Кіріспе

Гуджа – Мальтаның оңтүстік аймағындағы ауыл, 2017 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша халқы 3 148 адамды құрайды. Ауыл Валеттаның оңтүстігінде, жоталардың үстінде орналасқан. Оны Гуджа жергілікті кеңесі басқарады. Ауыл маңында бірнеше мектеп, клуб, қоғамдық бақтар мен демалыс орындары бар. Бұл аймақта тарихқа дейінгі дәуірден бері адамдар қоныстанған, мұны қазба жұмыстарынан табылған қалдықтар дәлелдейді. Ауылдың Хлегли деген жерінде сирек кездесетін пунийлік қалдықтар табылған. Рим дәуіріне қатысты бірнеше ескерткіштер шашырап жатыр, олардың ішінде әйгілі Халь Рескун катакомбалары бар. Бұл аймақта араб және одан кейінгі орта ғасырларда да адамдар тұрған, ал қазіргі құрылыстар Святой Иоанн орденінің кезінде салынған. Ауылдың орталығы британдық кезеңде одан әрі дамыды, содан кейін бірқатар қазіргі заманғы шағын аудандар салынды. Ауылда көптеген шіркеулер шоғырланған, олардың кейбіреулері орта ғасырға дейін сақталған, ал Palazzo Dorell сияқты басқа да тарихи ғимараттар бар. Көрнекті ғимараттар қазір 1-немесе 2-дәрежелі ескерткіштер тізіміне енгізілген. Кейбір ғимараттар мен көптеген нишалар мен мүсіндер Мальта аралдарының мәдени мұрасының ұлттық тізіліміне қосылған.

Атауы мен ұраны

Гуджа – төбе емес, бірақ көтеріңкі жерде орналасқан, шамамен дөңгелек пішіндес аймақ. Гуджаның елтаңбасында "pluribus parens" деген ұран жазылған, ол "көп баланың анасы" деген мағынаны білдіреді. Бұл "балалар" – Сафи, Киркоп, Ħal Farruġ, Луқа, Мқабба, Бирзеббужа және Тарксиен, бұлардың бәрі бір кезде Гуджа приход шіркеуінің құрамында болған. Тарксиеннен тағы үш приход бөлініп шықты. Ал Тарксиеннен Паола қаласындағы Лурдес Анамыз шіркеуі пайда болды.

Тарих

Гуджа тарихқа дейінгі дәуірден қоныстанған, мұны Та’ Гевра дольмені дәлелдейді. Гуджада тарихқа дейінгі кезеңге жататын басқа да қалдықтар бар, мысалы, Мальта халықаралық әуежайының кіреберісіне жақын жерде орналасқандар. Сонымен қатар, 1600 жылдан астам бұрын салынған “та’ Ħal Resqun” деп аталатын палеохристиандық катакомбалар да бар. Олар 1912 жылы сэр Теми Замит қазба жұмыстары арқылы табылған, ал 2006 жылы Мальта халықаралық әуежайының жанындағы Мәдени мұраны сақтау басқармасының қызметкерлері қайтадан тапқан. Гуджадағы ең көне, әлі де тұрғындары бар үйлер кем дегенде 1533 жылға дейін салынған. Осы мерзімде салынған үй басты алаңға жақын жерде орналасқан. Сицилиялық ықпалы мен грек әріптері бар готикалық жазу осы резиденцияның тарихын көрсетеді. Рельефтегі жазудың көп бөлігі оқылмайтын болса да, ескі фотосуреттер мен осы ерекше жазу туралы құжаттар сақталған. 1780 жылы Хлегли деген ауданда, мүмкін Пуникалық-римдік мұнараның орнында ерекше мұнара салынған. Жақын жерде Палаццо Дорелл деп аталатын сарай салынды, оның бағы мұнараны өз аумағына біріктірген. Сарай 1798–1800 жылдардағы француз блокадасы кезінде генерал Грэм басқаратын британдық күштердің штабы ретінде пайдаланылды. Барокко стиліндегі приход шіркеуі Күдіретті Марияның көтерілуіне арналған, және Мальтада үш қоңырау мұнарасы бар жалғыз шіркеу. Олардың ең айқындысы – симметриясыз неоклассикалық Уильям Бейкер мұнарасы. Шіркеутің ішкі жағы өнер туындыларымен безендірілген. Шіркеудің титулдық картинасы – итальян суретшісі Пьетро Гальярдидің 1887 жылы салған Күдіретті Марияның көтерілуі. Сол суретшіге 1889 жылы Кармель тауындағы Біздің ханымның суретін салу тапсырылды. Тағы бір көрнекті картина – 1894 жылы итальян суретшісі Доменико Бруши салған Әйетті Жозефтің қазасы. Шіркеу ішіндегі ең маңызды мүсін – 1807 жылы Мальталық Винченцо Димех салған Күдіретті Марияның көтерілуінің титулдық мүсіні, ол тұтас ағаштан жасалған. Бұл Мальта аралдарындағы Күдіретті Марияның көтерілуін бейнелейтін ең көне мүсін. Гуджа 15 ғасырлық Бір Мифтух шапкелімен танымал. Бір Мифтух 1436 жылы приход ретінде құрылған, бұл Мальта аралдарындағы ең алғашқы приходтардың бірі. Тарихқа дейінгі тастар осы жерге жақын жерде табылған, қазір олар қираған қабырғаның бөлігін құрайды. Лорето Мадоннасының шапкелі 1548 жылы рыцарь Имбер де Морин Түрік шайқасы кезіндегі қауіпсіздігі үшін алғыс айту ретінде салынған. Бұл, бәлкім, ескі шапкел тұрған жерге салынған. Реймонд Каруана көшесінде орналасқан Әйетті Екатерина шапкелі – бұрынғы шапкелдің орнында салынған ерте заманауи шіркеу. Реймонд Каруана көшесіне кісі өлтіру құрбаны Реймонд Каруананың есімі берілген. Оның өлімі Ұлттық партия клубында болды және саяси себептерге байланысты болды. Қасиетті Хабарлама шапкелі 1754 жылы салынған. Епископ Бартоломео Руллдың пасторлық сапарына сәйкес, шапкел грек кресінің жоспары бойынша және күмбезбен салынған. Фасады қарапайым, стратегиялық түрде орналастырылған сәулеттік элементтері бар. Фасадтың екі жағында екі жалпақ, қатаң көрінетін дорикалық пилястрлар орналасқан, олардың үстінде бос антаблематура бар. Негізгі портал есіктің үстінде орналасқан екі бұрышты тас қаптамасымен шеңберленген. Есіктің үстінде үшбұрышты қақпақ ішінде арка салынған. Фасадты барокко стилінде жасалған терезе тесіп өтеді. Бұл терезе мен оның үстіндегі шаршы қоңырау мұнарасын Carlo Farrugia жобасымен мүсінші және тас қалаушы Anglu Dalli қосты. Фасадтың бұрыштарында қасиетті Анна мен Жоакимды бейнелейтін екі мүсін орналасқан, ал қоңырау мұнарасында бас періште Габриельдің бейнесі бар. Бұл Антонио Замиттің еңбегі. Валеттадағы көптеген ғимараттарды жобалаумен танымал сәулетші Жироламо Кассар Гуджада туған болуы мүмкін.

Мектептер

Сент-Бенедикт колледжі, Гуджа бастауыш мектебі, Сент-Марк көшесі.
Сент-Жоан Антиде бастауыш мектебі, Филиппу Кастанья көшесі.

Футбол

Гуджаның футбол командасы Гуджа Юнайтед ФК деп аталады. Олар 2019 жылы 1-ші дивизионнан тарихи тұраққа ие болғаннан кейін Премьер-лигада өнер көрсетеді. Клуб 1945 жылы ресми түрде құрылған. Дегенмен, Мальта лигасына алғашқы ресми қатысу 1949–1950 маусымында тіркелді. Бастапқы клуб түстері қара және ақ болды, бірақ кейін қаланың эмблемасын көрсететін қызыл түспен ауыстырылды. Алайда, кейін Гуджаның қасиетті әулиесінің түстерін бейнелейтін көк және ақ түстерге өтуге байланысты тағы бір түс өзгерісі қабылданды.

Үкімет

Гуджа мен оның құрамына жауапты жергілікті билік – Гуджа жергілікті кеңесі, ол бес демократиялық жолмен сайланған кеңесшіден тұрады. Гуджада жергілікті кеңестердің алғашқы сайлауы 1994 жылы өтті, бұл 1993 жылы Парламентте жергілікті кеңестер туралы заң бекітілгеннен кейін болды. Одан бері тағы жеті сайлау өтті – 1997, 2000, 2003, 2006, 2009, 2013 және 2019 жылдары. Алғашқы жылдары жергілікті кеңестердің өкілеттік мерзімі үш жылды құрады, ал 2009–2013 жылдар аралығында ол төрт жылға ұзартылды. Қазіргі жергілікті кеңес Заңға енгізілген өзгерістерге байланысты 2024 жылға дейін қызмет етеді деп күтілуде, аталған өзгерістер өкілеттік мерзімін бес жылға ұзартты, бұл бес жылда бір рет өтетін Еуропалық Парламент сайлауларымен сәйкес келеді.