Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Азия қылышы
South Asian sword
Патта – Үндістан субконтинентінен шыққан, қолқабы бар қорғағышқа ие қылыш. Туған тілі маратхиде ол дендпатта деп аталады, ал ағылшын тілінде көбінесе қолғап қылыш деп аталады.
The patta is a sword, originating from the Indian subcontinent, with a gauntlet integrated as a handguard. Often referred to in its native Marathi as a dandpatta, it is commonly called a gauntlet sword in English.
Сипаттама
Патаның ұзын, тік жүзді пышағы болады, оның ұзындығы әртүрлі. Бұл пышақтар жергілікті шеберлер жасаған. Патаның ерекшелігі – жартылай қолғап пішіндес саптығы, оның ішкі жағы көбінесе жұмсақ төселген. Саптық, пышаққа екі жағынан созылатын әсемдіктермен бекітіледі. Моғолдар саптығына мылтық қосылған нұсқасын жасады. Саптықта сонымен қатар, әдетте әшекейленген, ал көне нұсқаларында алтын мен күміспен қапталған ұзын манжетка болады. Қылышкер қаруды қолғаптың ішіндегі көлденең таяқшаны ұстау арқылы ұстайды. Манжетканы қолдың алдына жақын ұстау үшін тағы бір таяқша немесе тізбек қолданылады.
The pata has a long straight blade ranging in length from The blades were locally made by native artisans. The characteristic feature of the pata is its hilt which takes the form of a half gauntlet, the inside of which is usually padded. The hilt is attached to the blade by decorative arms that extend forward on both sides of the blade. The Mughals developed a variation with matchlock pistols adjoining the handle. The hilt also has a long cuff which is usually decorated and in older examples inlaid and embellished with gold and silver. The swordsman holds the weapon by gripping a crossbar inside the gauntlet. The cuff is held close to the forearm by another bar or chain.
Тарих
Орта ғасырлық Үндістанда жасалған патаның соғыста қолданылуы көбінесе 17-ші және 18-ші ғасырларда, Маратха империясының өркендеу кезеңінде шектелген. Ол, жаяу әскер үшін, ауыр қаруланған атты әскерге қарсы өте тиімді қару саналды. Маратха билеушісі Шиваджи I және оның генералы Баджи Прабху Дешпанде пата қолдануда жаттығу алған деген аңыз бар. Мұғұл Афзал ханның қауіпсіздік күзетшісі Сайид Банда, Пратапгад шайқасында Шиваджиге қылышпен шабуыл жасағанда, Шиваджидің күзетшісі Жива Махала оны қаза қылды және Сайидтің бір қолын патамен кесіп тастады. Жақында табылған қаһармандық тас жазбалары патаның тарихын 12-ші ғасырға дейін жылжытты.
Created in Medieval India, the pata's use in warfare appears to be mostly restricted to the 17th and 18th century when the Maratha empire came into prominence. It was considered to be a highly effective weapon for infantrymen against heavily armoured cavalry. The Maratha ruler Shivaji I and his general Baji Prabhu Deshpande were reputedly trained in the use of the pata. When Mughal Afzal Khan's bodyguard Sayyid Banda attacked Shivaji with swords in the Battle of Pratapgad, Shivaji's bodyguard Jiva Mahala fatally struck him down, cutting off one of Sayyad's hands with a pata. Recent discovery of Hero stone inscriptions has pushed back the antiquity of the pata to the 12th century.
Қолдану
Пата көбінесе қалқанмен немесе тағы бір патамен қолданылады, бірақ оны найза, балта немесе белбеумен де пайдалануға болады. Ұстауға қолайлы тұтқасы Оңтүстік Азияның білезігі қатты қылыш ұстау стиліне арналған. Пішініне қарамастан, пата көбінесе қағу емес, кесу үшін қолданылады.
The pata is most commonly paired with either a shield or another pata, though it can also be used with a javelin, axe, or belt. The restrictive handle was particularly suited to the stiff wristed style of South Asian swordsmanship. Despite its shape, the pata is used primarily for cutting rather than thrusting.