Кіріспе
Оңтүстік Африканың провиденттік қоры – ұлттық жинақ және зейнетақы жоспарын басқару жөніндегі заңды кеңес. Орталық провиденттік қор кеңесі (CPFB), көбінесе CPF кеңесі немесе жай ғана Орталық провиденттік қор (CPF) деп аталады, – Сингапурдың жұмыс істейтін азаматтары мен тұрақты тұрғындары үшін міндетті, жан-жақты жинақтау және зейнетақы жоспары. Бұл жоспар, ең алдымен, олардың зейнеткерлік, денсаулық сақтау, білім беру және тұрғын үй қажеттіліктерін қаржыландыруға бағытталған. CPF – жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің міндетті мөлшерде салым түсетін, жұмыс орнындағы жинақ жүйесі. Оны Орталық провиденттік қор кеңесі басқарады, ол Еңбек ресурстары министрлігіне бағынысты заңды кеңес және салымдарды инвестициялауға жауапты. 2020 жылғы Глобалды зейнетақы индексі бойынша Сингапур Азиядағы үздік және әлемдік деңгейде 7-орынды иеленді. CPF қаражатын CPF кеңесі тек Үкімет шығарған Арнайы Сингапур үкіметтік бағалы қағаздарын (SSGS) сатып алуға инвестициялау үшін пайдаланады, ал осы мәмілелерден түскен кірістер бұрынғы резервтерге аударылады. 2020 жылдың мәліметі бойынша, CPF 4,1 миллион шот иесі үшін 397 миллиард АҚШ долларына (S$540 миллиард) басқарады.
The Central Provident Fund Board (CPFB), commonly known as the CPF Board or simply the Central Provident Fund (CPF), is a compulsory comprehensive savings and pension plan for working Singaporeans and permanent residents primarily to fund their retirement, healthcare, education and housing needs in Singapore. The CPF is an employment based savings scheme with the help of employers and employees contributing a mandated amount to the fund for their benefits. It is administered by the Central Provident Fund Board, a statutory board operating under the Ministry of Manpower which is responsible for investing contributions. The Global Pension Index, an index that assesses retirement income systems, placed Singapore as the best in Asia and 7th worldwide in 2020. CPF monies are used by the CPF Board to invest in the exclusive purchase of Government issued Special Singapore Government Securities (SSGS), with the proceeds from these transactions going into the past reserves. As at 2020, the CPF managed US$397 billion (S$540 billion) for 4.1 million account holders.
Тарих
Сингапурдағы британдық отаршылдық билік 1955 жылы Дэвид Маршаллдың Прогрессивті партия комитеті арқылы ұсынған жобаны іске асырып, Орталық провиденттік қорды құрды. Бұл міндетті жинақтау жүйесі жұмысшыларға зейнеткерлікке дайындалуға көмектесу мақсатында енгізілді, сол кездегі Ұлыбританиядағы кең ауқымды және қымбат қарттар зейнетақысын енгізу қажеттігі болған жоқ. Орталық провиденттік қорға салынған қаражат номиналды пайызбен өсім көрсетті. 1968 жылы Орталық провиденттік қор Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы аясында тұрғын үй шығындарын қамтамасыз ету үшін кеңейтілді. 1984 жылы Орталық провиденттік қор медициналық қызметтерге кететін шығындарды қамту үшін тағы да кеңейтілді. 1986 жылы мүшелерге өз тәуекелдерін және кірістерін басқару мүмкіндігін беру үшін инвестициялық опция қосылды. Қазіргі таңдағыда жұмыс берушілер 55 жасқа дейінгі қызметкерлердің 750 доллардан астам жалақысынан 3 пайыздық пунктке кем төлейді.
CPF-қа төленетін жарнаның мөлшерлемелері
2023 жылдан бастап жұмыс берушінің Әлеуметтік қамсыздандыру қорына (CPF) жарнасы 55 жасқа дейінгілер үшін 17% құрайды және 70 жастан асқандар үшін 7,5%-ға төмендейді. Жұмыскерлер үшін CPF жарнасы 55 жасқа дейін 20% құрайды, 55-60 жас аралығындағылар үшін 15%, ал 60-65 жас аралығындағылар үшін 9,5%-қа төмендейді. 65-70 жас аралығындағы жұмыскерлер үшін CPF жарнасының мөлшері 7% болса, 70 жастан асқандар үшін 5%-қа дейін төмендейді.
CPF ең төменгі сомасы
CPF-ның ең төменгі жинақтау сомасы (MS) схемасы барлық мүшелерді 55 жасқа толған кезде зейнеткерлік қажеттіліктері үшін РА-да CPF жинақтарының ең төменгі сомасын бөлуге міндеттейді. Осы мақсатта ОА және СА-дан CPF жинақтары РА-ға аударылады. Жинақтары MS және Medisave ең төменгі сомасынан артық мүшелерге оларды қолма-қол ақшамен алуға рұқсат беріледі. РА-да жеткіліксіз жинағы бар мүшелердің CPF жинақтарымен сатып алынған мүліктері автоматты түрде олардың MS-ның жартысына дейін кепілге қойылады. Мүшелер Пейда алуға жарамдылық жасына жеткен кезде РА-дан ай сайын стипендия алады, ол жинақ толыққанша төленеді. Инфляцияны және өмір сүру ұзақтығының артуын ескере отырып, MS жылдар бойы үнемі арттырылып келеді. 2014 жылдың 1 шілдесі мен 2015 жылдың 30 маусымы аралығында 55 жасқа толған CPF мүшелері зейнеткерлік есепшотына 155 000 доллар және Medisave есепшотына 40 500 доллар көлемінде ең төменгі соманы бөліп қоюы керек. Жылдар бойы Пейда алуға жарамдылық жасы 60 жастан 65 жасқа дейін кезең-кезеңімен ұзартылды. 2016 жылы 55 жасқа толған топтағы белсенді мүшелердің тек 53% ғана ең төменгі сома талабын орындады, ал 47% орындамады.
CPF Life (Өмір сүру мерзімі)
55 жасында зейнетке шығу шотында кем дегенде 40 000 АҚШ доллары немесе 65 жасында кем дегенде 60 000 АҚШ доллары бар мүшелер CPF LIFE аннуитеттік жоспарын таңдауға шақырылады, ол оларға төлем алуға жарамды жасынан бастап өмір бойына табыс береді. CPF LIFE бағдарламасына қатыспағандар оған қосылуға немесе зейнетақы шотындағы ақшаны сақтап қалуға құқылы. Бұл схема, төлемдердің шамамен 20 жылға созылатын минималды сома схемасынан артықшылықтарымен ерекшеленеді. CPF LIFE-қа қосылу үшін зейнетақы шотындағы ең төменгі жинақ мөлшері талап етілмейді, алайда ай сайынғы төлем зейнетақы шотындағы жинақ көлеміне байланысты болады. Сондықтан, зейнетақы шотындағы ақшасы аз мүшелерге сәйкесінше төменгі айлық төлемдер қарастырылады. Егер мүшеде CPF LIFE-қа тең жәрдемақы төлейтін сақтандыру компаниясынан өмірлік аннуитет болса, онда ол осы схемаға қатысудан босатылуы мүмкін.
Медисаве
Medisave-ті өзіңіздің немесе күтіміңіздегі адамдардың ауруханада емделу шығындарын жабу үшін пайдалануға болады. Сондай-ақ, химиялық және сәулелік терапия сияқты белгілі бір амбулаториялық емдерге де қолдануға болады. Бастапқы денсаулық сақтау сомасы (BHS) – бұл азаматтардың MediSave шоттарында сақталатын ең жоғары сома, және олардың егде жастағы негізгі, субсидияланған денсаулық сақтау қажеттіліктері үшін MediSave шоттарында жинақтау қажетті сома болып табылады. Азаматтардың жұмысқа төлеген жарналарының бір бөлігі олардың MA-ға (Medisave Account) аударылады, олардың шоттағы қалдық Бастапқы денсаулық сақтау сомасына (BHS) жеткенше. BHS-тан артық сомалар азаматтардың жасына байланысты, басқа CPF шоттарына аударылады. 2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап, 55 жасқа толған және CPF-тің ең төменгі сомасын орындай алатын CPF мүшелері, CPF-тен қаражат алғанда, өздерінің MA-сында Medisave ең төменгі сомасын (MMS) бөлуге міндетті. 2013 жылдың 1 шілдесінен бастап MMS 40 500 долларға белгіленді. Егер MMS жеткіліксіз болса, ОА (Ordinary Account) және/немесе SA (Special Account) шоттарындағы ең төменгі сомадан артық қаражат MMS-ті толтыру үшін пайдаланылады.
Medishield Life (Медишилд Өмір)
MediShield Life – азаматтар мен олардың тәуелділеріне ұзаққа созылған немесе ауыр сырқаттардың қымбат медициналық шығындарын қарсы алуға көмектесетін үлкен шығындарға арналған жүйе. Medisave жинақтары MediShield Life жарналарын төлеу үшін қолданылуы мүмкін.
Medifund
1993 жылғы сәуірде құрылған Medifund қоры, кедей және мұқтаж жандарға медициналық есеп айыруларын төлеуге көмектеседі. Ол, CPF мүшелерінің басқа да денсаулық сақтау шоттары таусылған жағдайда ғана, қосымша схема ретінде қолданылады. Medifund бекітілген мекемелер тізімін ұстайды және өтініш берушілерден жан-жақты құжаттарды талап етеді.
Ақсақалдық қалқан
ElderShield – ауыр мүгедектікке қатысты сақтандыру жүйесі, ол 5 немесе 6 жылға дейін ай сайын 300 немесе 400 доллар көлемінде ақшалай төлем жүзеге асырады. CPF мүшелері, егер олар бас тартпаса, 40 жасқа толғаннан кейін Medisave шоты арқылы автоматты түрде осы жүйеге тіркеледі. Осы жүйе бойынша төлем алу үшін адам күнделікті атқарылатын алты іс-әрекеттің кем дегенде үшеуін орындай алмайтын болуы керек: жуу, киіну, тамақтандыру, дәретханаға бару, қимыл-қозғалыс, орын ауыстыру. Денсаулық сақтау министрі Ган Ким Ённың сөзіне сәйкес, ElderShield үшін жиналған сыйлықақылардың жалпы сомасы шамамен 2,6 миллиард долларды құрайды, оның ішінде 2002 жылдан 2015 жылдың соңына дейін шамамен 100 миллион доллар талаптар бойынша, ал 130 миллион доллар сыйлықақыларды қайтаруға жұмсалды. Ган Ким Ённың мәлімдемесіне қарағанда, ElderShield 40-тан 65 жасқа дейінгі кезеңде сыйлықақы жинайды және сақтандырылған адам 65 жасқа толғаннан кейін сыйлықақы төлеуін тоқтатса да, 40 жастан бастап өмір бойына сақтандыруды қамтамасыз етеді. Жиналған сыйлықақылардың жалпы сомасы қазірге дейін төленген талаптар сомасынан жоғары, себебі жиналған сыйлықақылар сақтанушылардың өмір бойы болашақ талаптарға қарсы сақтандыруды қамтамасыз етуге бағытталған.
Қамқорлықтағы өмір
2018 жылдың 25 мамырында Денсаулық сақтау министрлігі 2020 жылға қарай 30-40 жас аралығындағы азаматтар үшін қолданыстағы «Елдегі қарттарды қорғау» жүйесін күшейтетін міндетті сақтандыру схемасын енгізетінін хабарлады. «Қамқорлық өмірі» бойынша өтемақы алу үшін, «Елдегі қарттарды қорғау» сияқты, адам күнделікті өмірдің алты іс-әрекетінің кем дегенде үшеуін орындау қабілетін жоғалтуы керек. «Қамқорлық өмірі» сақтандыру төлемақының мерзімі 38 жылды құрайды (қайта жұмысқа орналасу жасының шегіне байланысты), ал «Елдегі қарттарды қорғау» үшін бұл мерзім 26 жылды құрайды. «Елдегі қарттарды қорғаудан» айырылу мүмкіндігі бар болса, «Қамқорлық өмірінен» айырылуға болмайды. Жылдық төлемақы да жоғары, 30 жаста бастаған ерлер үшін 200 доллардан, ал әйелдер үшін 250 доллардан басталады, ал төлемақы бастапқыда жылына 2% өседі. Айлық төлем 600 доллардан басталады және өмір бойы төленеді.
Қорғаушыларды қорғау жүйесі
"Тәуелділерді қорғау схемасы" сақтандырылған мүше 60 жасқа дейін қатерлі ісірек ауруға шалдыққан, толық мүгедектікке ұшыраған немесе қайтыс болған жағдайда, отбасыларға алғашқы бірнеше жылға 46 000 АҚШ долларына дейін көлемінде қаржылық көмек көрсетеді. Жылдық сыйлы төлем жасқа байланысты өседі, 21 жаста 36 доллардан басталып, 55 жаста 260 долларға жетеді.
Тұрғын үй жобалары
Жалпы жинақ шотынан CPF тұрғын үй схемалары арқылы үй сатып алуға болады. Тұрғын үй және құрылыс басқармасының (HDB) пәтерін Мемлекеттік тұрғын үй схемасы бойынша, ал жеке меншік үйді Тұрғын үйді дамыту схемасы бойынша сатып алуға болады. CPF жинақтары мүліктің толық немесе жартылай төлемі үшін, сондай-ақ ай сайынғы төлемдерді жүзеге асыруға пайдаланылуы мүмкін. Үй сатып алушылар мүлікті сатып алуды қаржыландыру үшін банк несиесі алса, бастапқы төлемнің 5% -ын қолма-қол төлеуі керек. Егер пәтер Мемлекеттік тұрғын үй схемасы бойынша сатып алынса, Үйді қорғау схемасы бойынша ипотекалық сақтандыру талап етіледі.
Инвестициялық схема
CPF мүшелері өздерінің Кәдімгі шотындағы қалдықтарын CPF Инвестициялық схемасы – Кәдімгі шот (CPFIS OA) және Арнайы шотындағы қалдықтарын CPF Инвестициялық схемасы – Арнайы шот (CPFIS SA) арқылы, белгілі шектеулерге сәйкес инвестициялай алады. Инвестицияланатын активтерге сақтандыру, инвестициялық қорлар, биржалық инвестициялық қорлар (ETF), мерзімді депозиттер, облигациялар және қазыналық вексельдер, акциялар, жылжымайтын мүлік қорлары және алтын кіреді. 2010 жылдың 1 шілдесінен бастап Кәдімгі шоттағы $20,000-нан және Арнайы шоттағы $40,000-нан асатын қаражат ғана инвестицияланады.
CPF-ті қайтарып алу
2003 жылдан 2013 жылға дейін Сингапурдан кеткен CPF мүшелері 426 миллион доллар немесе жыл сайын мүшелердің орташа жалпы балансының 0,3 пайызын шығарды. 2013 жылдан 2017 жылға дейін, Сингапурдан кеткен кезде CPF қаражатын шығарған CPF мүшелерінің жылдық орташа саны 13 500 адамды құрады, бұл барлық CPF мүшелерінің 0,4 пайызына тең.
Сити Харвест шіркеуінің қорымен салыстыру
2014 жылдың 15 мамырында Рой Нгернг өзінің "Жүрек шындықтары" блогында "Сіздің CPF ақшаңыздың қайда кететіні: қалалық егіншілік ісінен алынған сабақтар" атты жазба жариялады. Бұл жазбада Нгернг Сингапур премьер-министрі Ли Сянь Лунг, Орталық провиденциялық қор (CPF), Сингапурдың валюталық басқармасы (MAS), Temasek Holdings және Сингапур мемлекеттік инвестициялық корпорациясы (GIC) арасындағы қарым-қатынастарды көрсететін кесте жасады. Сингапурдың Қаржы министрлігі өз тарапынан CPF қаражатының Сингапурдың арнайы мемлекеттік қарыздық құралдарына неге инвестицияланатынын түсіндірді, бұл CPF басқармасына мүшелеріне барлық ақшасын мерзімі келгенде төлеуге және CPF шоттарына төленетін пайызды төлеуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік қарыздық құралдар GIC басқаратын қаражаттың біріккен пулына инвестицияланады, жекеленген қор ретінде емес, өйткені жеке қор CPF мүшелеріне міндеттемелерді орындамау қаупін болдырмау үшін консервативті басқарылуы керек. 18 мамырда премьер-министр Ли өзінің адвокаты Давиндр Сингх арқылы жауап берді, ол блогтағы жазбада Лидің "Сингапурлықтардың CPF-қа төлеген ақшасын қылмыстық жолмен жымқыруға кінәлі" деп айтылғанын және бұл айыптамалардың "жалған және негізсіз" екенін мәлімдеді. Нгернг бұл мақаланың CPF, GIC және Temasek Holdings аясындағы ашықтықты арттыруға шақыру екенін айтты және премьер-министр Лидің блогындағы мәлімдемелеріне жауап беруге шақырды. Сингапурдың Қаржы министрлігі CPF қаражатының қауіпсіз екенін мәлімдеді, өйткені барлық CPF қаражаты Сингапур үкіметі шығарған және кепілдік берген қарыздық құралдарға инвестицияланады, ал Сингапур әлемдегі санаулы AAA кредиттік рейтингі бар үкіметтердің бірі. Нгернг 23 мамырда "шынайы өкініш білдіріп", оның айыптамасының "жалған және негізсіз" екенін мойындады. 2014 жылдың 29 мамырында премьер-министр Ли Нгернгке қарсы ар-намысқа тию туралы сотқа шағым түсірді. 4 тамыздағы сотқа ұсынған мәлімдемесінде Нгернг өзінің блогтағы жазбасының дұрыс түсінілмегенін және ол тек CPF қаражатына қатысты ашықтық пен есеп беруді талап еткенін мәлімдеді. 2014 жылдың 7 қарашасында Сингапурдың Жоғарғы соты Нгернгті ар-намысқа тиюге кінәлі деп тапты және залапты өтеу мөлшерін анықтауды тапсырды, бұл Сингапурда онлайн мақала бойынша алғашқы осындай шешім болды. Судья Ли Сейу Кин "қарсылық білдіруге негіз жоқ" деп шешті және "жауапкердің қылмыстық жолмен жымқыруға кінәлі екенін айту ар-намысқа тию болып табылады деп күмәнданбаймын" деді. Нгернг үкімге көңілі толмағанын білдірді, бірақ ол "CPF және Сингапурлықтарды алаңдатып отырған басқа да мәселелер туралы әңгімелеуді жалғастыра беретінін" айтты. Сондай-ақ, Ли Нгернгтің залаптың бір бөлігін, яғни 36 000 долларды өтеу туралы өтінішін қабылдамады.