Кіріспе

Sines (ˈsinɨʃ) – Португалиядағы қала және муниципалитет. Екі приходқа бөлінген муниципалитетте 2021 жылы шамамен 14 214 тұрғын тұрады. Sines ірі мұнай өңдеу зауыты мен бірнеше петрохимиялық өнеркәсіп орындарына ие. Бұл сонымен қатар танымал жағажай және Алентежу аймағының негізгі балық аулау порты болып табылады. Муниципалитет солтүстік және шығыс жағынан Сантьяго-ду-Касем муниципалитетімен, оңтүстік жағынан Одемирамен, ал батыс жағынан Атлант мұхитымен шектеседі. Сан-Торпестен оңтүстікке қарай созылған қаланың жағалауы Оңтүстік-Батыс Алентежу және Висентин жағалауы табиғи паркінің құрамына кіреді.

Тарих

Археологиялық орындарда, мысалы, Пальмеринья мен Квитерияда, бүгінде бірнеше қоныстардың іздері табылды, олар Синестегі адамдардың қоныстану тарихының көне екенін көрсетеді. Арнальдо Соледаде (1981) осы Визиготтардың, Cinetos деп белгілі болғандардың, қауымдастықтың бастауында тұрған алғашқы өркениет болуы мүмкін екенін айтады, бұл жергілікті топонимия осыдан шыққан болуы мүмкін: Cinetos, Cines және, соңында, Sines. Бұл тайпаның тегі нақты анықталмағанмен, Соледаде қазіргі қамал тұрған жердегі кастроның салынуына сілтеме жасайды. Пуниктердің де бұл аймақта болғаны айтылады; 1966 жылы табылған Пуникалық артефакт – Tesouro do Gaio, қазір Синес мұражайында қойылған. 1966 жылдың мамырында жергілікті шаруа, Франсиско да Сильва Кампос, жүгері егу үшін жерін өңдеген кезде Herdade do Gaio-да (Синестен 12,5 км оңтүстік-шығысқа қарай, жағалаудан 7 км және Рибейра де Моргавелден 275 м қашықтықта) әйелдердің әшекейлері бар шиферлі қабірді тапты. 1966-1967 жылдары зерттеуші Хосе Мигель да Коста бірнеше мұндай Пуникалық қабірлерді тапты, бірақ олардың барлығында ерте заманда қабірді тонау белгілері байқалды. Әшекейлер Пуникалық деп анықталғанмен, артефактілердегі символика Мысырлық екені анықталды. Песегвейро аралында Рим портының астында археологтар Карлос Таварес да Силва мен Хоакина Соарес (1981) тапқан иберо-пуникалық артефактілердің іздері де бар. Римдіктердің басып алуы темір дәуірімен байланысты көптеген артефактілердің жойылуына әкелді. Римдіктер Синесті порт және өнеркәсіптік орталық ретінде пайдаланды; Синес шығанағы Миробрига қаласының порты ретінде қолданылды, ал Пессегвейро аралындағы канал Арандиспен (Гарвао) байланысты. Римдік билік кезінде Синес пен Пессегвейро аралы балық өңдеу өнеркәсібінің дамыған орталықтары болды, оның ішінде балықты тұздау да бар. Римдік орталықтар Праса Томас Рибейрода, сондай-ақ Фетейра Симадағы Монте Хаос айналасындағы аймақта орналасқан деп есептеледі (бірақ археологиялық тұрғыдан толық зерттелмеген). Квитерия даласында Карлос Таварес да Силва мен Хоакина Соарес (1981) 1 ғасырдағы вилланың қалдықтарын зерттеді, онда таспен қаланған көшелер мен гипокауст қалдықтары табылды. 1961 жылы Хосе Мигель да Коста Синес қамалының айналасындағы қазба жұмыстары кезінде римдік "балық фабрикаларын" және тұздалған балық үшін амфоралар жасауға арналған керамика пешін тапты, екеуі де 1 және 2 ғасырларға жатады. Синес топонимиясының де римдік шығуы бар, бірақ екі терминге де сілтеме жасай алады (екеуі де қолданылады): sinus термині, яғни шығанақ; немесе қисық дегеннің баламалы мағынасы, және Monte Chãos-тан көрінгендей, Синес мүйісінің пішініне сілтеме жасай алады.

Орта ғасырлар

Орта ғасырларда Синес аймағын вестготтар басып алып, кейіннен маврлар шабуыл жасаған. Синес аймағында вестготтар дәуірінде (7 ғасыр) жасалған оюлы тастардың көптеген мысалдары кездеседі. Синес қамалының археологиялық қазбаларынан алынған мәліметтерге сәйкес, ескі ғимараттың көптеген қабырғалары рим дәуіріндегі ескерткіштерді салу үшін пайдаланылған тастардан тұрғызылған, мысалы, Марс мүсінінің тұғырының бір бөлігі (базилика салынғанға дейін рим қаласындағы алаңның бір бөлігі болған деп есептеледі). Базиликаның өзі қазіргі Матриц шіркеуі орналасқан жерде болған болуы мүмкін, ал оның баптистериясы вестготтардан тараған. Маврлар бұл елді мекенді 7 ғасырда шабуылдаған болуы мүмкін; бұл аймақтағы құлдырау кезеңін білдіреді, яғни ежелгі елді мекен тасталып кеткен. Бірақ, азаған санында адамдар осы аймақта өмір сүргенімен, 13 ғасырға дейін, Афонсо III аймақты бағындырғанға дейін, мавр кемелері суларда үздіксіз күзет жүргізіп отырды. Аймақ 8 ғасырдың басында маңыздылығын қайта қалпына келтірді, балықшылар Синес маңындағы суларға оралғанда. Жағалаудағы қоныстануды Сантьяго да Эспада ордені бастады, ол Афонсо III билігінде жерді басқарды. 1362 жылдың 24 қарашасында Педро I Синесті вилла мәртебесіне көтерді. Ол кейіннен аймақтың жағалау қорғанысын күшейтіп, Визиготтар қабырғасының элементтерімен қорғалған Синес қамалын салуға жағдай жасады. Синес қамалы 15 ғасырдың бірінші жартысында салынған. Сетубал сияқты, бірақ Сантьяго-ду-Касем немесе Пальмеладан айырмашылығы, қамал жергілікті саудагерлердің байлығын қорғау үшін салынды, бұл буржуазияның өркендеуімен байланысты жаңа экономикалық және әлеуметтік тәртіпті көрсетеді.

Монархия

Португалиялық интеррегнум және 1383–1385 жылдардағы дағдарыс кезінде Синес қаласының буржуазиясы мен дворяндары Авиз орденінің магистрі, кейін Португалия королі I Жоаоның таққа таласуында қолдаған муниципалитеттердің бірі болды. 1395 жылы, қамал толыққан жоқ екендігіне байланысты туындаған қиындықтарға байланысты король Жоао шекарадағы әскери науқандарға адамдарды жинады. Бірақ, осы кезеңдегі ең маңызды мәселе – пираттардың шабуылдары болды және міндетті әскери қызмет аймақтың құлдырауына қарсы тұрудың негізгі құралы саналды. 1511 жылы Синеске ірі пираттар тобы шабуыл жасады. Жоғалғандардың орнын толтыруға тырысқан король, француз каперлерімен күресу үшін Синес пен Сезимбрада үш кемеден тұратын шағын база құрды. 16 ғасырдың соңында жағалаудағы қауіп-қатерлер артқан сайын, жағалау бойындағы бекіністер де күшейтілді. Бұл Сеньора-дас-Салас шіркеуінің жанындағы (Ревелим форты) фортты және Пессегейро аралындағы екі фортты салуды қамтыды. 1629 жылы Ревелим фортын салу кезінде түрік пираттары Синес портына шабуыл жасап, бір кемені батырды. Бірақ 1648 жылы Сезимбра капитаны шығанақта пират кемесін қолға түсірді. 16 ғасырдың соңында Филиппо Терци басқаруымен, Португалияның II Филиппінің қызметінде, Пессегейрода жаңа порт салу өсімді ынталандырады деп есептелді. Құрылыс кезінде туындаған мәселелер мен ағылшын каперлерінің жиі шабуылдары жобаның тоқтатылуына әкеп соқты: Пессегейродағы қалдықтар жобаға кедергі келтіретін үлкен тас блоктарын қамтиды. 18 ғасырдың соңғы онжылдығында табиғи бейіндік жер Хасинто Фернандес Бандейра саудагерін Порто Ково қаласын құруға итермеледі, ол осы бастамасының басқаларды да осы сияқты кәсіпорындар мен үлкен порт құруға көндіретініне үміттенеді. 19 ғасырдың екінші жартысында Пиас пен Моиньо-дус-Панейрос (Синес) пириті және Серкалдан келген кен кішігірім аралға тасымалданды. Кенді аралға бұқалар жеке арбалармен жеткізіп, үлкен көпірден және қайықпен аралдағы үлкен кемелерге жеткізетін. Пессегейро шатқалының аузына жақын әлі де тасымалданбаған жинақталған кен орындары қалды. 19 ғасырдың басында Синес халқы елдің француз оккупациясы кезінде үреймен өмір сүрді. Бірде Наполеон армиясының бір ротасы қаланы тонап, қамал есігіндегі король гербін бүлдірді. Либералдық конституция бойынша муниципалитет өз ісін басқаруға кірісті, өйткені Сантьяго ордені және басқа діни ордендер 1855 жылы Португалиядан қуылды және олардың мүлкі иеленді. Синес Сантьяго-ду-Касем приходына айналды, автономиясын жоғалтты, бірақ қалада бірнеше жаңа кәсіпорындар ашылғандықтан экономикалық жағынан дамыды. Пробка және консервілеу өнеркәсібі, дистилляттар мен қолөнер бұйымдарын (нандар және аяқ киім шеберханалары) өндіретін шағын фабрикалардың құрылуы ауылды эмигранттар үшін тартымды етті. Қала көптеген ағылшын және каталондық кәсіпорындарды, сондай-ақ жұмыс іздеген Альентежу және Алгарве кәсіпкерлерін тартты. Кәсіпкерлік өсім мен республикалық идеалдар аймақты қайта дамытуға көмектесті, жаңа жолдар салу, теміржол желісінің келуі, мектептерге және мәдениетке қол жеткізу жинақталды. Жаңа элиталар өз байлықтарын жерді жалға берумен ғана емес, сонымен қатар өнеркәсіп пен саудамен де дамытты және муниципалитетті қалпына келтіруге жаңа қызығушылық танытты. Либералдық элиталар, мысалы Жоао Даниэль де Синес, Либералдық соғыстар кезінде конституциялық монархия үшін күресті және Португалияның бұрынғы королі I Мигель жер аударылу жолында олардың аймағында тоқтаған кезде кеңпейілділік танытты. 19 ғасырдың соңында жас Алгарве дәрігері Синес туралы алғашқы монографияны жазды, «Breve Notícia de Sines» Франсиско Луис Лопестің еңбегі муниципалдық істер мен өмір сүру жағдайларын шыншыл және кінәлі, сонымен қатар мақтауға лайық және мақтауға лайық сынға алды, вилланың мәселелерін және оның ашықтығы мен төзімділігін атап өтті.

Республика

1914 жыл қалаға жаңа қызығушылық пен қайта жаңғыру әкелді. Пробка өнеркәсібі, балық шаруашылығы, шағын ауыл шаруашылығы және туризм 1960 жылдардың соңына дейін жалғасқан экономикалық белсенділік кезеңін белгіледі. Осы кезде, теңізге жақын орналасқаннан басқа, Синес Альентежодағы басқа да елді мекендерден ешқандай айырмашылығы болмады. Синес Альентежоның көптеген тұрғындары үшін демалыс орны болды, Бежа және Сантьяго-ду-Касем ауылдық отбасылары осы жерге демалуға келетін. 1970 жылдардың басына дейін Синес Жерорта теңізіндегі қалалармен ұзақ сауда байланыстарын күйкелеген, қорғалған балықшылар ауылы болды. Оның үлкен маринасы, жартастың бойымен созылып жатқан, Сетубал мен Алгарве арасындағы жалғыз марина, ал терең су порты, коммерциялық балық шаруашылығы және өнеркәсіптік қойма осы аймақтың экономикасын дамытуға ықпал етті. 1970 жылы Марчелло Каэтано үкіметі 1974 жылғы төңкеріспен бірге жергілікті экономиканы сергітетін ірі өнеркәсіптік порт кешенін іске қосты. Осының нәтижесінде халық саны күрт өсті, өнеркәсіп пен сауда салалары кеңейді, бұл өз кезегінде әсерін тигізді. 1970 жылдардың соңында португалиялық теңіз арты провинцияларынан келген иммигранттар мен босқындар жаңа әлеуметтік өзгерістерге алып келді, олар кейіннен порт және мұнай-химия өнеркәсібінде жұмыс істеген шетелдік жұмысшылармен толықтырылды.

Физикалық география

Муниципалитет аумағы үш морфологиялық құрылыммен ерекшеленеді: жағалау жазығы, Синес массивінің қалдық рельефі және шығыс жар. Жағалау жазығы (муниципалитеттің басым бөлігін алып жатыр) ішкі жағынан біртіндеп төмендеп, бірнеше су арналарымен тілінген 312 шақырымдық аумақты құрайды. Синес массивінен аз бөлік қалды, бірақ Монте-Чаостан Кейпке дейін оның морфологиялық элементтері сақталған: Синес мүйісі теңізден салыстырмалы түрде биік және оңтүстікке қарай Рибейра да Жункейраға дейін тік жармен төмендейді, мұнда жағажайлар мен құмды төбелер басым. Бірақ Бурриньо жағажайынан кейін, ол Пессегвейро аралына дейін жалғаса береді, онда жағажайлар да көрінеді, ал Porto Covinho сияқты қорғалған шағын шығанақтар мен кішкентай жағажайлар жағалау бойымен орналасқан. Қаланың солтүстігінен басталатын жағалау төмен құмды жағажайдан тұрады және Трояға дейін созылады. Осы жағалаудан бастап, кең құмды төбелер, әсіресе Рибейра-дос-Моинхос сағасының солтүстігінде, жер бедерін басып алады. Жағалау жазығымен шектелген шығыс жар Серра-ду-Серкал массивінің бір бөлігін құрайды (биіктігі 100–200 метрге жетеді). Физикалық тұрғыдан қатал жағалау (Синес мүйісі) екі ерекшеленген аймаққа бөлінеді: құмды солтүстік бөлігі және жартасты оңтүстік аймағы.

Экономика

Синес муниципалитетінің экономикасы энергия, мұнай өңдеу, порт қызметі, балық аулау, туризм және саудаға байланысты. Муниципалитетте AICEP Global Parques басқаратын маңызды инвестициялық парк және Sines Tecnopolo ғылыми паркі бар. Синес Португалиядағы ең ірі теңіз өнеркәсіптік кешендерінің бірі болып табылады, оның тұрғындарына Синес электр станциясы (Electricidade de Portugal), Petrogal Sines (Ұлттық мұнай-химия зауыты) және Repsol (Полимер өңдеу зауыты) кіреді. Қала қарқынды индустриялануға ұшырағанымен, көптеген тарихи ескерткіштерді сақтап, туризмді дамытуға тырысады. Жақын орналасқан Порто Ково ауылы жағажайымен және жақсы сақталған тарихи ғимараттарымен көптеген туристерді қызықтырады. Синесте ірі қысқа толқынды хабар тарату станциясы орналасқан. Ең танымал антенна мұнаралары – үлкен "V" пішіндес айналмалы мұнаралар. Бұл станция Deutsche Welle компаниясымен пайдаланылған және 2011 жылдың 1 қарашасында тоқтатылған. Теміржол тауар тасымалы мен мұнай өнеркәсібіне қызмет етеді, бірақ жолаушылар пойыздары жоқ; қаланың вокзалы мейрамханаға айналдырылған.

Синес порты мен "Жібек жолы"

Шиллер институты Қытайдың "Жаңа Жібек жолы" жобасының әсері туралы 2014 жылғы зерттеуін жаңартты және Альентежу порты Синес осы жаһандық бастаманың сәттілігі үшін маңызды буын екенін санайды. Әлемдегі жетекші сарапшылар бұл портты Қытай Халық Республикасының қазіргі басшысы 2013 жылы бастаған жаһандық сауда байланысы жобасының кілттік нүктесі деп қарастырады, әсіресе Африка және Солтүстік және Оңтүстік Америка құрлықтарын байланыстыратын ерекше геостратегиялық орны үшін. "Жаңа Жібек жолы әлемдегі құрлықтағы көпірге айналады: адамзат үшін ортақ болашақ" атты зерттеудің жаңа нұсқасы, Шиллер институтының (Германия) 2014 жылғы алғашқы зерттеуін жаңартады. Зерттеуде бұл жобаны дамыту үшін Синес порты екі "критиктік нүктелердің" бірі екені, оның Атлант мұхитымен байланысы күшті болғандықтан, Альгесирас портымен (Испания) қатар маңызды екені айтылады. "Испания ғана емес, Португалия да Ши Цзиньпиннің ұсынысын қуанышпен қарсы алды және соңғы жылда оны іске асыру үшін нақты ұсыныстар мен жобалар бойынша белсенді жұмыс істеп келеді", - делінген Шиллер институтының зерттеуінде. Алайда, соңғы апталардағы жағдай Португалияға тиімдірек болуы мүмкін, себебі испан саясаткерлері көрші елге қытай инвестициясының өсуіне наразылық білдірген, ал Португалия Қытай Халық Республикасымен саяси, дипломатиялық және экономикалық қарым-қатынастарды нығайтуға мүдделі, бұл өткен аптадағы Ши Цзиньпиннің Португалияға жасаған ресми сапарында айқын көрінді. Сапар барысында Синес порты мәселесі жоғары деңгейдегі келіссөздерде талқыланды, өйткені бірнеше қытай компаниялары Синес портында "Васко да Гама" деп аталатын жаңа контейнерлік терминалдың концессиясын алуға қызығушылық танытып отыр, бірақ ашық тендер кешігуде. "Иберия түбегі – "Жібек жолының" экономикалық белдеуінің табиғи географиялық интерфейсі, ол қазір Тынық мұхитынан Атлантикаға дейін Еуразия құрлығы арқылы созылады, ал "Жібек теңіз жолы" Иберия Америкасына, Кариб теңізі мен АҚШ-қа, сондай-ақ Африкаға қарай бағытталған", - делінген Хельга мен Линдон Ла Руш басқаратын институттың зерттеуінде. Осы аптада Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы Ши Цзиньпин Португалия компанияларымен және басқа да ұйымдармен порттық инфрақұрылым және теңіз экономикасы саласындағы, сондай-ақ басқа да салалардағы бизнес серіктестіктерін құруға және инвестиция салуға қызығушылық танытты. Қытай Халық Республикасының біздің порттық инфрақұрылымымызға және дүниежүзіндегі ең ірі континенттік шельфке деген қызығушылығын ескере отырып, Теңіз министрі Ана Паула Виторино шамамен бір жыл бұрын Орта патшалыққа ресми сапар жасады, онда 126 компанияға бизнес мүмкіндіктері ұсынылды. Бұл байланыстар мен келіссөздердің нәтижелері жақын арада белгілі болуы мүмкін, себебі Қытайдың қызығушылығы Синес портындағы жаңа контейнерлік терминалмен ғана шектелмейді. Альентежу порты географиялық орналасуы мен ірі кемелерді қабылдауға мүмкіндік беретін табиғи жағдайларының арқасында энергия, логистика және басқа да салаларда да артықшылықтарға ие. Синес порты – континенттік Португалиядағы ең ірі порт, ол жүк айналымының 50% -дан астамын құрайды. АМТ – Қозғалыс және көлік басқармасының мәліметтері бойынша, осы жылдың алғашқы тоғыз айында Синес порты 36,3 миллион тонна жүк тасымалдады. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 6% төмендеуге қарамастан, Альентежу порты Азор және Мадейра автономды аймақтарын ескермегенде, қаңтар-қыркүйек аралығында ұлттық порт секторының 51,4% -ын құрады. Контейнерлік жүк сегментінде Синес портының үлесі одан да зор. Қарастырылып отырған кезеңде тасымалданатын TEU (20 футтық контейнерлерге баламалы стандартты өлшем) саны 0,1% -ға төмендесе де, Альентежу порты осы сегментте 16,5 миллион тоннаның 9 миллионын өңдеді, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 11% артық. Осылайша, Синес порты Португалияның материктік бөлігінде тасымалданатын контейнерлік жүктің 58,2% -ын құрады және бірнеше жылдан бері әлемдегі ең ірі контейнерлік порттардың 100-інің қатарында.

Фестивальдар

Әр жазда қалада FMM Sines Festival Músicas do Mundo фестивалі өтіп, ол әлемнің барлық құрлықтарынан мыңдаған жанкүйерлер мен музыканттарды шақырады.