Кіріспе

Америкалық ет ешкісі. Миотондық ешкі немесе Теннесси құлдырау ешкісі – американдық ешкі тұқымы. Ол туа біткен миотониямен сипатталады, бұл мұрагерлік жағдай, оның салдарынан қозғанда немесе сескенгенде қатып қалуы немесе құлап кетуі мүмкін. Оны құлдырап түсетін, аяғы қатты, жүйкелі ешкі немесе Теннесси ағаш аяқты ешкі деп те атайды. 1880 жылдары осы типтегі төрт ешкі Теннессиге әкелінді. Миотондық ешкілер көбінесе тұрақты ет өндірісі үшін аз қолданылады.

Тарих

Миотоникалық ешкілер бұлшық еттерді қоздырудағы хлоридтің рөлін зерттеу және анықтау үшін маңызды. Есінен танып қалатын ешкілер алғаш рет 1880 жылдары Теннесси штатының Маршалл округіне әкелінді. Бұл құбылыс алғаш рет 1904 жылы ғылыми әдебиетте сипатталды, ал 1939 жылы «туа пайда болған миотония» деп аталды. Ешкі геніндегі бұлшық еттердің қатаюына себеп болатын мутация адамдар мен егеуқұйрықтардағы ұқсас гендер ашылғаннан кейін, 1996 жылы анықталды. Туа пайда болған миотония аутосомалық доминантты қасиет (толық емес экспрессиямен) немесе рецессивті қасиет ретінде мұрагерлікпен берілуі мүмкін, бұл жағдайдың әртүрлі ауырлық деңгейлеріне әкеледі. Ауруға шалдыққан ешкілерде CLCN1 генінде нүктелік мутация бар; аминоқышқылы аланин пролинмен алмастырылады. Бұл нүктелік мутация адам және егеуқұйрықтардың ішкі тізбегіне жататын, өте ұқсас каналдар тобына кіретін жеті аминоқышқылының тізбегінде пайда болады. Бұлшық еттің жоғары сезімталдығының себебі негізінен осы талшықтарда хлорид өткізгіштігінің болмауы болып табылады. Бұл айырмашылықтар миотонияның бүкіл организмдегі ауырлығының артуын түсіндіруге көмектеседі, бұл әсер ететін бұлшықеттердің температурасы төмендеген кезде байқалады. Алдыңғы зерттеулерде таурин, аминсульфоникалық қышқыл, миотониямен ауыратын науқастарға берілген кезде симптомдарды азайтуға көмектесетіні хабарланды. Алайда, ол жағдайды басандатпайды және алдын алмайды екені дәлелденді. Сонымен қатар, ешкілердегідей, бұл жағдай жеңілден ауырға дейін өзгеруі мүмкін.

Молекулалық негіз

Жоғарыда көрсетілген зерттеуден нуклеотидтік тізбектегі өзгеріс ешкінің хлорид каналының карбоксилдік ұшында аланин қалдығын пролинмен алмастыратыны анықталды. Бұл бұлшық қатаюға себеп болатын ешкі геніндегі мутация 1996 жылы ашылды, ал адамдар мен егеуқұйрықтардағы балама гендер бұрын, бірнеше жылдар бұрын табылған болатын. 1939 жылы Браун мен Харвидің миотониялық ешкілермен жүргізген тәжірибелері осы жағдайдың физиологиялық негізін түсінуге маңызды үлес қосты және миотонияның көптеген басқа теорияларына және оның себептеріне әсер етті.