Кіріспе

Румын хасидтер династиясы

Клаузенбург, сондай-ақ Санц Клаузенбург деп те аталады, – Трансильванияның Клуж-Напока қаласынан (Клаузенбург, Колосвар) шыққан хасидтер династиясы, қазір Румынияда орналасқан. 1927 жылдан 1994 жылға дейін Клаузенбург ребесі болған раввин Екузиел Иегуда Халберштамның тілегімен, оның қайтысынан кейін бұл қозғалыс екі бөлек қозғалысқа бөлінді, оларға оның екі ұлы жетекшілік етеді. Санц Клаузенбург хасидтері Нью-Йорк қаласындағы Боро Паркте, ал Санзер хасидтері Израильдің Нетания қаласында орналасқан. Сонымен қатар, Лос-Анджелесте (Калифорния); Иерусалимде; Стэмфорд Хиллде (Лондон); Антверпенде; және Юнион-Ситиде (Нью-Джерси), сондай-ақ АҚШ-та Боро Паркте, Уильямсбургте, Монсиде және Лейквудта да жақтастары бар.

Санц-Клаузенбург раввиндік тегі

Клаузенбург реббтері Санц раввині Хаим Халберштамнан таратылған, ол Ропшиц раввині Нафтоли Цвидің шәкірті болған. Раввин Нафтоли Лиженск ребесі Елимелехтің шәкірті, «Ноам Елимелех» кітабының авторы. Ребе Елимелех Мезрич маггиді (уағызшысы) ребе Довбердің шәкірті болған, ал ребе Довбер хасидизмнің негізін қалаушы Баал Шем Товтың ең жақын шәкірті еді.

Тарих

Клаузенбург әулетін 1927 жылы Рабби Екузиел Иегуда Халберштам құрды, ол Батыс Румыниядағы Трансильвания астанасы Клаузенбургтің равині қызметіне кірісті. Халберштам Санц хасидтік әулетін қалаған Санц хасидінің ұлы Хаим раббиінің шөбересі болды. Рабби Екузиел Иегуда Халберштам Польшаның Рудник қаласында өсті және бала кезінде өте дарынды, білімді адам ретінде танылды. Ол басқарған Клаузенбург қаласында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін көптеген ізбасар жинады, ал көптеген Санц хасидтері жас ребеге ерді. Холокост салдарынан қауымның көп бөлігі құрылысқа ұшырады. Шамамен 15% аман қалды, оның ішінде әйелі мен он бір баласынан айырылған ребе де бар еді. Ол Еуропадағы босқындар лагерьлерінде жетекші болды, "Шеарис хаплейта" ("қалған құтқарылғандар") деген ұйым құрды. Бұл ұйым 19 түрлі босқындар лагерінде ұлдар мен қыздарға арналған діни мектептер мен жас жігіттерге арналған ешивалар, сондай-ақ көптеген діни қызметтер ұйымдастырды. 1947 жылы ол Америкаға көшіп, Бруклиннің Уильямсбург ауданында өз резиденциясын құрып, еврейлердің діни салттарын жандандыру үшін үлкен қозғалыс бастады. Ол көптеген еврей күндізгі мектептері мен жоғары білім беру орындарын ашты. Талмудты жан-жақты оқуға бағытталған революциялық бағдарламалар енгізді. "Мифал хашас" атты бағдарлама жасады, онда студенттер бір ай ішінде Талмудтың отыз парағын жаттап алатын болды. Оның ықпалы Канада, Мексика және Израиль сияқты алыс елдерге дейін жетті. 1957 жылы Израильдің Нетания қаласының жағажайында Кирият Санц ауданын құрды. Келесі жылдары ол осы қауымға қызмет ететін қыздар мен ұлдарға арналған мектептер мен ешивалар, жетімдер үйі, қарттар үйі және аурухана құру үшін қаржы жинады. 1960 жылы Кирият Санцқа көшіп келді. 1968 жылы Нью-Джерси штатының Юнион-Сити қаласында тағы бір Санц қауымын құрды және кейіннен уақытын сол қауым мен Нетаниядағы резиденциясы арасында бөлісті. Халберштам 1994 жылдың 18 маусымында қайтыс болды және Нетанияда жерленді. Өсиеті бойынша, Клаузенбург хасидтерінің басшылығын екі ұлына бөліп берді (екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екінші некесінен туған). Үлкен ұлы, Цви Елимелех Халберштам, Нетанияның Санц-Клаузенбург ребесі (Санцер ребе деп те аталады) болды, ал Шмуэль Довид Халберштам Бруклиннің Санц-Клаузенбург ребесі атанды.