Кіріспе

Жосаф I (Иоасаф I; ? – 28 қараша 1640, Мәскеу) – Мәскеу және Бүкіл Ресейдің бесінші Патриархы (1634–1640).

Өмірбаян

Иоасаф Соловецкий монастырінде монахтық ант берді. 1621 жылы Псков-Печерск монастырінде иегумен болды. 1627 жылдың қаңтар айында Иоасаф Псков және Великие Луки архиепискобы болып тағайындалды. Ол Псковтың саудалық жеңілдіктерін қорғағаны және неміс саудагерлерінің ықпалына қарсы тұрғанымен белгілі, соның салдарынан патриарх оны жазалады.

Мәскеу патриархы

Филарет 1634 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұсынысы бойынша Иоасаф оның орнын басты. Патриарх лауазымына оның таңдалуы дәстүрлі жолмен жүргізілді: Ресей Православ шіркеуінің Епископтар кеңесі (Михаил Романовтың ниетін бұрыннан біліп) үш үміткерді ұсынды, олардың ішінде патша таңдау жасады. Ресей Православ шіркеуінің жаңа басшысының таққа отыру рәсімі дәстүрге сәйкес 1634 жылдың 6 ақпанында Мәскеу Кремліндегі Құдай анасының ұйықтауы соборында өтті. Иоасафтың алғашқы істерінің бірі – Суздаль архиепискобы Иосиф Курцевичті оның арсыз мінез-құлқы үшін қатаң жазалау болды. Ол Мәскеудегі баспа ісін қайта жандандыруға қатысты. Оның жетекшілігімен 23 рухани кітап жарық көрді. 1636 жылы Иоасаф «Память» (еске алу) деп аталатын жазба жазып, орыс дін қызметкерлерін араларындағы барлық келіспеушіліктерді реттеуге шақырды. Ол сондай-ақ «Лестница властям» (Билік сатысы) деген мақала жариялады, онда дін қызметкерлерінің қасиетті қызметтер мен соборлардағы иерархиясын түсіндірді. Сонымен қатар, Иоасаф Филареттің шешімдері мен жарлықтарын қоса, «Требник» (дұғалар кітабы) деп аталатын кітапты шығарды. Патриарх ретінде ол мемлекеттік саясат мәселелеріне араласпады және тіпті патшаға осы салада кеңес беруден бас тартты, осылайша елдегі Патриархаттың беделі нығаю үрдісі баяулады. Оның орнына ол қоғамның рухани жаңаруына күш салды. Ол ғибадат ету тәртібі бойынша жүз тараулық кеңестің қағидаларын тиімді жүзеге асыруға ұмтылды, бірнеше ғибадатты бір уақытта орындау салтына және жалған аскеттерге қарсы болды. Иоасаф I Мәскеу Кремліндегі Ұйықтауы соборында жерленген.

Мұра

Тарихшылардың көпшілігі Иосафты көңілсіз тұлға деп бағалайды. Тарихшы Парслидің пікірінше, патриархтың осындай мінездемесі әділетсіз, себебі Иосафтың мемлекеттік істерге қызығушылығы болмауы, православие шіркеуінің мәселелеріне араласпағанын білдірмейді, керісінше ол белсенділік пен нық қадамдар көрсеткен. Парсли сондай-ақ, патриарх Жоазафтың қызмет мерзімінің салыстырмалы түрде қысқа болуы, оның жетістіктерін XVII ғасырдағы Ресей православие шіркеуінің басқа екі көрнекті басшылары – Филарет пен Никонның ірі әсерінен жасырып тастағанын айтады. Сонымен қатар, Иосафқа арналған еңбектердің авторлары оны қарапайым, сопылық жолмен өмір сүрген, ізгі және қарапайым адам ретінде сипаттайды.