Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Линься қаласы (Xiao'erjing: لٍِثِيَا شِ), бұрын Хэчжоу (Xiao'erjing: حَجِوْ) деп аталған, Қытайдың Ганьсу провинциясындағы округ деңгейіндегі қала және көп ұлтты Линься Хуэй автономиялық облысының орталығы. Ол Сары өзеннің оң саласы – Дася өзенінің аңғарында, провинциялық астана Ланьчжоудан (жолмен) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Линьсяның бүкіл округ деңгейіндегі қаласының (оның ішінде орталық қала және кейбір ауылдық жерлер) халқы 250 000-ға жуық деп есептеледі, оның 58,4%-ы қалалық тұрғындар болып саналады. Облыстық әкімдіктің мәліметінше, Линься қаласының халқының 51,4%-ы "Хуэй ұлтына" жатады, яғни қытай тілінде сөйлейтін мұсылмандар. Линься облысының басқа аз ұлт өкілдері, мысалы, Бонан, Дунсян және Салар этникалық топтары да қалада тұрады. Этнолог Дрю Гладнидің айтуынша, "Қытайдағы барлық маңызды ислам қозғалысының бастауы Таяу Шығыстағы ислам орталықтарынан қажылықтан оралған мұсылмандардың Линьсяға жаңа діни ілімдерді таратуынан тарайды". Сондай-ақ, Хуфийя суфилік тәріктер; ол Жахрия тәрікын құрған Ма Мингсиннің туған жері болған, бірақ бұл тәріктердің "оқиға ошағы" кейін басқа жерге көшкен.
Linxia City (, Xiao'erjing: لٍِثِيَا شِ), once known as Hezhou (, Xiao'erjing: حَجِوْ), is a county level city in the province of Gansu, China and the capital of the multi ethnic Linxia Hui Autonomous Prefecture. It is located in the valley of the Daxia River (a right tributary of the Yellow River), (by road) southwest of the provincial capital Lanzhou. The population of the entire county level city of Linxia (which includes both the central city and some rural area) is estimated at 250,000; of which, 58.4% is classified as urban population. According to the prefectural government, 51.4% of Linxia City's population belongs to the "Hui nationality", i. e. the Chinese speaking Muslims. Some members of Linxia Prefecture other minority ethnic groups, such as Bonan, Dongxiang and Salar, live in the city. In the words of the ethnologist Dru Gladney, "Almost every major Islamic movement in China finds its origin among Muslims who came to Linxia disseminating new doctrines after pilgrimage to Middle Eastern Islamic centers". and Khufiyya Sufi orders; it was also the home of Ma Mingxin, the founder of the Jahriyya order, although that order's "center of gravity" has shifted elsewhere since.
География
Әкімшілік тұрғыдан, Линься қаласы – округтік деңгейдегі қала. Қытайдың көптеген округтік деңгейдегі қалаларынан айырмашылығы, олардың құрамына ауылдық жердің кең аумағы кіретін болса, Линься қаласының шекарасы небәрі шағын аумақты (88,6 км²) қамтиды, ол осы аймақта солтүстік-шығысқа қарай ағатын Дася өзені бойымен созылып жатыр. Өзеннің кең құнарлы аңғары екі жағынан да сарғыш топырақ үстірттерінің тіктеу беткейлерімен шектелген, ал осы шекарадан тысқары ауылдық жерлер, аңғардың солтүстік-батысы мен оңтүстік-шығысында Линься округі деген жеке әкімшілік бірлікке қарасты. Линься қаласы оңтүстік-батысында Линься округімен де шектеседі, бірақ солтүстік-шығысында Донгсян автономиялық округімен қысқа шекарасы бар. Линься қаласының орталық бизнес ауданы, бұрынғы Хезхоу қаласының қабырғамен қоршалған бөлігіне сәйкес келіп, Дася өзенінен солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан. Онда қаланың жоғары сапалы сауда және ойын-сауық орталықтары, сондай-ақ облыстық үкімет орналасқан. Ескі қала қабырғасы жойылды, бірақ оның бар екені көптеген жер аттарында сақталған: Си Гуан Лу ("Батыс қақпа көшесі"), Чэньцзяо ([Оңтүстік-батыс] "Қала қабырғасының бұрышы") мешіті, Наньмен Гуанчан ("Оңтүстік қақпа алаңы") және Нангуан ("Оңтүстік қақпа") мешіті, Дунгуан ("Шығыс қақпа") ауданы, Бей Чэньцзяо Гонгбей ("Қала қабырғасының солтүстік бұрышындағы Гонгбей", басқаша айтқанда Ю Баба Гонгбей). Хонгшуй Хе деп аталатын шағын өзен қала қабырғасының оңтүстік бөлігімен бірге ағып өтеді. Бұл орталық аймақтағы басты көше – Туаңжие Лу ("Бірлік көшесі"), солтүстік-оңтүстік бағытында жүреді.
Administratively, Linxia City is an incorporated county level city. Unlike many Chinese county level cities, which include a county size expanse of the countryside, the boundaries of Linxia City include only a fairly small area (88.6 km2), stretched along the Daxia River, which in this region flows towards the northeast. The wide fertile valley of the river is flanked by loess plateau escarpments on both sides, and the countryside beyond these limits, to the northwest and southeast of the valley, belongs to a separate administrative unit, called Linxia County. Linxia City borders on Linxia County in the southwest as well, but in the northeast it has a short border with Dongxiang Autonomous County. The central business district of Linxia City, corresponding to the former walled city of Hezhou, is located a couple of kilometers to the north of the Daxia River, and contains the city's more upscale shopping and entertainment precincts, as well as the prefectural government. The old city wall is gone, but its existence is remembered in many place names: Xi Guan Lu ("West Gate Street"), Chengjiao ([SW] "Corner of the City Wall") Mosque, Nanmen Guangchang ("South Gate Square") with Nanguan ("South Gate") Mosque, Dongguan ("East Gate") neighborhood, Bei Chengjiao Gongbei ("The Gongbei at the Northern Corner of the City Wall", a. k. a. Yu Baba Gongbei). A small river, called Hongshui He, flows along what must have been the southern part of the city wall. The main street within this central area is Tuanjie Lu ("Unity Street"), running north–south.
Тарих
Бұрын Линься қаласы Хэчжоу деп аталатын, ал оның айналасындағы аймақ кейде Хэчжоу префектурасы деп аталатын. Тарихы бойында Хэчжоу маңызды сауда жолдарының тоғысқан жері болды: Қытайдың ішкі аймақтарын Орталық Азиямен байланыстыратын Жібек жолының шығыс тармағының балама жолдарының бірі, сондай-ақ Моңғолия мен Тибетті байланыстыратын солтүстік-оңтүстік жолы. Сун әулеті тұсында Батыс Ся Жібек жолының солтүстік бағытын бақылауға алған кезде, оңтүстікке қарай Дидао Хэчжоу-Синин Жібек жолының балама жолы ерекше маңызға ие болуы мүмкін, осылайша үш қала да маңызды сауда орталықтарына айналды. Тарихшылар осы кезеңде, Сун әулеті тұсында Хэчжоу мұсылмандары алғашқы мешітін салған деп есептейді.
In the past, Linxia City was called Hezhou , and the surrounding area was sometimes known as Hezhou Prefecture. Throughout its history, Hezhou often was the crossing of important trade routes: one of the alternative paths of the east way Silk Route, connecting China's heartland with Central Asia, and the north–south route linking Mongolia and Tibet. During parts of the Song Dynasty period, when the Western Xia took control of the more northerly path of the Silk Route, the more southerly Didao Hezhou Xining alternative path of the Silk Route may have become particularly important, making all three cities important commercial centers. Historians think that it was then, during the Song Dynasty, that the Muslims of Hezhou probably built their first mosque.
Суфилік діндер
Хезхоу 1670 жылдары-ақ маңызды ислам орталығы болған, сол кезде Кашғарлық суфи Афак Хожа Цин империясының солтүстік-батыс шекарасындағы мұсылман қауымдарын аралап саяхат жасады. Оның Синьин, Дидао және Ланчжоуда уағыздағаны жақсы құжатталған, бірақ ол Хезхоуда да уағыз айтқан болуы мүмкін. Дегенмен, Афак Хожаның қытайлық шәкірті Ма Тай Баба және тағы бір қытайлық суфи шебері, Кадирия тариқатының қытайлық бөлімшесін құрған Ци Цзиньи Хезхоуда жерленген. Көп ұзамай, Хуэй және Салар қауымдарының көптеген өкілдері Ма Лайчидің Хуфийясы мен 1760 жылдары Ма Мингсин құрған Жахрия тариқаты арасындағы қақтығыстарға тартылды. 1781 жылы Суньхуа ауданындағы Салар жері, қаладан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Ланчжоуға жол астындағы Салар көтерілісшілерімен қысқа уақытқа қоршауға алынды, олар тұтқынға алынған Ма Мингсинді құтқаруға жасаған сәтсіз әрекеті болды.
Hezhou was already an important Islamic center in the 1670s, when the Kashgarian Sufi master Āfāq Khoja made his tour of the Muslim communities of Qing Empire's northwestern borderlands. While his preaching in Xining, Didao and Lanzhou is better documented, he most likely preached in Hezhou as well. In any event, both Āfāq Khoja's Chinese disciple Ma Tai Baba and another Chinese Sufi master, Qi Jingyi the founder of the Chinese branch of the Qadiriyyah school were buried in Hezhou. Soon enough, many people from the Hui and Salar communities were embroiled in conflicts between the followers of Ma Laichi's Khufiyya and those of another Sufi order the Jahriyya, founded in the 1760s by Ma Mingxin. The conflict came to a head in 1781 when Salar land in Xunhua County a few score kilometers to the west of the city was briefly besieged by the Salar rebels who passed by on the way to Lanzhou, in an unsuccessful bid to save the imprisoned Ma Mingxin.
Мұсылман азшылықтарының көтерілісі мен соғысы
1862 жылы Солтүстік-Батыс Қытайда жаппай мұсылман қарулы көтерілісі басталғаннан кейін, Хэчжоу Цинь әулетіне қарсы күрескен мұсылман көтерілісшілерінің маңызды бекіністерінің біріне айналды, олар Солтүстік-Батыс Қытайда көптеген мұсылман емес хань және маньчжур халқын өлтірді. Хэчжоу аймағындағы көтерілістің жетекшісі – Хэчжоудағы Хуаси менхуанының басшысы Ма Чжаньао болды. Оның ең жақын серіктері Ма Хайян және Ма Цянлин болды. Прагматик көшбасшы Ма Чжаньао қажетсіз қан төгілуден аулақ болуға тырысты; қаланы басып алғаннан кейін ол Цинь шенеуніктеріне барлық мүлкін алып, көтерілісші қаладан қашуға мүмкіндік берді. Ма Чжаньао өзі Зұо Цзунтанмен бірге батысқа қарай мұсылман көтерілісшілеріне қарсы күреске аттанды. Осы еңбегі үшін (және Зұоның өтінішімен) Ма кейіннен "бесінші дәрежелі қауырсын бас киіммен" марапатталды; оның және оның серіктерінің ұрпақтары келесі ондаған жылдар бойы аймақ тарихында маңызды рөл атқарды. Батыстықтар Ма Анлянды Ганьсудағы мұсылмандардың басшысы деп есептеді. Ма Анлянның ұлы 1922 жылы Хэчжоу (Линься) қаласындағы гарнизон комиссары лауазымын иеленді.
Soon after the beginning of the Massive Muslim Armed Rebellion in Northwestern China in 1862, Hezhou became one of the main strongholds of the Muslim rebels who fought against Qing Dynasty and killed many non Muslim Han and Manchu people in Northwestern China. The leader of the rebellion in the Hezhou region was Ma Zhan'ao, the leader of the Hezhou based Huasi menhuan, a Khufiyya Sufi order founded over a century before by Ma Laichi. His top lieutenants were Ma Haiyan and Ma Qianling. A pragmatic leader, Ma Zhan'ao apparently preferred to avoid unnecessary bloodshed; soon after seizing the city, he made an effort to enable the Qing officials to flee the rebel city with whatever assets they could carry. Ma Zhan'ao himself went to fight along with Zuo Zongtang against the Muslim rebels farther west. For his efforts (and on Zuo's request), Ma was later rewarded by the "feathered cap of the fifth rank" ; his and his lieutenants' descendants went to play an important role in the region's history for decades to come. Ma Anliang was regarded by westerners as the leader of Muslims in Gansu. Ma Anliang's son held the title of garrison commissioner in Hezhou (Linxia) in 1922.
Линься қаласының базарлары
Линьсиа қаласы бұл аймақтың сауда орталығы болып ұзақ жылдардан бері танымал. Осы жерде жасалатын дәстүрлі өнімдердің бірі – Цинь дәуірінде киген дөңгелек көзілдіріктер, олар бүгінге дейін осында өндіріледі.
Linxia City has long been the region's commercial hub. One of the traditional local products are a certain style of round glasses worn during the Qing Dynasty that are still made there today.