Кіріспе

Ағылшын сәулет тарихшысы (1908–1997)

(Джордж) Джеймс Генри Лис Милн (6 тамыз 1908 – 28 желтоқсан 1997) – 1936 жылдан 1973 жылға дейін Ұлттық Траст ұйымында жұмыс істеген ағылшын жазушысы және ауылдық үйлер саласындағы сарапшы. Ол сәулет тарихшысы, романист және өмірбаян жазушы болды. Оның кең көлемді күнделіктері бүгінгі күнге дейін жарылып келеді.

Ерте өмір

Лис Милн 1908 жылғы 6 тамызда Уорстерширдегі Уикхэмфорд Манор қаласында Джордж Джеймс Генри Лис Милн ретінде дүниеге келді. Оның өмірбаясын жазған Майкл Блохтың айтуынша, "Тағы бір өзім" кітабында Лис Милн "ескі округтік отбасынан шыққандығы және Уикхэмфорд олардың туған жері екендігі туралы ой қалдырған. Бұл толыққанды дұрыс емес еді. Оның әкесі Уикхэмфордты сатып алып, Джим дүниеге келгенге екі жыл бұрын Ланкаширден Уорстерширге көшкен". Ол үш баланың екіншісі және сәтті мақта өндіруші және фермер Джордж Кромптон Лис Милннің (1880–1949) және оның әйелі Хелен Кристинаның (1884–1962), Глостерширдегі Генри Бейлидің қызы болған. Лис Милннің анасының әкесі – сэр Джозеф Бейли, 1-ші баронет. Оның інісі, Джозеф Бейли, екінші баронет, кейін Гланск бароны атанды. Джордж Лис Милн, бір кезде Чешир атты әскерінде лейтенант болған, отбасылық бизнестің – A. және A. Crompton & Co. Ltd-тің төрағасы болды, ол негізінен Ланкаширдегі мақта фабрикасынан байлық жинады. Лис Милннің ата-анасы "ерекше қайшылықтағы жұп" болды: оның әкесі "ұялшақ, бірақ тұрақты" және "дәстүрлі көзқарастағы", "құмар ойындары мен махаббатқа құмар", "қатаң уақытылы және үнемі жоспарлар құратын" болса, анасы "тежеусіз, психикалық тұрақсыздықтың белгісімен, ол Бейли отбасында таралған және Лис Милн өзінде де болуы мүмкін деп қорқып жүрген". Ол "әдеттен тыс", "қайратты және импульсті" болды, ал "ол әзілге бейім болса, күйеуінде ондай сезім болмады". Оның ата-анасы "күлкілі екі есімді" кейіпкерлер ретінде "Тағы бір өмірде" бейнеленген. Лис Милннің қарындасы Одри 1905 жылы туды және Мэтью Артурға, 3-ші барон Гленартурға үйленді. Оның інісі Ричард 1910 жылы дүниеге келді. Лис Милн отбасы Лис отбасының кіші тармағына жатты, олар кейіннен Ланкаширдегі Тёрленд қасiрiн иеленді, бұрын Олдхэмге жақын Кларксфилд деген шағын елді мекендегі жерді жалдап, кейін Джеймс I тұсында Дунхэм Массидегі Бут отбасынан сатып алды. Келесі буын "мақта иіруші және өндіруші шеберлері" ретінде сәттілікке жетті. Олардың мүшелері "қатаң мінезді" болды (Лис Милн олардың ұраны "Спорт және ішімдік" болуы керек деп ұсынды). Жерінде көмірдің табылуы олардың байлығын арттырды, бірақ ол "оларды өркениетке жеткізбеді" – Лис Милннің арғы атасы Джозеф Лис (1819–1890) "өздерінің құштарлықтарына байланысты Нимрод, Рамрод және Балық аулау таяғы деп аталған үш сауатсыз бауырдың бірі" болды. Жүсіп – "Балық аулау таяғы" болды. Джеймс Артур Лис, "Рамродтың" ұлы, Миддлтондағы Алкрингтон Холлдың иесі, "Норвегиядағы үш" (олардың екеуі) кітабының авторы болды. Олар Кромптон Холлдың Кромптон және Парк Хаустың Милнс отбасыларымен некелік байланыста болды. Мильн есімі 1890 жылы Лис Милннің атасы Джеймс (отбасынан алғаш рет Итонға оқуға түскен) анасының туысының мүлкін мұраға алу шарттарын орындау үшін патшалық лицензиямен қосылды. Олдхэмдегі Консервативтік партияның тірегі, Уинстон Черчилльдің кандидатурасын қолдаған бұл Джеймс Лис Милн баронеттік атақтан бас тартты (ол оның немересі Джеймске тиесілі болар еді), себебі ол көпшілік алдында сөйлеуге тура келуі мүмкін деп ойлады. Алған мүліктерінің ішінде Ланкаширдегі Кромптон Холл болды, ол Уикхэмфорд Манорымен бірге Джордж Кромптон Лис Милнге тиесілі болды. (Ол соңында екеуін де сатты, бірақ біріншісі отбасында қалды). Лис Милн Гертфордширдегі Локерс Парк мектебінде, Итон және Оксфордтағы Магдален колледжінде оқыды, ол 1931 жылы тарих мамандығы бойынша үшінші сынып дипломмен бітірді.

Мансап

1931 жылдан 1935 жылға дейін Лис Милн 1-ші барон Ллойдтың жеке хатшысы болды. 1936 жылы ол Ұлттық сенім қорының (National Trust) қаңтар үйлер комитетінің хатшысы болды. Николас Бирнс Лис Милннің өзі, өмірі және өнер мен сәулетке деген сүйісқақтығы туралы соншалықты ашық айтқанын, оның авторлық қарым-қатынасы оқырманмен ерекше, оңай немесе кездейсоқ бөліспейтін, мақтан тұтпайтын қарым-қатынасқа айналғанын атап көрсетеді. Оның басқа еңбектері бірнеше өмірбаянды қамтиды, мысалы, Гарольд Николсон, Девонширдің бакалавр герцогы және Лорд Эшер, сондай-ақ автобиографиялық роман. 1993 жылы Лис Милн жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізіміндегі CBE-ден бас тартты, өйткені ол рыцарь атағына лайық деп ойлаған.

Жеке өмір

1936 жылы желтоқсанда король Эдуард VIII тақтан бас тартқан кезде Лис Милн Диана, леди Мослиге (Диана Митфорд) барып еді. Оның мақсаты – олармен бірге күйеуі сер Освальд Мосли жалға алған 17 ғасырлық үйді қарап шығу еді. Кейін ол Дианамен (оның күйеуі Лондонда болған) бірге корольдың бас тарту туралы сөзін тыңдағанда, көздерінен жас мөлдірегенін жазды. Ол бір кезде оның ағасы Том Митфордқа ғашық болған, олар бірге Итон колледжінде оқыған, ал Том 1945 жылы Бірмадағы шайқаста қаза болғанда қатты қайғырған. Лис Милн өз заманының көптеген белгілі зиялы және қоғамдық қайраткерлерімен жақын қарым-қатынаста болды, соның ішінде Нэнси Митфорд, Диана Митфорд, Гарольд Николсон (бұрынғы жақыны, оның екі томдық өмірбаян жазған), Клементина Хадсон (Бэнбери аристократы) және Сирил Коннолли. 1951 жылы Лис Милн көрнекті бағбандар мен ландшафт дизайнерлерінің бірі Альвильде, виконтесса Чаплинге үйленді. Альвильда Лис Милн 1994 жылы қайтыс болды. Джеймс Лис Милн 1997 жылғы 28 желтоқсанда Тетберидегі ауруханада дүние салды. 1974 жылдан бастап ол және Альвильде Глостерширдегі Бадминтон иелігіндегі Эссекс үйінде тұрды, бірақ көп күндерін Уильям Томас Бекфордтың Лансдаун Крессенттегі кітапханасында өткізді. Бадминтон тұрғанда ол үй иесі, Бофорттың 10-шы герцогымен қарым-қатынасын уланды, оның түлкі аулауға құштарлығы мен өкіметтік мінезі оны қынжырды. Бірақ Альвильда Лис Милн қайтыс болғаннан кейін Бофорттар оған Эссекс үйінде тегін тұруға ұсыныс жасады. Лис Милн олардың мейірімділігіне риза болды, бірақ тәуелсіздігін жоғары бағалады, жалға төлеуге жеткілікті қаражаты болды және оның достары, Девоншир герцогы мен герцогинясы Чатсвортта тұрақты қонақ ретінде өмір сүруге ұсынған ұсынысты да қабылдамады. Батты сақтау қорының мүшесі ретінде ол 1977 жылы құрылған Бекфорд мұнарасы қорының негізін қалаушы мүшесі болды, оның мақсаты ғимаратты және оның жиын-тоғысын қоғамдық игілік үшін сақтау еді.

Танымал мәдениетте

Лис Милннің күнделіктерінен шабыттанған үш пьесадан тұратын «Sometimes into the Arms of God», «The Unending Battle» және «What England Owes» атты серия 2013 жылдың шілде айында BBC арнасында көрсетілді.