Кіріспе

Бразилиядағы архипелаг Триндаде және Мартим Ваз (Trindade e Martim Vaz, tɾĩˈdadʒi i mɐʁˈtʃĩ ˈvas) – Бразилияның Эспириту-Санту штатының жағалауынан шығысқа қарай Оңтүстік Атлант мұхитында орналасқан архипелаг. Архипелагтың жалпы ауданы шамамен 8 км² және теңіз күштерімен қолдау көрсетілетін, 8 адамға дейін сыйымды ғылыми-зерттеу станциясы бар. Архипелаг бес аралдан, сондай-ақ бірнеше тау жыныстары мен тік жарлардан тұрады; Триндаде – ең ірі арал, ауданы шамамен ; оның шығысында шағын Мартим Ваз аралдары орналасқан, жалпы ауданы шамамен . Аралдар жанартаулық шығу тегіне жатады және құрғақ жері бедерлі. Олар көбінесе шөлді, тек Триндаде аралының оңтүстік бөлігінен басқа. 1502 жылы португал саяхатшысы Эстевау да Гама оларды ашқан, және 1822 жылы Бразилия тәуелсіздік алғанға дейін португалдықтардың билігінде болды. 1895 жылдан 1896 жылға дейін Триндаде Бразилиямен келісімге келгенге дейін Ұлыбритания бақылауында болды. Британдық оккупация кезінде Триндаде Оңтүстік Тринидад деп аталды. Аралдар Ассенсион аралынан оңтүстік-батысқа қарай және Сент-Хеленадан батысқа қарай орналасқан, ал Африканың батыс жағалауына дейінгі қашықтық шамамен . Қой сияқты инвазивті түрлердің енгізілуіне байланысты, 20 ғасырдың екінші жартысынан бері аралдың биоәртүрлілігі күрт төмендеді, көптеген жергілікті түрлер жойылу қаупіне тап болды.

Тринад

Тринад – таулы, құрғаған жанартау аралы. Ең биік шыңы – Пико Десехадо, ортаға жақын орналасқан. Солтүстік-батысқа қарай Пико да Триндаде және Пико Бонифасио, ал Пико Монументо – батыс жағалауынан көтерілетін, сәл еңіс цилиндр пішіндес ерекше шың. 1850 жылға дейін аралдың 75-85% бөлігі биіктігі 15 метр, діңінің диаметрі 40 см болатын Colubrina glandulosa ағаштарынан тұратын орманмен жабылған. Жергілікті емес жануарларды (ешкілер, шошқалар, қойлар және т.б.) әкелу және ағаштарды салғырт кесу орманның толық жойылуына алып келді, бұл аралдағы күшті эрозияға себеп болды, нәтижесінде 1-2 метрлік құнарлы топырақ жоғалды. Бұл апаттың салдарынан су ағындары бұзылып, бірнеше көздер тартылып қалды. Солтүстікте, Энсеада-дос-Португаз шығанағының жағалауында Бразилия теңіз күштерінің 32 сарбазы бар кішкентай елді мекен орналасқан. Архипелаг Бразилиядағы жасыл теңіз тасбақаларының негізгі көбею орны болып табылады. Сонымен қатар, ұлы фрегат (Fregata minor nicolli) және кіші фрегат (F. ariel trinitatis) құстарының эндемик түрлері сияқты, көбейетін теңіз құстарының көп саны бар, және ол Триндаде петрелі үшін Атлантика мұхитындағы жалғыз көбею орны. Дөңгелекті киттердің Триндеде аралын балапан бағу орны ретінде пайдаланатыны расталған.

16-18 ғасырлар

Триндада және Мартим-Ваз аралдарын 1502 жылы Эстевао да Гама бастаған португалдық теңізшілер ашқан. Мартим-Ваз аралына көптеген адамдар келген, олардың ішіндегі ең танымал ағылшын астрономы Эдмунд Галли, ол 1700 жылы Ұлыбритания монархиясы атынан аралды иеленді. 1939 жылы Мартим-Ваз аралында әлі де Галли босатқан жабайы ешкілер мен шошқалар табылды. 1781 жылдың 21 қазанында, командир Филипп д’Овернь командалық міндетін алғаннан кейін, 198 тонналық 12 зеңбірекке ие шлюп Триндада аралында қирады. Rattlesnake-ке аралды зерттеп, шығысқа қарай бет алған кемелер үшін пайдалы база болатынын анықтау тапсырылды. Ол жақсы жерге тіреп қойды, бірақ сол күні кешке жел күшейіп, сағат жетіде кеме сүйреліп бара жатты. Екі сағаттан кейін бірінші арқан үзілді, ал командир д’Овернь кемені шығару үшін күш салып, негізгі және алдыңғы желкендерді көтеріп, қалған арқанды серіппе ретінде пайдаланды. Бұл Rattlesnake-тің басын теңізге қарай сәтті бұрды. Қалған арқандар кесіліп, шлюп айналып, теңізге шықты. Алайда, теңіз түбі енді тез жайлап, кенеттен Rattlesnake су астындағы тасқа соқты. Кеме суға тола бастады, сондықтан экипаждың өмірін сақтап қалу үшін д’Овернь оны жағаға тіреп қойды. Командадағы коммодор Джонстон бұрын аралды отарлап, оны Ұлыбританияға қосып алуды жоспарлаған, сондықтан д’Овернь 30 теңізшімен, 20 тұтқынға алынған француз теңізшісімен, бір француз әйелімен, бірнеше жануармен және жабдықтармен кішкентай аралда қалуға келісті. Олар 1782 жылдың қаңтарында тағы бір кемемен қамтамасыз етілді, содан кейін олар ұмытылып қалғандай болды, өйткені олар кішкентай аралда бір жыл бойы өмір сүрді, ал 1782 жылдың желтоқсанының соңында оларды кездейсоқ сол жерге келген кемелер конвойі құтқарып алды. Джонстон Триндадада теңіз базасын құрғандықтан, Португалия жауап берді. Олар теңіз соғысы капитаны Хосе де Мело басқаратын 64 зеңбірекке ие Nossa Senhora dos Prazeres кемесін, 150 сарбаз бен артиллериямен жіберді, бірақ британдықтар аралды тастап кеткен еді. 1889 жылы Эдвард Фредерик Найт аралда қазына іздеуге барды. Ол табысқа жете алмады, бірақ ол арал мен экспедициясының егжей-тегжейлі сипаттамасын жазды, оны «Алертаның саяхаты» деп атады. 1893 жылы тағы бір франко-американдық, Джеймс Харден Хики, аралды иеленді және өзін Тринидадтың I Джеймс ханзадасы деп жариялады. Джеймс Харден Хикидің жоспарларына сәйкес, Тринидад тәуелсіз ел ретінде танылғаннан кейін әскери диктатураға айналып, ол диктатор болар еді. Ол пошта маркаларын, ұлттық туды және елтаңбаны жасады; «Тринидад кресі» деп аталатын рыцарлық орден құрды; отаршыларды тасымалдау үшін шхуна сатып алды; М. ле Конте де ла Буасьерді мемлекеттік хатшы етіп тағайындады; Нью-Йорктегі Батыс 36-шы көшесіндегі 217-үйінде консулдық кеңсе ашты; тіпті аралдағы инфрақұрылым құрылысын қаржыландыру үшін мемлекеттік облигациялар шығарды. Оның жоспарларына қарамастан, оның идеясы әлемде мазаққа түсірілді немесе елемеуге ұшырады. 1895 жылдың шілдесінде британдықтар Атлантикадағы осы стратегиялық позицияны иеленуге тағы да тырысты.

ХХІ ғасыр

Триндад 2022 жылғы "Алтын глобус" жарысының порттық бағыт белгісі болды, бұл жалғыз қолмен жүргізілетін әлем айналымына арналған яхта жарысы. 2023 жылдың наурыз айында Триндад аралында пластостон деп аталатын пластиктен жасалған тастар табылды.