Кіріспе

Алтын немесе күміс ұнтағымен шашыратылған жапон лактары. Макиэ (蒔絵) – жапон лактарын безендіру техникасы. Онда лакталған заттың бетіне суреттер, өрнектер мен әріптер салынды, содан кейін алтын немесе күміс сияқты металл ұнтағы шашыратылып, лак бетіне бекітіледі. "Макиэ" термині "шашырату" деген мағынаны білдіретін "маки" және "сурет" немесе "өрнек" деген мағынаны білдіретін "э" сөздерінің қосындысынан пайда болған. Бұл термин осы декоративтік техникамен жасалған лакталған заттарды атау үшін де қолданылады. "Макиэ" термині алғаш рет Хэйан дәуірінде пайда болды. Бұл техника жапон лактарын безендіруде ең көп қолданылатын техника. "Макиэ" көбінесе Раден (япон қолөнері) (raden) сияқты басқа техникалармен үйлестіріледі, онда моллюска қабығының перленді қабаты лакқа енгізіледі немесе жабыстырылады, зоган (象嵌), онда металл немесе азу тісі лакқа енгізіледі, және чикин (沈金), онда алтын жапырақ немесе алтын ұнтағы лак ойылған қуысқа енгізіледі. Бұл "макиэ" процестері әдеттегі лак өңдеу процесі аяқталғаннан кейін басталады. Яғни, алдымен ағаш немесе қағазды лакпен жағу немесе щеткамен сырлау, кептіру және жылтырату сияқты бірнеше жұмыстарды қайталап, қалың лак қабатын жасау қажет. Хира макиэ (平蒔絵). Бірінші кезеңде "окиме" деп аталатын алдын ала эскиз жасалады. Бастапқы сурет қағазға салынғаннан кейін, жұқа ваши қабаттап, жоғарыдан контур бойымен көшіріледі, содан кейін вашиге салынған контурға жұқа щеткамен лак жағылып, лакталған заттың бетіне басылып, ауыстырылады. Егер сурет немесе өрнек қарапайым болса, бұл процестен бас тартуға болады. Келесі кезең "дзигаки" деп аталады, ол металл ұнтағын шашыруға дайындық процесі. Лак металл ұнтағын шашыру керек жерге жағылып, жабысқыш ретінде қолданылады. Содан кейін "фуммаки" процесінде құстың қауырсынынан немесе бамбук түтігінен металл ұнтағы шашыратылады. Келесі процесте металл ұнтағын қорғау үшін оның үстіне лак жағылады, содан кейін лак кептіріледі. Алғашқы жылтырату келесі "фунтоги" процесінде жүзеге асырылады. Лактағы металл ұнтағының бетін ғана ашып көрсету үшін лак сәл жылтыратылады. Содан кейін жылтырату процесінде барлық лакталған зат әртүрлі өлшемдегі абразивтермен жылтыратылады. Сонымен қатар, әр жылтырату процесінің ортасында "суриуруши" деп аталатын процесс енгізіледі, онда лакталған затқа лак жағып, кептіру процесі қайталанады. Осы күрделі процестер арқылы жылтыр "макиэ" аяқталады. Бүкіл бет, оның ішінде өрнек лакпен жабылып, жылтыратылғандықтан, өрнек пен фон тегіс болады және металл ұнтағы "хира макиэ"-ден құлауы қиын. Бұл техника Хэйан дәуірінде дамып, аяқталды және бұл техника Хэйан дәуірінің соңына дейін "макиэ"-нің басты ағыны болды, алтын мен күміс ұнтағын тазарту технологиясы жетілмеген және бөлшектері дөңгелек болған кезде. Шосёинде сақталған Нара дәуіріндегі қылыш қынында осы техникаға ұқсас "макинрусаку" (末金鏤作) деп аталатын техника қолданылғандықтан, кейде жапон "макиэ"-сі Нара дәуірінде басталды делінеді.

Металл ұнтағының көлемі мен пішіні бойынша жіктеу

Металл ұнтағының бөлшектері көлемдерінің кемуіне қарай шамамен үш түрге жіктеледі: кешифун маки е (消粉蒔絵), хирагиме немесе хирагоку маки е (平極蒔絵) және маруфун (丸粉) немесе хон маки е (本蒔絵). Кешіфун маки е ұсақ бөлшектерімен жұмыс істеу оңай, бірақ бөлшектердің жабысуы нашар, түсі жылтырлығы аз, ақшыл болып көрінеді және сұрғылт. Ірі бөлшектер маруфун маки е-мен жұмыс істеу қиын, бірақ олардың беріктігі жоғары, бөлшектердің бейбірлі шағылысуынан күшті жылтырлық пен жарқыраған әсер береді.

Маке

Мексикалық лак бұйымдары сөзі жапон сөзінен бастау алады. Ол "мексикалық лак өнімдері" мағынасында қолданылады. Жапон лак өнімдері Манила галеондары арқылы Намбан дәуірінде Мексикаға жеткен. Мексикалық шеберлер өз туындыларында ежелгі мексикалық, еуропалық және азиялық ықпалдарды үйлестірген.