Кіріспе

Роберт Риппон Дюк (31 мамыр 1817 – 16 тамыз 1909) – ағылшын сәулетшісі және жер өлшеуші. Ол Дербиширдегі Бекстон қаласындағы әйгілі Виктория дәуірінің бірнеше ғимараттарын жобалаған.

Өмір

Герцог 1817 жылы Халл қаласында кит аулаушының ұлы болып дүниеге келді. Ол Бакстонға көшіп, 1831 жылы Бакстон иелігінде шебер-жолдас болып жұмыс істеді. 1849 жылдан 1852 жылға дейін ол Спринг-Гарденстегі Корольдік қонақ үйдің (Винстер-плейс) құрылысын қадағалады. Содан кейін ол серіктесі Сэмюэл Тернермен бірге Тернер және Дьюк құрылыс компаниясын құрды. Ол өздігінен сурет салуды үйренді және 31 Spring Gardens мекенжайында жеке сәулет бюросын ашты. Ол Бакстон, Фэрфилд және Бербидж механикалық және әдеби институтының негізін қалаушы мүшесі болды және 1856 жылы оның президенті қызметін атқарды. Оның құрылыс компаниясы 1862 жылы банкрот болды. 1863 жылы ол Девонширдің 7-ші герцогының Бакстон иелігінің сәулетшісі болып тағайындалды. Ол 45 жыл бойы Девоншир иелігінің архитекторы, жер өлшеуші және құрылыс инспекторы болып қызмет етті. Бұл жұмысқа жолдарды жоспарлау, құрылыс жобаларын бекіту, шарттарды сақтау және жер мәмілелерін жүзеге асыру кірді. Ол 50 жыл бойы Бакстон Бат қайырымдылық қорының қамқоршысы болды. 1883 жылы ол өзінің сәулет бизнесін Уильям Рэдфорд Брайденге сатты. Өмірінің соңғы жылдары герцог ревматизмге шалдығып, дөңгелек креслоға отыруға мәжбүр болды. Ол "The Square" алаңындағы тұрғын үйлерде танымал Бакстон су дәрігерлері сэр Чарльз Скудамор және доктор Уильям Генри Робертсонмен бірге тұрды. 1870 жылы ол Манчестер жолындағы Парк Хаус жеке үйін жобалады.

Шығармалары

Дьюк Бекстон павильоны бақтарындағы Октагон концерт залын Эдвард Милнердің іргелес павильонының стиліне сәйкес жобалаған және ол алғаш рет 1876 жылы жұртшылыққа ашылды. Бұл Виктория дәуірінің архитектурасының шыны мен құйма темірден жасалған шедеврі, Бекстон опера үйіне жақын орналасқан (оны Франк Матчем жобалап, 1903 жылы салған). Риппон Дьюк негізінен жауапты болған тағы бір маңызды Бекстон ғимараты – Девоншир куполы. Бастапқыда грузин сәулетшісі Джон Карр Йорктік Уильям Кавендиш, 5-ші Девоншир герцогы үшін оның тамаша Жарты айына сүйемелдеу үшін жобалаған үлкен сегізбұрышты тұрақ, ол бірнеше маңызды өзгерістерге ұшырады. 1859 жылы Бекстон моншаларының қайырымдылық қоры Девоншир герцогін ғимараттың бір бөлігіне, бұл кезде 120 жылқыға арналған жоспарланған сыйымдылықтан мүлдем өзгеше, "Коттонополис" және айналасындағы көптеген қалалардан емделуге келген "ауру кедейлер" үшін қайырымдылық ауруханасын ашуға рұқсат сұрады. Девонширдің сәулетшісі, Лондондағы Сент-Томас ауруханасының сәулетшісі Генри Курри ғимараттың үштен екі бөлігін ауруханаға айналдырды. 1878 жылы Бекстон моншаларының қайырымдылық қорының басшысы, доктор Уильям Генри Робертсон, Девонширдің 7-ші герцогін қаладағы басқа жерде жаңа тұрақтар салу шартымен бүкіл ғимаратты пайдалануға беруге көндірді. Роберт Риппон Дьюкке 300 төсектік аурухананы жобалау тапсырылды, ол Бат пен Харрогейтпен қайырымдылық медициналық көмек көрсетуде бәсекелесе алатын болды. "Коттон Дистриктс" емделушілер қоры қайта құруға 25 000 фунт стерлинг бөлді. Риппон Дьюк өзінің жобасына сол кездегі әлемдегі ең үлкен тірегі жоқ күмбезді қосты; шифермен жабылған және 22 иілген болат қабырғадан тұратын алып болат құрылыс. 1870 жылдары теміржол инженері Футнер мырзаның кеңесінен кейін бұл көрсеткіш қайта қарастырылды, ол Тай көпірінің апатты жағдайы туралы айтты (оның құрылымы жақтан соққан жел мен дауылдың күшіне есеп бермегендіктен құлаған). Риппон Дьюктің 1881 жылғы қайта жаңартуынан кейін Девоншир ауруханасы диаметрі бойынша әлемдегі ең үлкен күмбезге ие болды. Бұл Римдегі Пантеоннан (43 м) және Санкт-Петер базиликасынан (42 м), сондай-ақ Санкт-Пол соборынан (34 м) асып түсті. Девоншир куполы мен оны қоршаған Виктория дәуіріндегі виллалар қазір Дерби университетінің факультеті – Девоншир кампусы. Дьюк Пулдың үңгірлеріне кіреберіс жолын 1852 жылы жобалады. Ол 1868 жылы Фэрфилд Веслиан шіркеуін, 1872 жылы Хардвик тауындағы Троица епископтық шіркеуін және 1874 жылы Холл Банктің төменгі жағындағы Берлингтон қонақ үйін (кейіннен Савой) жобалады. 1860 және 1870 жылдары Роберт Риппон Дьюк Кавендиш террасасының (қазіргі Броуд Уолк) бойындағы Виктория дәуіріндегі әсем виллаларды, Хартингтон жолындағы Торнклиф коттеджін, Марлборо жолындағы Спринг Банк пен Нолл, сондай-ақ Девоншир жолындағы Гамильтон және Арнсайд виллаларын жобалады. Ол 1879 жылы өзінің әріптесі және досы Сэмюэл Тернердің естелігіне арналған су ішетін шөмеле (Тернердің мемориалдық сусын бұрқағы) жобалады, ол Террас жолындағы ыстық моншалардың алдында орналасқан. Дьюк Генри Курри жобалаған Palace қонақ үйінің құрылыс жұмыстарын қадағалады және 1887 жылы оның кеңейтулерінің сәулетшісі болды. Ол сондай-ақ Кавендиш циркіндегі пошта бөлімін жобалады. Р.Р.Дьюктің жеке құрылыс компаниясы 1861 жылы Террас жолындағы Сент-Аннның Рим католик шіркеуін және 1861 жылы Хардвик тауындағы қауымдық шіркеуді (1983 жылы бұзылған) салды.