжон Англияға сапар шегіп, Ұлы көрмеде жаңа фотосуреттеу процестерінің көрсетілімін көрді. Содан кейін ол Англияда Уильям Фокс Талботтан фотосурет өнерін үйренді.

Перудегі саяхат

Ле Плонжон фотосуретке зерттеу құралы ретінде алғашқы қолданушы болды. Ол студиядағы портреттерге қолданған ылғал коллодиондық шыны пластиналы теріс процесін өзінің саяхаттарын тіркеу үшін пайдалана бастады. Ол сегіз жыл бойы Перуді кеңінен аралап, ежелгі қираған орындарды, соның ішінде Тиауанаконы да тамашалап, фотоға түсірді. Август Э. Г. Сквайрдың бірнеше экспедицияларына қатысып, далада суретке түсірді. Ле Плонжонға Шарль Этьен Брасссер де Бурбург, Джон Ллойд Стивенс және Фредерик Кэтэрвудтың еңбектері үлкен әсер етті. Бұл еңбектер, Перудағы оның жеке зерттеулерімен байланысты, Ле Плонжонды өркениеттің бастаулары Жаңа Әлемде болғанына сендірді.

Юкатан жеріне саяхат

1873 жылы Ле Плонжондар ежелгі майя орындарын зерттеу үшін Юкатанға сапар шекті. Олардың мақсаты – майялар мен ежелгі Египет және Атлантида өркениештері арасындағы байланыс мүмкіндігін қарастыру еді. Олардың алғашқы тоқталысы Мерида қаласында болды және Алиса сары қызбадан жазылғанша сол жерде қалды. Ол жазылып жатқанда, олар жергілікті ғалымдармен байланыс орнатып, Аугуст пен Элис юкатек майя тілін үйренді. Ле Плонжондар Чичен-Ицаны суретке түсіріп, зерттеген алғашқы адамдардың бірі болды. Олардың фотожұмысы әдістемелік және жүйелі болды, олар жүздеген 3D фотосурет түсірді. Олар бүкіл майя ғимараттарын, мысалы, Уксмалдағы «Губернатор сарайын» бір-бірімен жапқан фотосуреттер арқылы түсірді, камераны биік үш аяқты штативке немесе мұражайға орнатып, перспективаны түзетті, содан кейін тақталарды майя ғимараттарының қараңғы бөлмелерінде өңдеді. Ғимараттардың толық қасбеттерінен басқа, олар кішкентай заттарды, сондай-ақ барельефтер, майя иероглифтері мен мүсіндер сияқты сәулеттік бөлшектерді суретке түсірді. Олар ғимараттарды қазып, карталар салды, қабырға суреттерін көшірді және барельефтердің қалыптарын жасады.