Кіріспе

1994 жылы Антония Бёрдтың түсірген "Прест" фильмі – 1994 жылғы британдық драмалық фильм. Джимми Макговерннің сценарийі Рим-католик діни қызметкерінің (Линус Роаше) сенім дағдарысына ұшырауына себеп болатын екі қиындықпен күресін көрсетеді. Фильмнің шығуына байланысты пікір қақтығыстары туды және шіркеу тарапынан сынға ілікті.

Сюжет

Ливерпульдің ішкі бөлігіндегі Сент-Мэри шіркеуінің жаңадан тағайындалған обасы Грег Пилкингтон обасы Мэтью Томастың отардағы үй шаруасындағы Мария Керриганмен жыныстық қатынаста екенін білгенде таңғалады. Сонымен қатар, Томас ата солшыл радикалды және бостандық теологиясының ашық қорғаушысы, оны үнемі бітіспеушілікке және оның қабілеттерін бағалайтын епископпен айтысуға әкеледі. Жас кейіпкердің жеке дәстүрлі консервативтілігі мен діни нанымдары қарт діни қызметкердің өздерінің бойжеткендік антына қарамайтындығына ренжіген кезде, ол гомосексуалистік ықыластарымен күреседі, әсіресе жергілікті гейлер кездесуінде Грэм есімді ер адаммен кездескеннен кейін және екеуі жыныстық қатынасқа түседі. Ал, оқушы Лиза Унсворт өзінің әкесінің жыныстық зорлық-зомбылық жасағанын мойындады. Әкесі оның айтқанын растап, кінәлі емес екенін және тоқтағысы келмейтінін айтады. Алайда екеуі де құпиялауда өз құпияларын ашты, сондықтан Грег әкесінен Қайырымдылық құрметіне құрмет көрсетуді және оған айтылғанды жарияламауды талап етеді. Ол анасына оны мұқият қадағалауды ескертуге тырысады, бірақ надан әйел қызы күйеуінің қамқорлығында болған кезде қауіпсіз деп санайды. Миссис Унсворт күйеуінің Лизаны қорлағанын байқап, діни қызметкердің не болып жатқанын білгенін білгенде, оған шабуыл жасайды. Оның азаптарына Grahamпен көлікте жыныстық қатынаста болғандығы үшін тұтқындалуы да қосылды. Ол айыпты мойындады, ал католикалық діни қызметкер екені туралы ақпарат сенсациялық жаңалық болып табылады. Бұл оқиға жергілікті газеттің бірінші бетіне шығады, ал пастор Грег өз қауым мүшелеріне қарсы тұра алмай, айыл жеріндегі шалғайдағы шіркеуге көшіп кетеді. Ата Мэтью оны Сент-Мэриге қайтаруға көндіреді, екеуі аталық Грегтің құрбандық үстелінде болуына қарсы адамдардың қатты наразылықтарымен бұзылған Қасиетті діни рәсімге төрағалық етеді. Атамыз Мэтью олардың шіркеуден кетуін талап етеді. Содан кейін екі діни қызметкер Евхаристияны тарата бастайды, бірақ қалған шіркеушілер Грег атаны елемей, Матфей атадан причастие алу үшін кезекте тұрады. Ақыры Лиза жас діни қызметкерге жақындап, екеуі құшақтасып жылап жатыр.

Өндіріс

Фильм Блундллсэндс, Ливерпуль, Лондон және Манчестер қалаларында түсірілді.

Шығару

1994 жылдың қыркүйегінде Торонто Халықаралық кинофестивалінде көрсетілген "Президент" фильмі ең көп талқыланған фильмдердің бірі болды. Miramax компаниясы АҚШ-тағы тарату құқығын 1,75 миллион долларға сатып алды және одан әрі баспа және жарнамаға 500 000 доллар жұмсады. Шіркеу фильмді қатты айыптады, әсіресе Ирландиядағы католик шіркеуі кинотеатрларда көрсетуге тыйым салуды талап етті. Бұл шіркеу мен Ирландияның киноцензуралық кеңесі арасындағы алғашқы маңызды келіспеушілік болды, кеңес оны бәрібір көрсетуге шешім қабылдады. Фильм 1995 жылдың 17 наурызында Ұлыбританияда кеңінен, ал келесі аптада АҚШ-та 8 экранда шектеулі түрде көрсетілді. Америка Құрама Штаттарындағы католик ұйымдары, соның ішінде Католик лигасы және Америка өмір лигасы, Miramax компаниясының Пасха мерекесінде фильмді бүкіл ел бойынша көрсету жоспарына наразылық білдірді, фильмді "әдепсіз", "құдайға қарсы" және "қасиеттілікке қарсы" деп атады; Miramax компаниясының аналық компаниясы Walt Disney Studios-қа қарсы ұлттық бойкот ұйымдастырды; фильмді көрсетуден алып тастауды талап етті және Disney президенті Майкл Эйснерді қызметтен босатуға шақырды. Нью-Джерсидегі кинотеатр операторлары қорқытулар, соның ішінде бомбалау туралы ескертулер және фильмді көрсетпеу туралы ескертулер алды.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes фильмге 25 сыншы пікіріне негізделген 64% мақұлдау рейтингісін берді, орташа бағасы 7/10. Роджер Эберт (Chicago Sun Times) газетінен фильмге төрт мүмкіндігінен бір жұлдыз берді, сценарийді "беткей және пайдаланушылық" деп атады. Ол былай қосты: "Фильмде шіркеудің қатып қалған және ескірген ережелері кейбір адамдардың (пасторлардың) жыныстық қатынасқа түспеуіне себепті екені, ал басқаларының (туысқандық қатынастағы ата-аналардың) түсуіне кедеріссіз рұқсат етілетіні айтылады. Бұл фильмді кинорежиссердің жеке пікірін білдіретін моральдық тұжырым ретінде сипаттауға болмайды". Питер Стэк (San Francisco Chronicle) газетінде бұл фильмді "керемет фильм", "күшті драма" және "сенім мен мораль туралы ерекше шабыттандыратын ой" деп атады. Ол қосты: "Бұл фильмнің ерекшелігі – көбінесе әдемі юмормен қарастырылатын тақырыптары, ол айқын нәрселерден асып түседі. Фильм кең тақырыпқа – төзімсіздікке қарсы түсіністікке қызықты үңілуге айналады. "Прест" уағыздауға бейім, бірақ сіз оны жақсы көріп, рухани нәрсемен құшақтайсыз". Гари Камия (The San Francisco Examiner) газетінен: "Бұл фильмді көргеннен кейін, Мартин Лютер өзінің 95 тезисін сіздің анатомияңыздың әртүрлі бөліктеріне, доғарылған түйреуіштермен қадап қойғандай сезінесіз. "Прест" ақылға қонымды, юмор мен қайғыға толы болғанымен, ақырында ол тек қана бір жақты мелодрама. Сіз [оның] прогрессивті саясатына көңіл бөле аласыз, бірақ режиссер Антония Бёрд пен сценарист Джимми Макговерн өздеріне тым оңай жағдай жасады деп ойлауға болады. "Прест" – өнер туындысы емес, пікір мақаласы; сондықтан, оның қандай да бір артықшылықтары болса да, олар эстетикалық емес, әлеуметтанулық салаға жатады". Рита Кемпли (The Washington Post) газетінен: "Бір жағынан, мымыр, екінші жағынан, пропаганда. Бұл кейде әсерлі драма шіркеудің гомосексуализм туралы ілімдерін және дін қызметкерлерінің бойдақ өмірін бір жақты қарастырады. Роуч, британдық сахна мен теледидардың қарт шебері, керемет ойнайды, бұл фильмнің трансцендентті финалында жетеді. Актерлердің тамаша ойнауымен және Бёрдтің шебер режиссурасымен ұсталып тұрған бұл соңғы көрініс кейіпкерлер мен көрермендер үшін де эмоционалды аян, барлығы кешірімнің тыныштығында шомылады".

Кассалық жинақ

АҚШ-та сегіз экранда көрсетіліп, тұңғыш апта соңында 113 430 доллар тапты, ал АҚШ және Канада бойынша барлығы 4 165 845 доллар табыс етті.

Марапаттар

Фильм «Ең үздік британдық фильм» номинациясы бойынша BAFTA сыйлығына ие болды, бірақ «Shallow Grave» фильміне ұтылып қалды. Ол 1994 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде «Көрермендер таңдауы» сыйлығын жеңіп алды, 1994 жылғы Эдинбург халықаралық кинофестивалінде «Ең үздік жаңа британдық фильм» деп танылды және 1995 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалінде «Тедди» сыйлығын жеңіп алды.