Кіріспе

1 ғасырдағы Александриялық яһуди христиан Аполлос Жаңа өсиетте бірнеше рет есімдері тілінген тұлға. Пауыл апостолдың замандасы және әріптесі болған ол, Ефес және Қорынт қалаларындағы шіркеулердің алғашқы дамуында маңызды рөл атқарды.

Елшілердің істері

Аполлос бірінші рет Ефеске келген (шамамен 52 немесе 53 жылы) христиан уағыздаушысы ретінде еске алынады, онда ол "рухымен қызу болғандықтан, Иса туралы дәл айтып, үйреткен, бірақ ол Жақияның шомылдыру рәсімін ғана білген". Пауылдың Ефеске келген яһуди христиандары Прискила мен Ақила оны нұсқаумен қамтып: "Прискила мен Ақила оны тыңдап, жекеге алып, Құдайдың жолын одан да толығырақ түсіндірді". Екі түсініктің арасындағы айырмашылық, Аполлос "тек Жақияның шомылдыру рәсімін білгендіктен", христиандық шомылдыру рәсіміне байланысты болған сықпайды. Кейін, Аполлос болмағанда, Елшілердің істері кітабының авторы Пауылдың Ефестегі бірнеше шәкірттермен кездескенін баяндайды: "Сенген кезде Киелі Рухты алдыңдар ма?" - деп сұрады ол. Олар: "Жоқ, тіпті Киелі Рухтың бар екенін естіген де емеспіз", - деді. Сонда Пауыл: "Олай болса, сендер қандай шомылдыру рәсімінен өттіңдер?" - деді. Олар: "Жақияның шомылдыру рәсімінен", - деп жауап берді. Пауыл: "Жақия келе жатқан Исаға сенуге шақырып, өкінішпен шомылдыру рәсімін жасады", - деді. Олар осыны естігенде, Иса Мәсіхтің атымен шомылдырылды. Пауыл олардың үстіне қолын қойғанда, Киелі Рух оларға келді, және олар тілдерде сөйлеп, пайғамбарлық айта бастады. Пауыл келгенге дейін Аполлос Ефестен Ахаяға көшіп, Ахаяның астанасы Қорынтта тұрды. Елшілердің істері кітабында Аполлос Ахаяға Ефестегі христиандардың ұсыныс хатымен келгені және "иман келгендерге инабатпен көмектесіп, еврейлерді қоғамда күшпен айтылған кітаптар арқылы Мәсіхтің Иса екенін көрсеткені" айтылады.

Қорынттықтарға 1 - хат

Пауылдың Қорынттықтарға жазған бірінші хатында (б. з. 55 жылы) Аполлос Қорынттағы маңызды тұлға ретінде еске алынады. Пауыл Аполлостың Қорынттағы рөлін былай сипаттайды: «Мен егіп, Аполлос суардым, бірақ өсімді Құдай берді». Пауылдың хатында Коринф шіркеуіндегі төрт топ арасындағы жік туралы айтылады, олардың екеуі Пауылға және Аполлосқа сәйкесінше, олардың есімдерін пайдаланды (үшіншісі мен төртіншісі Петір, Кейфа деп танылды және Иса Мәсіхтің өзі). Дегенмен, М. Рональд Нокс ұсынғандай, топтардың саны екі болған болуы мүмкін, бірі Пауылды, екіншісі Аполлосты қолдаған. «Әрине, Пауылдың жақтастары оның доктриналық тұжырымын қорғау үшін, оның Апостолдық коллегиямен толық келісімде болғанын және белгілі бір дәрежеде олардың сенім білдіргенін айтқан. Сондықтан да «Мен Кейфаның жағындамын» деді. [ ] Аполлос тобының жауабы қандай болды? Олар кейіннен көптеген сектанттардың ішінде қолданған тәсілді ойлап тапты: Апостолдық коллегияның өзінен жоғары тұрған, Апостолдық коллегияның мәртебесін берген тұлғаға жүгіну, «Мен Мәсіх үшінмін» деді». Пауылдың айтуынша, бұл жік Коринфтіктердің сенімдегі жетілмеуінен туындады. Аполлос Александрияда туған, дінге берілген яһуди болды. Аполлостың Александриялық тегінен оның Филонның аллегориялық стилінде уағыз айтқан болуы мүмкін деген болжамдар туды. Мысалы, теолог Джером Мерфи О'Коннор былай деп түсіндірді: «Александриялық яһудидің Филонның ықпалынан тыс қалуы қиын, әсіресе Филон білім беру және уағыз айтуға ерекше мән бергенін ескерсек». Аполлос өзін жоғары қойғанды қалаған деген ешқандай дәлел жоқ. Пауыл оны сол кезде Коринтке баруға шақырды, бірақ Аполлос одан бас тартып, мүмкіндігі болғанда кейін келемін деді.

Титке арналған хат

Аполлос Жаңа Келісімде бір рет тағы айтылады. Титқа жазылған хатта, оған «Зена заңгерді және Аполлосты жолға шығарып, көмектес» делінеді.

Киелі кітапқа қатысты емес мәлімет

Еремияның айтуынша, Аполлос Қорынттағы дау-жанжалдардан сонша бейсабыр болғандықтан, Зенмен бірге Критке кетіп қалды. Пауылдың Қорынттықтарға жолданған хаттары арқылы араздық шешілген соң, Аполлос қалаға оралып, оның қарттарының бірі болды. Одан әрі, оған Диурас, Фригиядағы Икония немесе Кесария епископтығы тағайындалған деген сенімдер бар. Сондай-ақ, Қорынттағылардың кейбірі "оның сөйлеу өнеріне қызыққан" деген де мәліметтер кездеседі. "Пулпит Комментариі" Аполлостың Еврейлерге арналған хаттың авторы екенін "жалпы қабылданған" деп есептейді. Одан басқа, Аполлосқа жатқызылған ешқандай мәтін сақталған жоқ. Аполлос бірнеше христиан шіркеулерінде, соның ішінде Миссури Синоды лютеран шіркеуінде Акила мен Прискилла қасиеттілерімен бірге 13 ақпанда еске алынады. Аполлос 70 апостолдың бірі саналады және оның мерекесі Шығыс православие шіркеуінде 8 желтоқсанда тойланады. Аполлос 395 жылы қайтыс болған және мерекесі 25 қаңтарда болатын Египеттік Аполломен шатастырылмауы керек. Аполлостың дәстүрлі Римдік мартирологиясында жеке мерекесі жоқ, сондай-ақ ол ешқашан монах болған деп есептелмейді (көбінесе монахтар Ұлы Антонийден кейін пайда болған).