Кіріспе

Нағыз қоңыздар тұқымдасы

Афидилер – қоңыз тәрізділер отрядының (Aphidoidea) өте ірі жәндіктер тұқымдасы. Бұл жәндіктер өсімдік жапырақтарының шырынын сорып қоректенеді. Осы тұқымдасқа бірнеше мың түр жатады, олардың көпшілігі өсімдіктер мен егістік дақылдарының зиянкестері саналады. Олар – өсімдік вирустарын тарататын жәндіктердің көп бөлігін (шамамен 200-ге жуық белгілі) қамтитын тұқымдас, ал жасыл шаңқыл құрты (Myzus persicae) – ең көп таралған және таңдаусыз тасымалдаушылардың бірі болып табылады.

Эволюция

Афидалар соңғы креда кезеңінде пайда болған (Мя), бірақ қазіргі кездегі тірі 4700 сипатталған түр мен туыстың шамамен жартысын құрайтын Афидиналар, олардың ең соңғы таралуы 10 Мя-дан кем уақыт бұрын үшінші дәуірде болған.

Сипаттамалары

Aphididae тұқымдасының мүшелері жұмсақ денелі, алмұрт пішіндес жәндіктер, Aphidoidea суперотбасының басқа мүшелері сияқты, апидтер деп аталады. Олардың көпшілігінде құрсақтарының артқы бөлігінен тік өсетін, көкшелер деп аталатын екі кішкентай түтікше болады. Көкшелердің қызметі әртүрлі жорылған, олардың экскреция мүшелері немесе балдырқын өндіруге қатысты екендігі айтылған, бірақ бүгінгі күнге дейін расталған жалғыз қызметі – жәндіктерге хищниктер шабуыл жасағанда майлы дабыл феромондарын бөліп шығару. Қанаттары болғанда, олар тек "алаттар" деп аталатын белгілі бір пішінде кездеседі, ал қанаттары жоқ пішіндер "аптериялы" деп аталады. Апидтердің алаттарының алдыңғы қанатында төрттен алтыға дейін тамырлар болады, олар үлкен тамыр тәрізді құрылымға жалғасқан, ол барлық басқа негізгі қанат тамырларының біріккен сабақтары деп жорылған. Бұл құрылым алдыңғы қанаттың алдыңғы шетіндегі қатты дақ – стигмамен аяқталады. Артқы (метаторакалық) қанаттары да ұқсас құрылымға ие, бірақ олар қарапайым, стигмасыз.