Кіріспе

Бұл мақалада Мәскеу митрополиттері мен патриархтары, Ресей Православие шіркеуінің рухани басшылары тізімделген. 1308 жылдан бері 59 адам болған.

Тарих

Орыс православие шіркеуінің бастауы 988 жылы Киев Русінің Киевте христиан қабылдауымен байланысты. 1316 жылы Киев митрополиті өзінің тақтысын Владимир қаласына көшірді, ал 1322 жылы Мәскеуге қайта орналасты. 1589 жылы тақ патриархат деңгейіне көтерілді. 1721 жылы Петр I-нің шіркеу реформасымен патриархат жойылды және оның орнына Ең қасиетті басқарушы Синод құрылды, ал Мәскеу епискобы қайтадан митрополит аталды. 1917-1918 жылдарғы жергілікті собор патриархатты қалпына келтірді, бірақ 1925 жылы Совет үкіметі оны тоқтатты. 1943 жылы Епископтар кеңесінде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Совет Одағының басшысы Иосиф Сталиннің бастамасымен ол соңғы рет қайта жаңартылды. Бүгінгі күнге дейін 19 митрополит орыс православие шіркеуінде қастерленген.

Киев және бүкіл Русь митрополиттері (Мәскеуде тұрақты тұратын, 13251441)

Киев митрополиясы мен барша Русь Мәскеуге көшірілгенге дейінгі митрополиттер тізімі үшін Киев митрополиттері мен патриархтарының тізіміне қараңыз. № БасшыСуретіБилік мерзіміЕскертулер1 Әулие Петр1308–1326Тақ бос1326–13282 Әулие Феогност1328–13533 Әулие Алексий1354–1378Михаил (Митяй) (ru)1378–1379Уақытша міндеткерТақ бос1379–13814 Әулие Киприан1381–1382Бірінші мерзім5 Пимен1382–1384Оппозицияда6 Әулие Дионисий I1384–1385ОппозициядаТақ бос1385–1390Әулие Киприан1390–1406Екінші мерзімТақ бос1406–14087 Әулие Фотий1408–1431Тақ бос1431–14338 Герасим (ru)1433–14359 Киевтің Исидоры1436–1441Флоренция соборына қабылдағаны үшін Мәскеудің Ұлы князі Василий II тарапынан қызметтен алынды. Бұл шешім Константинопольдің Экуменикалық патриархы тарапынан мойындалмады. Тақ бос1441–1448 (Мәскеудің Ұлы князі бойынша) Грек тегінен шыққан Киевтің Исидоры, Ресейдегі православие шіркеуін латын шіркеуімен біріктірген гректермен одақтасу шартының талаптарына бағынды. Флоренция соборына келісім бергеннен кейін, Исидор 1441 жылы Русь кардиналы ретінде Мәскеуге оралды. Ол Мәскеудің Ұлы князі Василий II тарапынан тұтқындалды және діннен бас тартқандыққа айыпталды. Ұлы князь Исидорды қызметтен шеттетуге және 1448 жылы Киев митрополиті лауазымына өзінің үміткерін тағайындауға шешім қабылдады. Бұл Константинополь патриархы Григорий III-нің келісімісіз жасалды. 1458 жылы Исидор қайтыс болғаннан кейін, Киевті қоса алғанда, Ұлы Литва княздығының аумағындағы православие дін өкілдіктері қайта ұйымдастырылды. Митрополиттік тақ Ұлы Литва княздығының астанасы Вильнюске көшірілді. Мәскеу мен Вильнюс арасында осы лауазымға қатысты параллель тізбек пайда болды.

Мәскеу және бүкіл Русь митрополиттері (14481589)

Мәскеудің Ұлы князі Флоренция одағының күшін жойып, митрополит Исидорды біраз уақытқа түрмеге қамап қойды. Осы оқиғадан кейін Ұлы князь Исидорды қызметінен алып тастап, өз адамын – Жүністі тағайындады. Бұл шешімдерді Константинополь Патриархы Григорий III мойындамады және Исидорды каноникалық митрополит ретінде мойындауын жалғастырды. Нәтижесінде 1448 жылы Жүніс өзінің атағын біржақты түрде «Мәскеу және барлық Русь митрополиті» деп өзгертті, бұл Шығыс Русь шіркеуінің Константинополь патриархатынан тәуелсіздігін жариялауға тең болды. Мәскеу митрополиясының және барлық Русьтің барлық он алты иерархы азаматтық билікпен таңдалып, Константинополь патриархатының мақұлдауысыз тағайындалды. Бірінен соң бірі келген патриархтар Исидорды және оның ізбасарларын Киев митрополиясының және барлық Русьтің иерархы ретінде мойындауды жалғастырды.

| Primate | Portrait | Reign | Notes |
|---|---|---|---|
| 1. Жүніс | 1448–1461 | Константинополь Патриархы Григорий III-нің мақұлдауысыз тағайындалды, ол 1458 жылы қайтыс болғанға дейін Исидорды мойындауын жалғастырды. |
| 2. Феодосий | 3 мамыр 1461 – 13 қыркүйек 1464 | Мәскеудің Ұлы герцогы тағайындаған екінші митрополит болды. Константинополь патриархы оны мойындамады. |
| 3. Әулие Филипп I | 11 қараша 1464 – 5 сәуір 1473 | |
| 4. Әулие Геронтий | 29 маусым 1473 – 28 мамыр 1489 | |
| 5. Зосима | 26 қыркүйек 1490 – 17 мамыр 1494 | Ересіздік айыбы бойынша митрополиттік тақтан алынды |
| 6. Симон | 22 қыркүйек 1495 – 30 сәуір 1511 | |
| 7. Варлаам | 3 тамыз 1511 – 18 желтоқсан 1521 | |
| 8. Даниел | 27 ақпан 1522 – 2 ақпан 1539 | Елена Глинскаяның өлімінен және Иван Овчина Телепневтің құлдырауынан кейін Шуйскийлер биліктен қуды. |
| 9. Әулие Иоасаф | 6 ақпан 1539 – қаңтар 1542 | Шуйскийлер биліктен қуды |
| 10. Әулие Макарий | 19 наурыз 1542 – 31 желтоқсан 1563 | |
| 11. Афанасий | 5 наурыз 1564 – 16 мамыр 1566 | |
| 12. Әулие Герман | шілде 1566 | Митрополит сайланды. Иван IV-пен даудан кейін Мәскеуден қуылды. |
| 13. Әулие Филипп II | 25 шілде 1566 – 4 қараша 1568 | Иван IV-тің қызметкерлері тарапынан құлатты деп күдіктенді. |
| 14. Кирилл III (IV) | 11 қараша 1568 – 8 ақпан 1572 | |
| 15. Антоний | мамыр 1572 – 1581 | |
| 16. Дионисий II | 1581 – 13 қазан 1587 | Құлатты |
| 17. Әулие Іов | 11 желтоқсан 1587 – 23 қаңтар 1589 | «Мәскеу патриархы» болып көтерілді. |

Мәскеу және бүкіл Русь патриархтары (15891721)

Жоқ. PrimatePortraitРесми билікке келу мерзіміЕскермелер1 Әулие Иов23 қаңтар 1589ж.1605ж. маусым30 маусым 1605ж. Игнатий30 маусым 1605ж.16 мамыр 1606ж.2 Әулие Гермоген3 шілде 1606ж.17 ақпан 1612ж.Тақ бос 1612–1619ж.3 Филарет24 маусым 1619ж.1 қазан 1633ж.Ресейлік Михаилдың әкесі4 Иоасаф I6 ақпан 1634ж.28 қараша 1640ж.Тақ бос 1640–1642ж.5 Жозеф27 мамыр 1642ж.15 сәуір 1652ж.6 Никон25 шілде 1652ж.12 желтоқсан 1666ж.Питирим1658ж.1667ж.уақытша орынбасар7 Иоасаф II31 қаңтар 1667ж.17 ақпан 1672ж.8 Питирим7 шілде 1672ж.19 сәуір 1673ж.9 Иоаким26 шілде 1674ж.17 наурыз 1690ж.10 Адриан26 тамыз 1690ж.16 қазан 1700ж.Стефан1700ж.1721ж.Уақытша орынбасар

Мәскеу митрополиттері мен архиепископтары (1721-1917 жж.)

Жоқ. Басқарушы портретіМерзіміЕскермелер1 Стефан17211722Ең Қасиетті Синодтың төрағасы. Стефан Синодтың құжаттарына қол қоюдан бас тартты, оның отырыстарына қатыспады. Петр I оны жаңа институтқа белгілі бір мақұлдау беру үшін ғана тағайындаған сияқты.2 Феофан17221736Синодтың вице-президенті және 15 шілдеден бастап 1726 жылдан бастап оның басты мүшесі. 1736–1742 жылдары лауазым бос болды.3 Иосиф (ru) Волчанский1 қыркүйек 174210 маусым 1745Мәскеу және Владимир архиепископы.4 Платон I (ru) Павел Малиновский5 сәуір 174814 маусым 1754Мәскеу және Севск архиепископы. Иларион (ru) Григорович (1696–1759)1754–1757Коадъютор5 Тимофей (ru) Тихон Щербацкий (1698–1767)22 қазан 17573 қаңтар 1767Мәскеу және Калуга митрополиті.6 Амброзий Андрей Сертис Каменский (1708–1771)18 қаңтар 176816 қыркүйек 1771Мәскеу архиепископы. 1771 жылғы Мәскеудегі оба эпидемиясы кезінде қаза болды. Самуил (ru)1771–1775Коадъютор7 Платон II Левшин (1737–1812)20 қаңтар 177513 маусым 1812Мәскеу және Коломна митрополиті (1787 жылдан бастап). 1812–1818 жылдары лауазым бос болды.8 Августин (ru) Алексей Виноградский (1766–1819)19 ақпан 181815 наурыз 1819Мәскеу және Коломна архиепископы.9 Серафим (ru) Стефан Глаголевский (1763–1843)15 наурыз 181919 маусым 1821Мәскеу және Коломна митрополиті.10 Әулие Филарет Василий Дроздов (1783–1867)15 шілде 18212 желтоқсан 1867Мәскеу және Коломна архиепископы, 1826 жылдан бастап митрополит.11 Әулие Иннокентий Иван Вениаминов (1797–1879)5 қаңтар 186812 сәуір 187912 Макарий I Михаил Булгаков (1816–1882)20 сәуір 187921 маусым 188213 Иоанникий (ru) Иван Руднев (1826–1900)27 маусым 188217 қараша 189114 Леонтий (ru) Иван Лебединский (1822–1893)17 қараша 189113 тамыз 189315 Сергий (ru) Николай Ляпидевский (1820–1898)21 тамыз 189323 ақпан 189816 Әулие Владимир Василий Богоявленский (1848–1918)5 наурыз 18986 желтоқсан 191217 Әулие Макарий II Михаил Невский (1835–1926)8 желтоқсан 19122 сәуір 1917

Мәскеу және бүкіл Русь патриархтары (реставрацияланды, 1917 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Жоқ. PrimatePortraitElectionReignNotes11Святитель Тихон1917–184 желтоқсан 19177 сәуір 1925—Петр—12 сәуір 1925желтоқсан 1925 / 11 қыркүйек 1936 жылКрутицы митрополиті, орынбасарСергийжелтоқсан 192527 желтоқсан 1936Нижний Новгород митрополиті, орынбасар27 желтоқсан 193612 қыркүйек 1943Мәскеу және Коломна митрополиті, орынбасар12Сергий194312 қыркүйек 194315 мамыр 194413Алексий I19454 ақпан 194517 сәуір 197014Пимен19713 маусым 19713 мамыр 1990Пимен билігі кезінде Русь христиандалуының 1000 жылдығы тойланды, сондай-ақ мерекеге орай 1988 жылғы Жергілікті кеңес өткізілді.15Алексий II199010 маусым 19905 желтоқсан 200816Кирилл2009 Ресей Православ шіркеуінің Жергілікті кеңесі [ru] 1 ақпан 2009Қазіргі лауазымда