Кіріспе

«Контрабандистер» – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Doctor Who» төртінші маусымның толығымен жоғалған бірінші сериясы, ол алғаш рет 1966 жылдың 10 қыркүйегінен 1 қазанына дейін апта сайын төрт бөлімде көрсетілді. Бұл серияда Доктор (Уильям Хартнелл) және оның жаңа серіктері Бен (Майкл Крейз) мен Полли (Аннеке Уиллс) он жетінші ғасырғы Корнуолл жағалауына келеді, бұл Полли мен Бенді қатты таң қалдырады. Капитан Сэмюэл Пайк (Майкл Годфри) және оның жақтасы Шеруб (Джордж А. Купер) басқаратын қарақшылар жасырын қазына іздеп жүр, ал жергілікті помещик Эдвардс (Пол Уитсон Джонс) ұйымдастырған контрабандалық топ заңсыз тауарды құтылуға тырысады. Оқиғаның аудио жазбалары, тұрақтанған фотосуреттері мен үзінділері сақталғанмен, бұл серияның бір де бір эпизодының сақталғаны белгісіз.

Сюжет

Бірінші Доктордың жаңа серіктері Бен мен Поли онымен бірге ТАРДИС-ке 17 ғасырдағы Корнуолл жағалауына келеді. Олар "Эверидің жігіттерінен" қорқып өмір сүретін Джозеф Лонгфут есімді уайымдаған шіркеу қызметкерімен кездеседі және Доктордың шығып кеткен саусағын орнына қойғаны үшін алғыс айтып, "Дедманның құпия кілті" деп аталатын құпия хабарды береді: "Smallbeer, Ringwood, Gurney". Уақыт саяхатшылары жергілікті қонақүйге бара жатқанда, Лонгфутты тағы бір қонақ күтіп тұр. Бұл – Черный Альбатрос кемесіндегі капитан Эверидің командасында болған Лонгфуттың бұрынғы кемесі. Керуб пен оның қожайыны, Эвери қайтыс болғаннан бері "Альбатрос" кемесінің капитаны Сэмюэл Пайк, Эверидің қарғысқа ұшыраған алтынын қайтарып алғысы келеді. Пайк Лонгфут қазынаны ұстап отырғанына немесе оның қайда жасырынғанын білетініне сенімді. Қасиетті адам көмектеспеген кезде, Керуб оны өлтіреді, бірақ бұрын Лонгфутты көрген үш саяхатшыны көргенін айтпастан бұрын. Шіркеу қызметкерінің денесі табылғаннан кейін жергілікті тұрғындар қонақүйдегі үш бейтаныс адамнан күдіктенеді. Жергілікті жердің қожайыны араласып, сотқа жүгінеді және Бен мен Полиді кісі өлтіруге айыптайды. Олар өз бостандықтарын алу үшін айла-шарғы жасап, бөлініп кетеді. Бен жергілікті контрабандистерді іздейтін Джозиа Блейк оны алаңдатқанға дейін шіркеуде жасырынып жүр. Керуб пен кейбір қарақшылар Докторды ұрлап, Альбатросқа алып кетеді. Доктор Пайкпен сауда-саттық жасауға тырысады, ал капитан жағаға шыққан кезде кемеде ұсталады. Пайк Эвери қазынасын іздеп жүргенде өзін қорғау үшін, Егдемен одақ құруға тырысады. Ашкөз қожалық жергілікті контрабандалық желісінің ұйымдастырушысы болып табылады және Пайк пен оның қарақшыларын кесіп тастауға ұсынады. Оларды Полли үзіп тастайды, ол Емшеге Докторды табуға көмектесуін сұрап келеді және оны Керубпен бірге көруден шоқтайды. Пайк, Керуб және Сквайр Полиді байлап, тұмшалап, оны шіркеуге алып барады, жолда Бенді кездестіріп, тұтқынға алады. Олар Блейкті Бен мен Полидің шынайы контрабандистер екеніне сендіруге тырысады. Шындықты білген Блейк, бірақ қарақшыларды тұтқындауға адам күші жетпегендіктен, Бен мен Полиді тұтқындағандай әрекет жасайды. Доктор құтылып, достарымен шіркеудің ауласында кездеседі. Блейк контрабандалық топтың жуырда шығатынын біліп, контрабандалық топты бұзу үшін көбірек адам іздеп шығады. Контрабандалық одақ қазірдің өзінде ыдырап кетті: Сквайр ол кез-келген келісімді құрметтемейтін аяусыз қарақшымен жұмыс істейтінін түсінді, ал Керуб Әуерінің алтынын өзі үшін табуға шешім қабылдады. Елді мекеннің әкімі алтынды іздеуге аттанды, сонымен қатар уақыт саяхатшылары да, өйткені Доктор шіркеу қызметкерінің өлеңін шешудің кілті деп санайды. Ол Рингвуд, Смоллбир және Гурни есімдерін криптадағы қабірлерге қатысты деп есептейді, бірақ қазынаны таба алмастан бұрын, басқа іздеушілер келеді. Керуб корольді жаралайды және Докторды өлеңді мойындауға мәжбүрлейді. Керуб Дедмен де Эйверидің бұрынғы қарақшыларының бірі екенін біледі, бірақ оны қайырымды Пайк өлтіреді, ол енді Эвери қазынасын іздеу үшін бүкіл ауылды тонауға қауіп төндіреді. Доктор Пайкпен ауыл тұрғындарының өмірі үшін сауда-саттық жасайды, егер ол оған қазынаны көрсетті және осы келісіммен олар төрт қабірдің қиылысында алтынды табады. Пайк қазынаны тапқаннан кейін Блейк пен қарулы күзетшілер келіп жетеді. Жарақат алған Сквайрдің көмегімен – ол күнәларына өкініп, – Блейк Пайкті өлтіреді, ал пираттар күшін талқандайды. Соғыс біткен сайын Доктор мен оның серіктері ТАРДИС-ке қашып кетеді, Доктор ырым-жырымдар қызық нәрсе екенін, бірақ кейде шындықты айтады дейді.

Қабылдау

2002 жылы Interzones журналында Пол Бирдсли CD шығарылымын "17 ғасырдағы Корнуоллдағы мейірімді, бірақ ерекше көзге түспейтін тарихи оқиға" деп бағалап, "[Аннеке Уиллс] өте жақсы ойнайды, және ол "Су астындағы қатер" сериалына қайта оралады деп үміттенемін" деп мәлімдеді. Radio Times газетінде Патрик Малкерн "тамаша актерлік құрамды" жоғары бағалап, бірақ Ямайка кейіпкерінің "қазіргі заманғы драмада көзге көрінбейтін күмәнді карикатура" екенін айтты. Малкерн сондай-ақ Корнуоллдағы түсірілім орнының шынайылығына әсерленді, "бұл өндіріске тыныс алуға мүмкіндік беретін керемет бонус".

Баспаға шығарылған

Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1988 жылғы маусымда Target Books баспасынан шықты.

Үй медиасы

Тарихқа арналған саундтрек жанкүйерлер жасаған жазбалардың арқасында құрылды. Олар CD-де актер Аннеке Уиллстің қосымша түсіндірмелерімен бірге жарық көрді. Австралия цензурасы зорлық көріністері үшін қысқа клиптерді алып тастаған, бірақ 1996 жылы олар қалпына келтіріліп, 2004 жылы "Lost in Time" DVD жинағында жарияланды. Сондай-ақ, жинаққа Третеуей фермасында (Корнуолл, Третеуей) түсірілім кезінде жасалған әуесқойлардың түсті фильмдері де кірді.