Кіріспе
1964 жылы Вик Сэвидж түсірген фильм. 1964 жылғы «Жылжып келе жатқан қорқыныш» (a. k. a. «Жылғыр жаратылыс») – Вик Сэвидждің өзі түсірген, өндірген және бас рөлде ойнаған 1964 жылғы қорқыныш-ғылыми фантастикалық фильм. Сюжет Американың шағын қаласында адамдарға шабуыл жасап, оларды толығымен жеп қоятын, шылымшақ тәрізді ғарыздық жаратылысқа арналған. Бұл фильмді барлық уақыттағы ең нашар фильмдердің бірі деп есептейді.
the 1964 film
The Creeping Terror (a. k. a. The Crawling Monster) is a 1964 horror–science fiction film directed and produced by, and starring, Vic Savage. The plot is centered upon an extraterrestrial, slug like creature that attacks and eats people whole in a small American town. Widely considered to be one of the worst films of all time,
Сюжет
Калифорниядағы ойдан шығарылған Ангел округінің тас жолымен келе жатып, шериф орынбасары Мартин Гордон (Вик Савидж) мен оның әйелі Бретт (Шеннон О'Нил) Мартиннің інісі, шериф Бенді (Бирд Холланд) кездестіреді. Олар бірге хабарланған ұшақ апаты орнын зерттейді. Онда олар орман шаруашылығы күзетшісінің тастап кеткен жүк көлігін, күзетшінің бас киімін және кемпингтік тіркемеге ұқсайтын ғарыш кемесін табады. Бұрын үлкен, баяу қозғалатын, құрттай жануар кемеден шығып, топ келгенге дейін кетіп үлгерген еді. Бен жоқ күзетшінің ішінде болуы мүмкін деп ойлап, кеменің астынан сүзіліп кіреді. Бірден қатты айқайлар мен арыстанның ырылдауына ұқсас дауыстар естіледі, содан кейін Мартин радиоарқылы көмек шақырады. Мартиннің көмек сұрауына жауап ретінде полковник Джеймс Колдуэлл (Джон Карезио) басқаратын әскерилердің "арнайы тобы" және жеңіл жүк көлігінің артында келген азаматтық көлік оқиға орнына жетеді. Екі әскер кемеге кіріп, ішін тексеріп, Колдуэллге ішінде байланған үлкен жануар бар екенін хабарлайды. Келесі күні "ғарыш шығарылымдары бойынша әлемдегі жетекші сарапшы" доктор Брэдфорд (Уильям Тёрлби) тергеуді басқару үшін келеді, ол жануарды және ғарыш кемесінің аналогтық құрылғыларын зерттеуді қамтиды. Тергеу барысында, кетіп қалған жануар ауылды аралап, өте қиын және баяу қозғалысына қарамастан, бикини киген қызға, кір жуатын әйелге, Браун ата (Джек Кинг) мен оның немересі Боббиге (Пьер Копп) шабуыл жасап, жейді. "Хутенанни" пикникке шыққандардың (олардың бірі гитарамен жануарды тоқтатуға тырысады), көптеген жасөспірім жұптардың, соның ішінде алтын шалбар киген қыздың (Луиза Лоусон) және қоғамдық би залындағы (кейбір қатысушылар төбелес шығарады) шабуылдарына ұшырайды, сондай-ақ сүйіктілер аллеясындағы (фильмнің баяндаушысы "осы оқиғадан аман қалған ешкім ешқашан сол жерге қайта бармайды" дейді) жұптарға да шабуыл жасайды. Сүйіктілер аллеясындағы оқиғадан кейін Колдуэлл әскерлеріне жануарға шабуыл жасауға бұйрық береді, Брэдфордқа жануарды мүмкін болса тірі ұстауға тырысу керектігін айтады. Шабуыл әскерлердің тығыз орналасып, бірге жануарға қарай баяу қозғалып, кішкентай калибрлі қарудан ату арқылы жүзеге асырылады. Бірақ шабуыл тиімсіз болып шығады, әскерлер кері шегінбей, екі әскерден басқа барлығы желінеді. Колдуэлл содан кейін қол гранатасын лақтырады, нәтижесінде жарылыс болып, жануар жойылды. Брэдфорд өлген жануардың тінін қысқаша тексергеннен кейін, асығыс ғарыш кемесіне кіріп, жарылыс жасайды. Бұл жарылыс Брэдфордты ауыр жарақаттаса да, кеменің немесе оның құралдарын зақымдамайды, сонымен қатар байланған жануардың босауына мүмкіндік береді. Жануар Брэдфордты жеуге дайындалғанда, Мартиннің келген полицей көлігімен соқтығысып, қаза табады. Содан кейін Брэдфорд Мартин мен Бреттке бұл жануарлардың адамдарды жеуге, денелерін химиялық түрде талдап, әлсіз жерлерін анықтауға және ғарыш кемесінен алынған ақпаратты ғарышқа жіберуге арналған "қозғалмалы" зертханалар екенін түсіндіреді. Мартин ғарыш кемесінің хабар тарату құралдарын жоя алмаса да, өлмекші Брэдфорд жануарлардың туған планетасы енді болмауы мүмкін екенін айтады, соңында "тек Құдай ғана біледі" деген қорытындыға келеді.
Өндіріс
"Жырқыраған террор" режиссері, продюсері және монтаждаушысы "Вик Савидж" (лақап аты) А. Дж. Нельсон атымен таныстырылды. Роберт Силлифант сценарий авторы ретінде көрсетілгенімен, түпнұсқа әңгімені оның кіші інісі Аллан Силлифант жазған (кейін Аль Силлиман-младший деп аталды, ол 1969 жылы "Стюардессалар" комедиялық фильмін жазып, өндіріп, режиссерлік еткен). Силлифанттың тағы бір інісі, Стирлинг, сол кезде табысты жазушы болды, "Альфред Хичкок ұсынады" және "Перри Мейсон" сияқты телешоулар үшін көп еңбек етті, сонымен қатар "Жылаңаш қала" мен "66-маршрут" жобаларын бірлесіп жасады. Савидж осы туыстық байланысты фильмге потенциалды инвесторларды тарту үшін пайдаланды: фильмнен түскен пайданың бір бөлігін алғандықтары үшін, бірнеше жүз долларға Савидж осы инвесторларға фильмде шағын рөл ұсынды. Басты түсірілім 1962 жылдың соңында басталды, бірақ Силлифант күткендей, көркем Тахо көлінде емес, Калифорния штатының Сими-Вэллидегі Спан ранчосындағы лайлы көлде түсірілді. Фильмнің арнайы эффекттер жасаушысына еңбекақысы төленбегендіктен, ол түсірілімге бір күн бұрын түпнұсқа жаратылыс костюмін ұрлап алып, Савиджді және оның қалған командасын нашар салынған көшірмесін жасауға мәжбүр етті. Джон Стэнлидің 1988 жылғы "Жаратылыстардың қайтары" атты фильмдер туралы нұсқаулығында осы жаратылыс "ұзын созылған, өрескел кілемге ұқсайтын шетелдік монстр" деп сипатталған. Савиджтің қаржыландыру мәселелерін шешудегі қиындықтарынан туындап, түсірілім эпизодтық сипатта болды және 1963 жылға дейін аяқталмады. Фильмде диалог өте аз, дыбыстық мәліметтердің барлық бөлігін баяндаушы жеткізеді. Бұл Савидждің дыбыстың кәсіби сапасына мән бермей сахналарды түсіргендіктен, дыбыс дұрыс (немесе шығынды үнемдеу мақсатымен мүлдем) 35 мм магниттік таспаға көшірілмегендіктен, немесе түпнұсқа саундтректер жоғалғандықтан болды. Дыбысты аударуға немесе кең ауқымды пост-өндірістік дубляж жасауға жеткіліксіз қаражаты болған Савидж, ақырында бүкіл фильмді баяндау үшін Ларри Берреллді жалдады, ол "Олар Гитлердің миын сақтады" және "Бүгін Генриге жоқ" фильмдерінде де жұмыс істеген радио жаңалықтар оқырманы болды. Аз мөлшерде сапасыз қайта дубляж жасалғанымен, баяндаушы фильмдегі диалогтың көп бөлігін жабады, ал диалог жоқ ұзақ кезеңдерде баяндау мүлдем болмайды, бұл 1950-60 жылдары түсірілген көптеген оқу фильмдерінің стиліне ұқсас.
Қабылдау
Савидж жоғалғаннан кейін, негізгі қаржыгер Уильям Турлби (фильмде доктор Брэдфорд рөлінде ойнаған) қалған түсірілімдерді сатып алып, инвестициясының бір бөлігін қайтару үшін монтаждалған нұсқасын жасады. Фильмнің кейінгі бөлігінің дыбыс таспалары жоғалып кеткендіктен, Турлби үнемі, кейде тіпті мазасыздық тудыратын түсіндірмелер қосты. Фильмнің кейбір бөліктерін оның түсінікті мақсаты болмағандықтан түсіндіре алмады, сондықтан сюжеттің мағынасы шашырап кетеді. «Жырқыраған қорқыныш» кең экранға шығуға жарамсыз болғандықтан, ең жақсы жағдайда кинотеатрларда немесе екінші көрсетілімдерде көрсетілуі мүмкін еді, ол 1976 жылы жергілікті телеарналарға арналған фильмдер жинағының бір бөлігі ретінде сатылды. 1994 жылы «Жырқыраған қорқыныш» Mystery Science Theater 3000 бағдарламасының #606 эпизодында көрсетілді; бағдарламаның актерлері, түсіру тобы және көрермендері фильмнің белгілі сыншыларына айналды. TV Guide «Жырқыраған қорқынышты» «шынайы комедиялық фильм» деп сипаттап, оны ғарыштан келген 9-жоспардан кейінгі екінші ең нашар қорқыныш фильмі деп мәлімдеді.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Болиу, Трейс. "Тарихи ғылым театры 3000" керемет эпизодтар жөніндегі нұсқаулық. Нью-Йорк: Bantam Books, 1996 жыл. Медвед, Гарри және Майкл Медвед. "Алтын түйеқұс" сыйлығының ұлы. Нью-Йорк: Random House/Villard Books, 1986 жыл. Смит, Майкл және Эрик Касум. Тарихтың 100 ең нашар идеясы: Адамзаттың керемет ойлары сәтсіздікке ұшыраған. Чикаго: Sourcebooks, 2014 жыл. Стенли, Джон. "Жаратылыстар туралы" фильмдер: Ғылыми фантастика, фантастика және қорқыныш фильмдеріне нұсқаулық. Нью-Йорк: Berkley Boulevard Books, 2000 жыл. Уайсмен, Лоис А. Голливуд алаяғы. Блумингтон, Индиана: IUniverse, 2009 жыл.