Кіріспе

Сәбилер мен өте кішкентай балаларға арналған кішкентай төсек.

Сәбилер төсегі (британдық ағылшын тілінде – cot, американдық ағылшын тілінде – crib, сирек жағдайда – stock) – сәбилер мен өте кішкентай балаларға арналған арнайы кішкентай төсек. Сәбилер төсегі – таяудағы тарихи жаңалық, оның мақсаты тұрып қала алатын баланы қауіпсіз ұстау. Сәбилер төсегінің қоршау тәрізді дизайны баланы төсекте ұстап тұрады. Бір-екі жасқа келген кезде балалар төсектен шығып кетуге тырысады, сондықтан оларды жарақат алмауы үшін кішкентай балалар төсегіне көшіреді. Сәбилер төсегі Батыс елдерінде кең таралған, көптеген ата-аналар төсекпен бірге ұйықтаудың орнына оны пайдаланады.

Тарих

"Кәшек" деген сөз жоғары қабырғалы, тіреулі балалар төсегін сипаттау үшін қолданылған. Ол "cribb" деген ежелгі ағылшын сөзінен туындаған, ол "тағам сауыт" (бассейн пішінімен байланысты азық-түлік сақтауға арналған ыдыс) немесе мал қорасы (баланы шектеуді білдіреді) деген мағынаны білдіреді. 19 ғасырға дейін нәресте төсегі баспеншіктерден дамып, баланың төсегінде ұстап тұру қызметін атқарған жоқ. Балалар төсегі мен баспеншік арасындағы айырмашылықтың тууы заңды болды, себебі "бала төсегінің жерден көтерілгені өте маңызды деп есептелді". Осы идеяны қолдаушылар темір төсектердің денсаулыққа пайдалы екенін жариялады. 19 ғасырдың соңғы жартысында металдан жасалған балалар төсегі танымал болды.

Вариациялар

Сәбилер төсегі тұрақты немесе жылжымалы (портякотт, портякотт немесе бүгілетін сәби төсегі) болуы мүмкін. Жылжымалы нұсқасында төсек-орынның бір жағы түсірілмейді, ал көшіруге қолайлылығына басымдық беріледі. Портакоттар көбінесе пластиктен жасалады, олар көбінесе кішкентай болып келеді және ықшам қапшыққа бүктеледі. Оларда таяқшалардың орнына, тыныс алатын тор жақтары болады, ондағы тесіктерге ересек адамның бармағы сыймайды (стандарт бойынша 5 мм-ден кішкентай). Австралия және Жаңа Зеландия, Еуропа және халықаралық стандарттар (Америка Ұлттық Стандарттар Институты және басқа да ұйымдар қабылдаған) бүгілетін сәби төсектері үшін бар. Бала өскен сайын стандартты өлшемдегі төсекке айналдырылатын конвертируемый кереуеттер немесе конвертируемый төсек-орындар жиһаздың қызмет ету мерзімін ұзартуға байланысты күнделікті өмірде жиі қолданылады. Екі жағын алып тастау арқылы жоғары басы мен аяғы бар сәби төсегіне, ал бір жағын алып тастау арқылы күндізгі төсекке айналады. АҚШ-та сәби төсегінің стандартты өлшемі (~71 см x ~133 см) болғанымен, жыл сайын сатылатын 2,4 миллион сәби төсегінің 12%-ы осы өлшемге сай келмейді; "мини-орындықтар" осыған мысал. Бұл саяхат төсектері мен көптеген ойын алаңдарын да мини-орындықтар деп атауға болады дегенді білдіреді. Көптеген адамдар бұл терминді қатты жақтары бар кішкентай сәби төсектерін сипаттау үшін де қолданады. Ауруханаларда немесе ерекше қажеттіліктері бар адамдар үшін үлкен сәби төсектері де жасалады. Олардың үстіне баланың төсектен құлауын болдырмау үшін пластик немесе металдан жасалған қақпақ орнатылуы мүмкін. Бесік – бұл қозғалмайтын, бірақ тербелетін сәби төсегі. Ол дөңгелектері бар тіреу аяқтарында тұрған себет сияқты контейнер болып табылатын типикалық люлькадан ерекшеленеді. 79 жылы Везувий тауының атқылауынан қираған Геркуланум қаласының қалдықтарынан көмірленген бесік табылды.

Қолдану

Сәбиді бөбекшеде ұйытқан кезде қауіпті болған соң, оны сәби төсегіне ауыстырады. Сәби төсектерінің ауырлық орталығы төмен, салмағы ауыр, тіреуі кең және бөбекшеге қарағанда үлкен сәбиді ұстай алады. Сәби төсектері бөбекшелерге қарағанда тұрақтырақ, сондықтан бала дөңгелей бастап, қимылдары арқылы инерцияны өзгерте алатын кезде бұл төсек қажет болады; бөбекше аударылуы мүмкін, ал сәби төсегі ешқандай күш-жігер жұмсамайынша аударылмайды. Шамамен екі немесе үш жасқа келген кезде балалар өздерін шектеуден босата алады, сондықтан төсектен құлаудың алдын алу үшін оларды сәби төсегінен балалар төсегіне көшіру керек (АҚШ-та сәби төсектерінен құлау салдарынан жедел жәрдемге түскендердің 66% құрайды және бұл көрсеткіш 36 айлық жаста ең жоғары деңгейге жетеді). Сәби төсегін пайдаланушылардың жүктемесін азайту үшін көптеген сәби төсектерінде мына мүмкіндіктер қарастырылған: матрасты бала тік отыра алғанша жоғарылатуға болады, ал тұруға тырыса бастағанда (8-12 ай аралығында) оны төмендетуге болады; төсекті оңай жылжыту үшін дөңгелектер орнатылған. Америкалық педиатрия академиясы 12 айға дейінгі нәрестелердің ата-аналарымен бір бөлмеде (бірақ бір төсек емес) болуын ұсынады, себебі бұл кенеттен сәби өлімі синдромынан (КСОС) қорғайды. Ұйқы ортасына қатысты басқа да факторлар: арқасына жатып ұйықтау, қатты ұйықтайтын бет қолдану, ана сүтімен тамақтандыру, сосқаны (емшек) қарастыру, жұмсақ төсек-орыннан, қатты ысынудан және темекі түтінінен аулақ болу.

Өндірушілер

АҚШ-тағы нәресте төсек-орындарын шығаратын барлық компаниялар JPMA қауіпсіздік және сапа сертификаттарын ұсынады.