Кіріспе

Għargħur – Мальтаның Солтүстік аймағындағы ауыл. Ол екі аңғардың арасындағы төбеде орналасқан және 2014 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша халқы 2768 адамды құрайды.

Ғарғур мейрамы

Мальтада әр ауыл жергілікті жердегі шіркеулердің санына байланысты әртүрлі қамқоршы қасиетті немесе екеуін тойлайды. Әрбір шіркеу әртүрлі әулиеге арналған. Осы себепті, кейбір ауылдар жылына бірнеше "феста" тойлайды. Ауылдық музыкалық клубтар, кейде приход мүшелерімен бірлесіп, "феста" ұйымдастырумен айналысады. Музыкалық клубтар арасындағы бәсекелестік әшекейлеу және фейерверк шоуларын ұйымдастыруда өте күшті болуы мүмкін, тіпті ауылда бір ғана "феста" болса да. Егер ауыл екі түрлі қамқоршы қасиеттіні тойласа, бұл жағдай одан да қиындап кетеді, әрқайсысы жеке музыкалық клубпен құрметтеледі. "Феста" жаз айларында өтеді. Бұл жергілікті тұрғындар үшін үлкен қуаныш пен мереке уақыты. Шындығында, "феста" мерекесімен байланысты көптеген дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар бар. "Фестаға" бару мәдени шок тудыруы мүмкін, себебі ол өте шулы және дауысты болады. Ғарғур "фестасы" тамыздың жиырма төртінші күні немесе тамыздың соңғы жексенбісінде өтеді. Ғарғур бір апта бойы мерекелік көңіл-күйге ие болады, өйткені ол түрлі-түсті шамдармен, мүсіндермен және басқа да көше безендірілімдерімен әсем безендіріледі. "Фестаға" дейінгі күндері кешке қарай қола духовой оркестр шерулері өтеді, оларға тамаша фейерверктер, сондай-ақ ауыл бойынша орналасқан ноғат және мұздақ сату орындары қосылады. Әулие Варфоломей мерекесі күні Ғарғур айналасында әулиенің мүсінімен шеру өтеді, оған қола духовой оркестрлер мен көптеген адал жандар қатысады.

Герб пен ұран

Оның елтаңбасы шеврон бойынша күміс және қызыл түстерге бөлінген, күміс бөлігінде қызыл жұлдыз бейнеленген. Девизі "Excelsior" – "биікке" деген мағынаны білдіреді. Бұл девиз қаланың Мальтадағы ең биік төбеде орналасқандығын көрсетеді. 1796 жылғы Мальта сөздігі "Лексикон"-да Вассалли Għargħur-ді итальян тілінде "Bel Villaggio alla parte settentrionale di Malta" ("Мальтаның солтүстік бөлігіндегі әдемі ауыл") деп сипаттаған.

Этимология

Қазіргі заманда осы ауылдың нағыз аты – Гаргур, әлде Ħal Għargħur деп аталуы керек пе деген пікір таласы туды. Алғашқы атауы Ħal Għargħur (har arauwr немесе hal arauwr деп айтылады) болған. "Ħal" – "Raħal" сөзінің ежелгі қысқартылған түрі, ол "ауыл/шағын қала" деген мағынаны білдіреді. 15 ғасырдың ортасында ауыл Casal Gregorio деп аталған, бірақ Грегорио есімінің мальтиялық эквиваленті – Гиргор, Гаргур емес. Рахал сөзі классикалық араб тілінде ауыл немесе қоныс таңбалайды, ал Гаргур – араб тіліндегі "араўр", ол Ар'ардан шыққан, яғни Гаргар ағашы немесе сикустус ағашын білдіреді.

Тарих

Жол салу кезінде табылған бірнеше римдік артефакттар ескі Мдина қаласында орналасқан Рим вилласы мен мұражайына жеткізілді. Сквақ Вардадағы бір үйдің ішінде мұсылмандық үлгідегі пеш әлі де сақталған, ал сол аумақта арабдық стильдегі әшекейлермен безендірілген үй де бар. Ħal Għargħur туралы алғашқы жазба 1419 жылға дейін барады, ол Dejma тізімдерінде көрсетілген – бұл қарақшылардың шабуылдарынан жергілікті халықты қорғаған әскерлік құрама. Орта ғасырларда және кейінгі жылдары үздірілмейтін қарақшылардың шабуылдарынан осы елді мекенге зор зиян келді. Орталық Италиядағы Челано қаласынан қуылғандар Ħal Għargħur-ға қоныстанды және қаланың ең көне шіркеуін, Әулие Жохан шіркеуін (оның қасында қалалық зират орналасқан) салды. Челано халқы 1223 жылы император Фридрих II тарапынан жер аударылды. Жылдың ең маңызды оқиғасы – 24-і (егер ол дүйсенбіге түсетін болса) немесе тамыздың соңғы дүйсенбісінде тойланатын ауылдық festa. Әулиенің мүсіні музыкалық топтардың сүйемелдеуімен ауылдың жарықтандырылған көшелерімен иықтарда көтеріліп әкелінеді. Ауылдық фестиваль түрлі-түсті фейерверктермен аяқталады. Көптеген туристер әулиенің мерекесіне қатысуға ұмтылады, шіркеуге барып, әйгілі фейерверктерді тамашалайды.

Қауымды құруға дейін

Ғарғур халқы туралы бұрынғы кездерде жазылған мәліметтер аз. Ақпараттың бір көзі – Дежма тізімі, онда Ғарғур Хал Самуди (Мадлиена)мен бірге еске алынады. Орта ғасырларда Ғарғур, көптеген қалалар сияқты, шағын ауылдық қауым болғанға ұқсайды. Орта ғасырларда Хал Ғарғурда, қазір Тар Риб (ескі мальтия тілінде «Байлар орны») деп аталатын жерде аббатхана құрылған. Бұл аббатхананың қашан және неге тасталғанына дәлел жоқ, бірақ себебі ауылға жасалған үздіксіз қарақшылар шабуылдары болуы мүмкін, осы шабуылдар Ғарғур мен жақын жердегі елді мекендердің халқының азаюына әкелді. Осы шабуылдар кезінде елді мекендер тоналып, құнды мүліктер мен адамдар құлдыққа алынды. Шындығында, сол кезде Ғарғурдағы үйлер тұрғындарға өздерін іштен құлыптауға мүмкіндік беретіндей етіп салынған. Мұндай үйлердің бір ерекшелігі – әйелдердің шабуыл кезінде жасырынуы үшін арналған құпия бөлмелері болды. Сонымен қатар, ескі көшелер мен жолдар келушілерді жаңылыстыру үшін жоспарланған. Бұл шабуылдар Ғарғур приходқа айналғаннан кейін де тоқтамады. Бірде Ғарғур тұрғындары приход шіркеуінде паналап, егер аман болса, [Меллиеха] ғибадатханасына жыл сайын қажылыққа баратындарын уәде етті. Бұл жолы ешкімге зиян келтірілмеді және ешкім құлдыққа алынбады, осылайша қажылық дәстүрі қалыптасты. Құдайға табыну орындарына келетін болсақ, ерте христиандар ауылдағы үңгірлерді шіркеу ретінде пайдаланған болуы мүмкін. Мұндай екі үңгір – Джэбель Сан-Пьетру (ескі мальтия тілінде «Қасиетті Петір төбесі» немесе «Тас», қазіргі мальтия тілінде) және Гхар Сан-Бринкат (Қасиетті Патрик үңгірі). Кейін шіркеулер салынды. Қасиетті Иоанн Баптист шіркеуі Ғарғурда салынған алғашқы шіркеу деп есептеледі, бірақ ол 17 ғасырда қайта салынған және қазіргі шіркеу орта ғасырлық түпнұсқа емес. Тағы екі орта ғасырлық шіркеу – Ғарғур ауылындағы Қасиетті Николай және Қасиетті Варфоломей шіркеулері; Қасиетті Екатерина және Қасиетті Григорий шіркеулері (екеуі де Ксвиекте); және айналасындағы ауылдық жердегі Қасиетті Мария Магдалина (Мадлиена) шіркеуі.

Хал Гаргур шіркеуі болып табылады - 1598, 1610

1598 жылға дейін Хал Ғарғур Наксар приходының бір бөлігі болды. Алайда, 1598 жылы епископ Ғаргалло (Хал Ғарғурда оның атымен аталатын көше бар) Хал Ғарғур халқына приход құру туралы жарғы беруге шешім қабылдады. Осылайша, Хал Ғарғурда алғашқы крещение, неке және жерлеу рәсімдері басталып кетті. Сенглеадан келген Дун Маттев Шириха, қазіргі приход шіркеуі орналасқан жердегі Әйіргі Святой Варфоломей капелласының жауаптысы, «Cappellano della parrochia di Casal Gregorio» деп құжаттарға қол қоя бастады. Наксар приходы Хал Ғарғурдың жаңа мәртебесін қабылдаудан бас тартты. Наксар приходының пасторы Дун Ғилжан Борг, Хал Ғарғурдың Наксардан бөлінуінен туындайтын қаржылық шығынға наразылық білдірді және Наксар приходының Хал Ғарғур қауымына қатысты билігін жоғалтып жатқанын мәлімдеді. Хал Ғарғур мен Моста Наксар приходының бір бөлігі болғанымен, екеуі де Наксардан бөлек қарастырылды. Наксардың туылғандар тізілімінде екі ауыл да Наксарға қараған кезде, адамның аты-жөніне қарай ол Наксардан, Мостадан немесе Хал Ғарғурдан екендігі жазылған. Хал Ғарғурдың жаңа мәртебесі 1601 жылы епископтың куриясымен тоқтатылды. Бұл Боргтың денсаулығының осы мәселе салдарынан нашарлауына байланысты жасалды. Хал Ғарғур қауымы инквизитор, Монсиньор Вераллоға жағдай туралы шағымданды, ол 1604 жылы Әйіргі Святой Варфоломей шіркеуін, ресми түрде Наксарға қайта қосылғанына қарамастан, қайтадан приход шіркеуі ретінде пайдалануға болатынын шешті. 1610 жылы Рев. Боргтың қайтысымен епископ Ғаргалло Хал Ғарғурдың жеке приход ретіндегі мәртебесін растауға мүмкіндік алғанын сезді. Хал Ғарғур тұрғындары, олардың көпшілігі шаруалар, өнімдерінің бір бөлігін (мақта, бидай және арпа) приходты сақтау үшін беруге уәде берді. Хал Ғарғур – тыңайған топырақ пен тұщы судың жетіспейтін аймақта орналасқан ауылдық қауым. Дегенмен, осы аймақтың тұрғындары барокко стиліндегі приход шіркеуі мен бірнеше капеллаларды салуға қаржыландыра алды. Ауылдың басты тартымдылығы, табиғаттан басқа, Әйіргі Святой Варфоломей шіркеуі. Оның ішкі бөлігі дорикалық стильде жасалған, бірақ әдемі барокколық қасбеті бар. Алғашқы қасбеті бұзылған, ал бүгінгісі 1743 жылы салынған. Шіркеу 1610-1638 жылдар аралығында салынды және Мальта сәулетшісі Томас Дингли жобалаған. Оның құндылықтарының бірі – Римде жасалған, Мальта суретшісі Мелкиорре Ғафаға жатқызылатын Әйіргі Святой Варфоломейдің ағаш мүсіні. Мүсін шамамен 1666 жылы жасалды және ол Римдегі Сан-Джованни-Латеранодағы ұқсас мүсіннің үлгісі деп саналады. Ол 1772 жылы қалаға әкелінді. 1912 жылы қайта жаңартылды. 2005 жылы мүсінге қосымша күтім жасалды және оның нишасы қайта құрылды. Бұл мүсін Мальта аралдарындағы ең ауыр мүсіндердің екіншісі.

Британдық кезең

Бұл жерден Мальта аралын шығыстан батысқа бөліп тұратын, королева Викторияның атымен аталған Виктория сызықтары өтеді. Мұнда басқа да бекіністер де бар. Гаргур Мальтаның телекоммуникациялық инфрақұрылымының көп бөлігіне орналасқан жер. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және радар орнатылғанға дейін, Ħal Għargħur-да ұшақтарды анықтау мақсатында иісті қабырға салынған. Жергілікті тұрғындар бұл акустикалық айнаны "il Widna" (мағынасы "құлақ") деп атайды. Ħal Għargħur сол соғыс кезінде порт аймағынан келген көптеген босқындарды қабылдады, олар Ось державаларының үздіксіз әуе шабуылдарынан паналау іздеді. Мемлекеттік мектеп осы босқындарға жатақхана ретінде пайдаланылды.

Аңыздар

Гаргурдан табылған аңыздардың бірі – Әулие Патрик үңгірі (Гħар Сан Бринкат). Ескі заманда бұл үңгірде зұлым рухтар қоныстанған деп есептелген. Сондықтан адамдар осы үңгірдің жанынан өтуден қорқып, сақтанған. Бір күні Баħар іч-Чакқа ағашқа салынған, айырылған Иса мен Әулие Патрикті бейнелейтін сурет жағаға шықты. Баħар іч-Чак халқы дереу сол суретті үңгірге алып барды, соның арқасында зұлым рухтар кетіп қалды. Бұл үңгірдегі бұлақ керемет күшке ие деп айтылған, бірақ мәжіріммен ауырған адамдар оның суында емделу үшін шомыла бастағаннан кейін, сенушілер одан су ішуді тоқтатты. Сурет әлі күнге дейін үңгірде сақталып тұр, жыл сайын мұнда шағын той өткізіледі, сондай-ақ бір рет қана мисса оқылады.

Сахналық өнер

Гарғур – «Дуаль Ġодда» театр труппасының ордасы, олардың мақсаты – мальтийлік театрының мәдени ортада көрсетілуін қамтамасыз ету. «Дуаль Ġодда» репертуарына топ мүшелерінің, әсіресе жемісті драматург Мартин Гаучидің туындылары, сондай-ақ халықаралық драматургтардың классикалық пьесалары мен қазіргі заманғы авторлардың шығармалары кіреді.

Девизі

Ауылдың ұраны – Excelsior, бұл сондай-ақ АҚШ штатының елтаңбасында да қолданылады.