Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Садонский Тихон (зайырлы аты Тимофей Савельевич Соколов; 1724–1783) – XVIII ғасырдағы орыс православие епископы және рухани жазушы, Шығыс православие шіркеуі 1861 жылы оны қасиетті деп жариялаған (қанонаттаған). Әйгілі Тихон Ресейдегі Новгород қаласында дүниеге келіп, өте кедейлікте өскен. Балалық шағының көп бөлігін шаруа жұмысында өткізгеннен кейін, ол Новгород семинариясына грант бойынша түсіп, өте жақсы оқушы болды: ол семинарияда грек тілі, риторика және философия пәндерін оқытқан. 1758 жылы монахқа айналып, 1763 жылы Воронеж епископы болып тағайындалды, онда ол өз діншілдерінің және дін қызметкерлерінің рухани білімі мен әл-ауқатын жақсартуға белсенді атсалысқандығы үшін құрметке ие болды. Денсаулығы нашарлағандықтан 1769 жылы Задонск монастыріна көшіп, 1783 жылы қайтыс болғанға дейін онда тұрды. Задонскіде ол көптеген нұрлы кітаптар мен трактаттар жазып, көпке танымал рухани кеңесші және Құдайға жақын адам болды. Тихонның өмірі мен еңбектері Достоевскийге үлкен әсер етті, ол оларды "Иблис" (1871–1872) романындағы Тихон епископының образында, ал "Карамазовтар әулеті" (1879–1880) романындағы Алоша Карамазов пен Ақсақал Зосиманың кейіптерінде бейнеледі.
Tikhon of Zadonsk (secular name Timofey Savelyevich Sokolov, Тимофей Савельевич Соколов; 1724–1783) was an 18th century Russian Orthodox bishop and spiritual writer whom the Eastern Orthodox Church glorified (canonized) as a saint in 1861. St. Tikhon was born in Novgorod, Russia, and grew up in extreme poverty. After spending much of his childhood working at peasant labour, he entered the Novgorod Seminary on a grant and was a brilliant student: he went on to teach Greek, Rhetoric and Philosophy at the seminary. He became a monk in 1758, and in 1763 was appointed Bishop of Voronezh, where he became revered for his energetic commitment to the spiritual education and wellbeing of both the laity and the clergy of his diocese. Due to ill health, he retired to the monastery at Zadonsk in 1769, where he lived until his death in 1783. At Zadonsk he wrote a number of luminous books and treatises, and became a much loved spiritual advisor and man of God. The life and works of Tikhon inspired Dostoevsky, who reflected them in the character of Bishop Tikhon in the novel Demons (1871–1872) and in the characters of Alyosha Karamazov and of the Elder Zosima in The Brothers Karamazov (1879–1880).
Өмірбаян
Тихон 1724 жылы Ресейдің Новгород облысындағы Коротско ауылында дүниеге келді. Әлі нәресте кезінде Новгород діни семинариясының басшысы оған Соколов деген жаңа тегін берді. Тихон анасымен бірге өте кедейлікте өмір сүрді және бала кезінен ұзақ сағаттар бойы шаруалық жұмыс істеуге мәжбүр болды. Он үш жасында діни мектепке жіберілді. Он алты жасында мемлекеттік грант бойынша Новгород діни семинариясына түсіп, оқуда өте жақсы нәтижелер көрсетті. 1754 жылы семинарияда алдымен грек тілін, кейін риторика мен философияны оқытты. 1758 жылы Тихон есімімен монах болып кесілді. 1761 жылы Тихон Новгород епархиясының викарий епископы болып тағайындалды. 1863 жылы Воронеж қаласына дербес епископтық орнына ауыстырылды. Епископ ретінде ол собор мен қауымның рухани өмірін жаңартпақ болды. Діни қызметкерлерге рухани міндеттерін орындауға көмектесті, оларды нұсқаулады, сектанттарды православиеге қайтару үшін миссия құрды, сот жүйесін жазалаудың орнына түзетуге бағытталды және бағыныштыларын зайырлы биліктен қорғады. Халық арасында білім беруді қолдады, славян-латын мектебін семинарияға айналдырды, оның оқу бағдарламасын жасап, тәжірибелі оқытушылар құрамын жинады. Ең бастысы, уағыз айту және жазу арқылы монастырлар мен халыққа рухани сенім мен ынтаны қайтаруға тырысты. Діни қызметкерлерге олар орындаған қасиетті рәсімдерді түсінуге көмектесу үшін «Жеті қасиетті құпия туралы» трактат жазды, сондай-ақ, діни кеңесшілерге өкініш қабылдау туралы нұсқаулық берген «Қасиетті өкініш туралы» трактат жазды. «Тіл мен рух» атты ұзын эссе, монахтарға арналған он бес мақала және барлық шіркеулерге жіберілген арнайы эсселер жазды. Тихон денсаулығына байланысты жұмыстан босатуды сұрамас бұрын, бес жылға жуық епископ болып қызмет етті. 1769 жылы Задонск монастырына көшуге дейін Воронеж маңындағы Толшевский монастырында тұрды, ол 1783 жылы қайтыс болғанға дейін сонда өмір сүрді. Задонскте Тихон діни зерттеулермен және жазумен айналысты, қатаң аскетикалық өмір салтын қабылдады: нашар денсаулығына қарамастан, өте аз тамақтанды және жиі ауыр физикалық жұмыс істеді. Бірақ ол басқалардың кемшіліктеріне кеңшілікпен қарады, терең кішіпейілділігімен және кешірімділігімен танылды, әлдебір жүйкелі және сезімтал мінезді болса да. Біліміне қарамастан, қарапайым және сауатсыз монах ақсақалдарынан рухани сабақтар алды. Задонскте Тихонның ізгілігі, кішіпейілділігі, мейірімділігі және даналығына байланысты көптеген адамдар – бай да, кедей де, қарт та, жас та – оның батасын алу және кеңес сұру үшін монастырға келді. Жағдай талап етсе, Тихон монастырдан шығып, жергілікті халық арасында араласып, кейде алыс жерлерге сапар шегетін. Тихон зейнетке шыққаннан кейін жазған екі маңызды еңбегі – «Дүниеден жиналған рухани қазына» (1770) және «Нағыз христиандық туралы» (1776) кітаптары болды. Сондай-ақ, ол монахтарға арналған «Монастырлық өмірдің ережелері» және «Бос дүниеден бас тарғандарға нұсқау» сияқты қысқаша еңбектер жазды. Оның монастырдағы өмірін оның жанындағы екі қызметшісі егжей-тегжейлі сипаттады. 1846 жылдың 14 мамырында Задонскте жаңа собор салынып жатқанда Тихонның қабір тасы табылды. Оның қабір тасы бүлінбеген екені туралы әңгімелер тарады, және оның қасында көптеген кереметтер орын алғаны туралы хабарлар келді. 1861 жылы Ресей православие шіркеуі Тихонды әулие деп жариялады. Оның мерекесі Юлиан күнтізбесі бойынша 13 тамызда (Григориан күнтізбесі бойынша 26 тамызда) тойланады. Тағы бір мереке – Задонск әулиесі Тихонның қабір тасының ашылуы – жыл сайын 14 мамырда тойланады.
Tikhon was born Timofey Kirillov in 1724 in the village of Korotsko, in the Novgorod region of Russia. When still an infant, he was given a new family name, Sokolov, by the head of the Novgorod Theological Seminary. Tikhon lived with his mother in extreme poverty, and was required to do peasant labour for long hours as a child. At the age of thirteen he was sent to a clergy school, and paid his way by working with the vegetable gardeners. At sixteen, he entered Novgorod Seminary under a state grant and excelled at his studies. In 1754, he became a teacher at the seminary, first in Greek, and later in Rhetoric and Philosophy. He took monastic vows with the name Tikhon in 1758. In 1761 Tikhon was made a vicar bishop of the Novgorod diocese. In 1863 he was transferred to an independent episcopal chair at Voronezh. As Bishop he sought to revitalise the spiritual life of the cathedral and the community. He encouraged and instructed the clergy in their spiritual duties, formed a Mission to restore sectarians to Orthodoxy, turned judicial administration towards correction rather than punishment, and defended subordinates from secular authorities. He promoted education among the people, and transformed the Slavic Latin school into a seminary, for which he developed the curriculum and assembled a staff of experienced instructors. Above all he sought to restore faith and enthusiasm for the spiritual life to both the monasteries and the people, through both preaching and writing. He wrote a treatise "On the Seven Holy Mysteries" designed to give clergy an understanding of the sacraments they performed, and another "On the Mystery of Holy Repentance" in which he offers a guide to spiritual advisors on receiving confession. He wrote a long essay entitled "Flesh and Spirit", fifteen articles of exhortation to the monks, and a number of special essays for the people sent to all the churches. Tikhon served as bishop for nearly five years, before requesting dismissal due to ill health. He at first settled at the Tolshevsky monastery near Voronezh before retiring to the monastery of Zadonsk in 1769, where he lived until his death in 1783. At Zadonsk, Tikhon engaged in theological studies and writing, and adopted a strict ascetic life: despite his frail health he ate very little and often engaged in hard physical work. He was, however, indulgent to others' weaknesses, and was known for his deep humility and forgiveness, though he was himself naturally of a nervous and oversensitive temperament. Despite his erudition, he humbly took lessons in spirituality from simple and illiterate monastic elders. In Zadonsk, Tikhon's reputation for piety, humility, kindness and wisdom drew many people—rich and poor, old and young—to the monastery in search of his blessing and advice. He was not averse to leaving the monastery and moving among the local people if a situation required it, and would occasionally travel to more distant destinations. Tikhon's two major literary works during his retirement were the books A Spiritual Treasury Gathered from the World (1770) and On True Christianity (1776). He also wrote shorter works especially for monks, such as "Rules of Monastic Life" and "Instruction to those who turn from the vain world". His own life at the monastery was described in some detail by two of his cell attendants. On May 14, 1846, during the construction of the new cathedral at Zadonsk, Tikhon's relics were uncovered. His relics were rumoured to be incorrupt, and there were numerous reports of miracles occurring near them. The Russian Orthodox Church made Tikhon a saint in 1861. His feast day is celebrated on August 13, Julian calendar (August 26, Gregorian Calendar). Another feast day, the Uncovering of the Relics of Saint Tikhon of Zadonsk, was instituted to be celebrated annually on May 14.
Кейіпкер
Тихон Новгород пен Тверь қалаларының латын мектептерінде оқыды және сабақ берді. Негізінен шіркеу әкелерінің ықпалында болғанмен, ол кейбір қазіргі батыс теологтарын, әсіресе Иоганн Арндтті бағалады. Тихонның "Нағыз христиандық туралы" (Об истинном христианстве, Ob istinnom khristianstve) атты ең басты еңбегі Арндттің басты еңбегімен бірдей атауға ие болды. Тихон сөздерге ерекше қабілетті болды және көркем, қарапайым және "көп таңғаларлықтай айқын" жазу стилімен жазды. Теолог Жорж Флоровский Тихонды былай сипаттады: "Оның рақым мен ақылдылығы, оның бостандығы – әлемнен ғана емес, сонымен қатар әлемде де бостандық – қасиетті Тихонның ең таңғажайып қасиеті. Ол – парызшыл немесе жолаушы сияқты, бұл дүниеге қызығушылық танытпайтын, оған кедергі келтірмейтін рақымдылыққа ие. "Жер бетіндегі әрбір тірі жан – жолшыл". Дегенмен, бұл жеңіске ауыр сынақтар мен аскетикалық еңбек арқылы қол жеткізілді. Тихонның рухындағы қараңғылық, терең шаршаңқылық пен үмітсіздік толқындары анық көрінеді, олар оны шарлап өтеді. Оның ерекше субъективті үмітсіздігі, жанның әдеттегідей ашылу түрі ретінде меланхолияға бейімділігі, орыс аскетизмінде бірегей және Киелі Иоанн Крестінің "Жанның қараңғы түнін" еске түсіреді. Кейде Тихон көмектесуге шамасы келмейтін жағдайда, тұтқындалып, қозғалмай қалатын, айналасы қараңғы, бос және жауапсыз болып көрінетін. Кейде ол өзін ұясынан шығара алмайтын, ал кейде үмітсіздіктен қашу үшін физикалық түрде жылжып тұратын. Тихонның барлық рухы осы сынақта басылған еді, бірақ бұл сынақ оның жанында ешқандай із қалдырмады. Оның жанының бастапқы жарқырауы жеке дамуының барысында ғана тазартылды. Тихон аскеттік өмірді таңдағанмен, ол пастор және ұстаз болып қалды және егер оның ауыр азапқа деген терең сезімталдығы оянса, әлем істеріне белсенді араласудан тартынбады. Ол жаңа ресейлік атеизмнің әсерін көрген Құдайдың алғашқы адамдарының бірі болды, және бұл кездесу оның жазбаларында және оның туралы анекдоттарда көрініс тапты. Ол жиі қатыгездікке ұшыраған шаруаларды қорғады және қараңғылық заманында христиандық сүйіспеншілікті танытып, оны насихаттауға тырысты. Кейде ол жер иелерінің ықпалымен, сол заманғы Вольтерлік дінге қарсы идеялардың ықпалымен физикалық шабуылға ұшырады, бірақ оның күштілігі мен кішіпейілділігі осы жағдайларда оның шабуылдаушысының жүрегін өзгертуге жеткілікті күшті болды. Оның монах қызметшісі оның жиі экстаздық сөйлеуге қатысатынын, бірақ кейде "ойға шолып", содан кейін ол жалғыздыққа және дұғаға үңілетінін айтады. Флоровскийдің айтуынша, қасиетті Тихон "жанның терең шоғырлануын, ерекше мейірімділік пен сүйіспеншілікке қабілеттілікпен біріктірді". Флоровский Тихонның кітаптарын, әсіресе "Нағыз христиандық туралы" кітабын, әсем, поэтикалық және еркін, "догматикалық жүйе емес, мистикалық этика кітабы" деп сипаттайды, сондай-ақ тәжірибеге негізделген тірі теологияның алғашқы әрекеті, "осыған қарағанда және мұндай тәжірибе жоқ схоластикалық білімге қарсы тежегіш ретінде" дейді.
St. Tikhon studied and taught in the Latin schools at Novgorod and Tver. Though primarily influenced by the church fathers, he also appreciated some modern western theologians, particularly Johann Arndt. Tikhon's chief work On True Christianity (Об истинном христианстве, Ob istinnom khristianstve) bore the same title as Arndt's principal work. Tikhon was exceptionally gifted with words and had a writing style that was artistic, simple, and "surprisingly limpid". Theologian Georges Florovsky describes Tikhon thus:His grace and lucidity, his freedom—and not merely freedom from the world but also in the world—is the most striking quality in St. Tikhon's personality. He has the easy grace of a pilgrim or traveler neither deflected nor restrained by this world. "Every living being on earth is a wayfarer." However, this conquering grace was achieved through painful trial and ascetic effort. The dark waves of deep weariness and despair are quite clearly visible in Tikhon's limpid spirit as they rush over him His peculiar subjective despair, his special temptation to melancholy as a form of uncustomary disclosure of the soul, is wholly unique in Russian asceticism and more readily suggestive of the Dark Night of the Soul by St. John of the Cross. At times Tikhon would fall into a helpless torpor, confinement, and immobility, when everything around him was dark, empty, and unresponsive. Sometimes he could not compel himself to leave his cell; at other times he seemingly tried to escape physically from despair by moving about. Tikhon's whole spirit had been overwhelmed in this ordeal, yet that trial left no traces or scars. The original luminosity of his soul was only purified in his personal progress. Though Tikhon chose an ascetic life, he remained a pastor and a teacher, and did not refrain from actively involving himself in affairs of the world if his deep sensitivity to suffering was aroused. He was one of the first men of God to encounter the effects of the new Russian atheism, and this encounter is reflected in his writings and in anecdotes about him. He frequently intervened on behalf of mistreated peasants and sought to practice and promote Christian love in a time of darkness. On occasion he was physically attacked by landowners under the influence of the prevailing Voltairian antireligious ideas, but his strength and humility in these situations was said to be powerful enough to produce a change of heart in his assailant. He is reported by his monk servant to have frequently engaged in ecstatic speech, but at other times to have become "lost in thought", whereupon he would retreat into solitude and prayer. According to Florovsky, St. Tikhon "combined an intense concentration of the spirit with an exceptional capacity for tenderness and love." Florovsky describes Tikhon's books, particularly On True Christianity, as graceful, poetic and free, "less a dogmatic system than a book of mystical ethics", and the first attempt at a living theology, "a theology based on experience, in contrast and as a counterweight to scholastic erudition, which lacks any such experience."
Ықпал
Орыс жазушысы Федор Достоевский Тихонға құрметпен қарады және оның ілімі мен мінез-құлқының кейбір аспектілері оған әсер етті. "Демондар" кітабындағы "Ставрогиннің мойындауы" (немесе "Тихонның жанында") деген даулы тарауда Тихон есімді кейіпкер маңызды рөл атқарады. Бұл кейіпкер – монастырда тұратын бұрынғы епископ, ол көптеген физикалық және нервтік аурулардан зардап шегеді, бірақ әңгімелесушісі, терең дағдарыстағы Николай Ставрогиннің ой-сезіміне терең жанашырлықпен қарап, оның жағдайына түсінеді. "Қарамазов ағалар" романындағы Аға Зосиманың ілімі Тихонның кейбір ойларына негізделген және Достоевскийдің сол кездегі орыс қоғамында үстемдік танытып келген материалистік, рационалистік және нигилистік идеяларға христиандық жауап беруге жасаған тытысы болып табылады. Тихонның жанның өлмейтіні туралы доктринаны қайта растауы және одан бас тартудың салдарынан туындаған моральдық және рухани құлдырау туралы қайғысы романның өзінде көрініс береді. Достоевский сияқты Тихон да Қайта тірілуді "Соңғы сотта" айтылған жазалау мен есім беру идеясымен емес, Махаббат арқылы Жердегі Жұмақты құрумен байланыстырды: "Егер барлық адамдар бір-бірін сүйсе, қандай ғажайып болар еді! Сода ұрлық, алдау, кісі өлтіру болмас еді, түрмелер қылмыстар үшін қамауға алынған тұтқындармен толып тарымас еді, қарыз бен берешек мәселелері де болмас еді, ақырында кедейлер мен мұқтаждар да жойылмас еді, барлығы тең болар еді".
Russian author Fyodor Dostoevsky admired Tikhon, and was influenced by aspects of both his teaching and his character. A character called Tikhon plays a vital role in the controversial chapter "Stavrogin's Confession" (or "At Tikhon's") in Demons. The character is a former bishop living at a monastery, who suffers from a number of physical and nervous ailments but nonetheless demonstrates a profoundly compassionate insight into the state of mind of his interlocutor, the deeply troubled Nikolay Stavrogin. The teachings of the Elder, Zosima, in The Brothers Karamazov, are based on some of Tikhon's teachings, and constitute Dostoevsky's attempt to provide a truly Christian response to the materialistic, rationalistic, and nihilistic doctrines that were becoming increasingly dominant in Russian society at the time. Tikhon's re affirmation of the doctrine of the immortality of the soul, and his lament for the moral and spiritual decay following from its rejection, is echoed in the novel. Like Dostoevsky, Tikhon connected the Resurrection with the creation of Heavan on Earth through Love, and not with the ideas of retribution and punishment contained in The Last Judgment:How wonderful everything would be if everyone loved one another! Then there would be no robbery, no deceit, no murder the jails would not be overflowing with prisoners, locked up for crimes, moneylending, failure to pay debts; there would finally be no poor or needy any longer, but all would be equal."
Өрнек сөздер
"Кешірім, ашудан артық". "Махаббат, оразадан жоғары". "Өзіңді, өзіңнің жамандықтарыңды білуге тырыс. Құдайдың ұлылығы және өз кемдігің туралы ойлан. Мәсіхтің тартылған азабы мен оның зор махаббатын зерделеп, оған сай әрекет ет. Жақсылықтарыңды тек Құдайға жатқыз. Бауырыңның күнәсін ойлама, оның өзіңнен жақсырақ жақтарына назар аудар. Дәулет пен мақтанды қажетсіздер. Егер одан қаша алмайсың, онда осы тағдырға қайғыр. Төмендегілерге мейірімді бол. Жоғарыдағыларға ғана емес, төмендегілерге де ықыласпен бағын. Кемтарлық санада болған сайын, өзіңді жақсырақ танисың, ал кішіпейілсіздіксіз Құдайды көру мүмкін емес". "Денеде құлақ болғандай, жан да құлаққа ие. Әркімнің құлағы ашық емес, әрбір жан да ашық емес. Құдай жанға бұйырады: "Өлтірме, ұрлық жасама, зина жасамай, жамандықтан бойын аулақ ұста, жақсылық жаса". Құлағы ашық жан, Құдайдың сөзін тыңдайды, оның бұйрықтарын орындайды. Шын мәнінде, мұндай жан Құдайды тыңдамай және оның бұйрықтарына бағынбай қалуы мүмкін емес. Адамдар жердегі патшалардың және билеушілердің бұйрықтарын тыңдайды және орындайды, ал құлағы ашық болса, жан Құдайдың сөзін тыңдамай ма? Әрине! Ол Раббыға шын жүректен: "Уа, Құдай, жүрегім Сен үшін дайын, жүрегім дайын!" - дейді". (Зәб. 108, Септуагинт)
"Forgiveness is better than revenge." "Love is higher than fasting". "Try to know yourself, your own wickedness. Think on the greatness of God and your wretchedness. Meditate on the suffering of Christ, the magnitude of Whose love and suffering surpass our understanding. Ascribe the good that you do to God alone. Do not think about the sin of a brother but about what in him is better than in yourself Flee from glory, honors and praise, but if this is impossible, be sorry that such is your lot. Be benevolent to people of low origin. Be freely and willingly obedient not only to those above you but to those below The lowlier we are in spirit, the better we know ourselves, and without humility we cannot see God." "Just as the body has an ear, so also does the soul. Not everybody has an ear that is open, nor does every soul. God commands the soul: do not kill, do not steal, do not commit adultery, turn away from evil and do good, etc. The soul whose ears are open, hears and listens to God speaking and does what God commands. Truly, such a soul cannot but hear God and obey His commandments if it has its ears open. Men listen and carry out the commands of earthly kings and lesser authorities, and will not a soul listen to God speaking if it has its ears open? Of course! And with what fervor and delight will it not listen and say to Him: Ready is my heart, O God, ready is my heart". (Ps. 108, Septuagint)
"Махаббат өзіне пайда іздемейді, еңбек етеді, тер төгеді, бауырды нығайту үшін күтеді: махаббатқа ештеңе қиындық тудырмайды, ал Құдайдың көмегімен ол мүмкін емес нәрсені мүмкін етеді. Махаббат сенеді және үміттендіреді. Ол ештеңеден ұялмайды. Ол болмаса, дұғаның қандай мәні бар? Ән мен жырдың қандай қадірі бар? Шіркеулерді салу мен безендірудің қандай пайдасы бар? Егер көршіңді сүймесең, денеңді жазалаудың қандай мәні бар? Шындығында, бәрі де бекер. Жануар дене жылусыз өмір сүре алмайды, сондықтан шынайы махаббатсыз жақсылықтың ешқандай мәні жоқ; ол жақсылықтың сыртқы көрінісі ғана".
"For love does not seek its own, it labors, sweats, watches to build up the brother: nothing is inconvenient to love, and by the help of God it turns the impossible into the possible Love believes and hopes It is ashamed of nothing. Without it, what is the use of prayer? What use are hymns and singing? What is the use of building and adorning churches? What is mortification of the flesh if the neighbor is not loved? Indeed, all are of no consequence As an animal cannot exist without bodily warmth, So no good deed can be alive without true love; it is only the pretence of a good deed."
Жарияланған еңбектер
Садонскийдің әулие Тихоны: Көкке жол: Әр христианның ерекше міндеттері туралы кеңестер, аударған: Fr. Джордж Д. Лардас. (Жорданвилл, Нью-Йорк: Почаевтың қасиетті Иовтың бас діни қызметкері, 1991). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» I том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2020). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» II том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2020). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» III том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2020). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» IV том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2021). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» V том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2021). Воронеждік әулие Тихон, Задонсктің керемет жұмысшысы, «Шынайы христиандық» VI том, Марианна Лиллидің аудармасы. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2021). Садонскийдің әулие Тихоны, «Тән мен рух», аударған Марианна Лилли. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2022). Садонскийдің әулие Тихоны, «Кеші хаттары», аударған Марианна Лилли. (Уэйнесборо, Вирджиния: Old Paths Press, 2022). Садонскийдің әулие Тихоны, «Рухани байлықтардың қазынасы», аударған Серафим Ф. Энгельхардт. (Жорданвилл, Нью-Йорк: Holy Trinity Publications, 2023).
St. Tikhon of Zadonsk Journey to Heaven: Counsels on the Particular Duties of Every Christian, translated by Fr. George D. Lardas. (Jordanville, NY: Printshop of St. Job of Pochaev, 1991). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume I, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2020). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume II, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2020). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume III, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2020). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume IV, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2021). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume V, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2021). St. Tikhon of Voronezh, Wonderworker of Zadonsk On True Christianity Volume VI, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2021). St. Tikhon of Zadonsk Flesh & Spirit, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2022). St. Tikhon of Zadonsk The Cell Letters, translated by Marianna Lilley. (Waynesboro, VA: Old Paths Press, 2022). St. Tikhon of Zadonsk A Treasury of Spiritual Riches, translated by Seraphim F. Englehardt. (Jordanville, NY: Holy Trinity Publications, 2023).