Кіріспе

Грек тіліндегі Филиптің істері (Acta Philippi) – төртінші ғасырдың ортасы мен соңына қарай жазылған, бастапқыда он бес жеке актадан тұратын эпизодтық гностикалық апокрифтік кітап. Онда елші Филиптің тамаша кереметтері туралы айтылады және қаһармандық романның іздері көрінеді.

Тарих

Филиптің істері Франсуа Бовон мен Бертран Бувье 1974 жылы Грекиядағы Афон тауындағы Ксенофонт монастырының кітапханасында тапқан мәтінмен толыққандай көрсетілген. Бұл қолжазба он төртінші ғасырға жатады, бірақ тілі оны төртінші ғасырдағы түпнұсқаның көшірмесі екенін көрсетеді. Бовон алғашқыда мәтіндегі Мариамне есімді кейіпкердің Мәриям Магдалинамен бірдей болуы мүмкін деген пікірді айтқан. Бовон тапқан толық мәтіннің жаңа аудармалары 1996 жылы француз тілінде, ал 2012 жылы ағылшын тілінде жарияланды. Алдыңғы ағылшын тіліндегі аудармалар, мысалы М. Р. Джеймстікі, Бовонның жаңалығына дейін белгілі болған фрагменттер жинағына негізделген. Кипрдегі Арсостан табылған ортағасырлық икона Филиптің істерінде баяндалған оқиғалардың кейбіреулерін бейнелейді.

Мазмұны

Бұл оқиғада Иса өзінің жақтарын хабар тарату үшін жібергені айтылады. Олардың арасында Филип, Бартоломей және Мариамна есімді әйел болды. Мариамна Филиптің қарындасы ретінде таныстырылады және мәтіннің екінші жартысында маңызды рөл атқарады. Олар вегетариандық және бойдақ өмір салтын ұстанатын қауым құрайды, Мариамна еркек киімі киіп, діни қызметкер және дьякон ретінде еркектермен тең дәрежеде билікке ие болады. Мариамнаның киімі Еден бағындағы жыланның Хауаны азғыруына қарсы тұруын көрсетеді. Топтың саяхаты, христиан дінін таратумен және күшті кереметтер жасаумен байланысты, бұл оқиғалар христиан доктринасына да, Шығыс және Жерорта теңізі мифологиясының материалдарына да бірдей қарызды екені айтылады, олар оны ұятсыз пайдаланады. Олардың кереметтерінің қатарында сөйлейтін барс пен сөйлейтін ешкіні серіктерге айналдыру да бар. Олар түрлі елдерді кезіп, қалаға бет алғанда, демон екені анықталған жындыларды және перғауынның сиқыршылары өз таяқтарын жыланға айналдырғандардың ұрпақтарын айдап шығарады. Олар бағынышқа келгеннен кейін, Филип оларды шіркеу салмақ үшін қара терілі адамдарға айналдырып, кейін олар жоғалып кетеді. Ғибадатхана мен жынды соңғы керемет арқылы түңғиыққа жіберіледі. Филиптің тапсырмасы туралы оқиғалардың (3 және 8) қысқа және толық нұсқалары сақталған. Құрамында сақталған мәтіндерде комиссия туралы баяндама жоқ: Филиптің билігі Петір мен Жоханның дұғалары мен баталарына және Құдайдың ашылуына негізделген, онда Исаның дауысы «Жылдамда, Филип! Міне, менің періштем сенімен, міндетіңді естен шығарма» және «Иса оның ізінен жасырын жүріп жатыр» (3-тарау) деп бұйрық береді.

Басылымдар

Бовон, Ф., Б. Бувье, Ф. Амслер, Acta Philippi: Textus (Turnhout, 1999) (Corpus Christianorum, 11). Амслер, Ф. Acta Philippi: Commentarius (Turnhout, 1999) (Corpus Christianorum, 12). Ф. Амслер және А. Фрей (ред.), Concordantia Actorum Philippi (Turnhout, 2002) (Ежелгі Шығыс тілдерін зерттеу құралдары, 4).

Аудармалар

Ф. Бовон, Б. Бувье, Ф. Амслер, Actes de l'apôtre Philippe: Кіріспе, түсіндірмелер және аудармалар, Turnhout: Brepols 1996 (= Апокрифтер. AELAC-тың қалталық жинағы 8). Франсуа Бовон және Кристофер Р. Мэтьюс, Филиптің іс-әрекеттері: жаңа аударма, Baylor University Press, 2012.

Зерттеулер

Де Сантос Отеро, "Акта Филиппи", В. Шнемельхер (ред.), Жаңа Келісім Апокрифтері. 2-том (Апостолдарға қатысты жазбалар, Апокалипсис және оған байланысты тақырыптар) (Кембридж – Луисвилл, 1992), 468–473. Бовон, Ф., Б. Бувье, Ф. Амслер, Филипп елшісінің істері (Турнхоут, 1996) (Апокрифтер, 8). Бовон, Ф., "Филипп істерінде Магдала Мариямы", Ф. Стэнли Джонс (ред.), Қай Мариям? (Атланта: Библиялық әдебиеттер қоғамы, 2002), 75–89. Бовон, Ф. "Филипп апокрифтеріндегі әйел дін қызметкерлері", С. Мэтьюс, С. Бриггс Киттредж және М. Джонсон ДеБауфре (ред.), Даналық жолымен жүру: Элизабет Шуслер Фиоренцаның құрметіне арналған мақалалар (Харрисбург, 2003), 109–121.