Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Келісім кітабы
Book of the New Testament
Ғалаттықтарға арналған хат – Жаңа Келісімнің тоғызыншы кітабы. Бұл елші Пауылдың Ғалатиядағы ерте христиан қауымдарына жазған хаты. Ғалымдар бұл Оңтүстік Анатолиядағы Галатияның римдік провинциясы немесе Орталық Анатолиядағы кельт халқының этностық тобы – ғалаттармен шектелген үлкен аймақ болуы мүмкін деп санайды. Хат бастапқыда Койне грек тілінде жазылған, кейін басқа тілдерге аударылған. Бұл хатта Пауыл елшілер дәуіріндегі жұрттан келген христиандар мен Мұса заңы арасындағы дауға қатысты мәселелерді көтеріп, оларға баса назар аударады. Пауыл ғалаттардан келген жұрттың Мұса заңының талаптарын, әсіресе діни сүндеттеуді қабылдауы міндетті емес екенін, Мәсіхтің ашылуының жарығында заңның мағынасын түсіндіру арқылы дәлелдейді. Ғалаттықтарға арналған хат христиан дінінің тарихына, христиан теологиясының дамуына және елші Пауылды зерттеуге зор әсер етті. Хаттағы негізгі дау жұрттың христиандыққа қалай өтуі мүмкін деген сұраққа байланысты, бұл хаттың шіркеу тарихының өте ерте кезеңінде жазылғанын көрсетеді, сол кезде христиандардың көп бөлігі еврейлер немесе еврей дініне өткендер болған, тарихшылар оларды еврей христиандары деп атайды. Хаттың ерте жазылғанын көрсететін тағы бір көрсеткіш – жалпы христиан қауымындағы қалыптасқан ұйым туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бұл Пауылдың өмір кезеңінде болған оқиға. Бұл папирус бірнеше жерінен үзіліп, түпнұсқа мәтіннің бір бөлігі жоғалып кеткен. Бірақ, Киелі кітап зерттеушісі Брюс Метцгердің айтуынша, "қағаздың құрылысын, жазудың дамуын және мәтінді сынау принциптерін мұқият зерттеу арқылы ғалымдар бұл қателер мен өзгерістердің қайда пайда болғанын және түпнұсқа мәтін не деді деп болжауға болады".
The Epistle to the Galatians is the ninth book of the New Testament. It is a letter from Paul the Apostle to a number of Early Christian communities in Galatia. Scholars have suggested that this is either the Roman province of Galatia in southern Anatolia, or a large region defined by Galatians, an ethnic group of Celtic people in central Anatolia. The letter was originally written in Koine Greek and later translated into other languages. In this letter, Paul is principally concerned with the controversy surrounding Gentile Christians and the Mosaic Law during the Apostolic Age. Paul argues that the Gentile Galatians do not need to adhere to the tenets of the Mosaic Law, particularly religious male circumcision, by contextualizing the role of the law in light of the revelation of Christ. The Epistle to the Galatians has exerted enormous influence on the history of Christianity, the development of Christian theology, and the study of the Apostle Paul. The central dispute in the letter concerns the question of how Gentiles could convert to Christianity, which shows that this letter was written at a very early stage in church history, when the vast majority of Christians were Jewish or Jewish proselytes, which historians refer to as the Jewish Christians. Another indicator that the letter is early is that there is no hint in the letter of a developed organization within the Christian community at large. This puts it during the lifetime of Paul himself. This papyrus is fragmented in a few areas, causing some of the original text to be missing. But, as biblical scholar Bruce Metzger puts it, "through careful research relating to paper construction, handwriting development, and the established principles of textual criticism, scholars can be rather certain about where these errors and changes appeared and what the original text probably said."
Авторлығы
Бұрын аз ғалымдар Пауылдың Ғалаттықтар хатын жазғандығына күмән келтірген, мысалы, Бруно Бауэр, Авраам Ломан, К. Х. Вайссе және Фрэнк Р. Макгуайр. Қазіргі кезде библиялық ғалымдар Ғалаттықтардың Пауылдың жазған шынайы хаты екендігіне келіседі. Ғалаттықтардың түпнұсқалығын растайтын басты аргументтер – оның стилі мен тақырыптары, олар Пауылдың негізгі хаттарында жиі кездеседі. Джордж С. Дункан оның түпнұсқалығын «күмәнді емес» деп сипаттаған. Оның әрбір жолы Пауылдың нағыз хаты екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Пауылдың Иерусалим кеңесін сипаттауы, егер ол шындығында Иерусалим кеңесін айтып тұрса, Елшілердің істері 15:2–29-дағы сипаттамадан өзгеше көзқарас ұсынады.
In the past, a small number of scholars have questioned Paul's authorship of Galatians, such as Bruno Bauer, Abraham Loman, C. H. Weisse, and Frank R. McGuire. Currently, biblical scholars agree that Galatians is a true example of Paul's writing. The main arguments in favor of the authenticity of Galatians include its style and themes, which are common to the core letters of the Pauline corpus. George S. Duncan described its authenticity as "unquestioned. In every line it betrays its origin as a genuine letter of Paul." Moreover, Paul's possible description of the Council of Jerusalem gives a different point of view from the description in Acts 15:2–29, if it is, in fact, describing the Jerusalem Council.
Күні
Ғалымдардың көпшілігі Галатиялықтар хаты 40-шы жылдардың соңы мен 50-ші жылдардың басында жазылғанын айтады, бірақ кейбіреулері түпнұсқасы шамамен 50-60 жылдар аралығында жазылған деп санайды. Джон Джордан Галатиялықтар хатының жазылу мерзімін анықтауда маңызды бір мәселе – бұл хат Иерусалим кеңесіне жауап ретінде жазылған ба, әлде кеңеске дейін жазылып, оның қабылдануына ықпал еткен бе, деген сұрақ екенін атап өтеді. Ол былай деп жазады: «Пауылдың Галатиялықтардағы аргументі Иерусалим кеңесінің шешімінен кейін туындаған ба, әлде кеңеске дейін жазылып, оның шешімін қалыптастыруға көмектескен бе?» Егер Пауыл Иерусалим кеңесінде басқа ұлттарға сүндеттеу міндетті емес деген шешім қабылданғанын айтқанда, оның аргументі күштірек болар еді. Пауылдың осы аргументін келтірмеуі Галатиялықтар хаты кеңеске дейін жазылғанын көрсетеді. Кеңес 48-49 жылдары өткен, ал Пауыл Оңтүстік Галатияда 47-48 жылдары жақсы хабарды таратып, дінге келтіргендіктен, Галатиялықтар хатының жазылуына ең ықтимал уақыт 48 жыл.
A majority of scholars agree that Galatians was written between the late 40s and early 50s, although some date the original composition to c. 50–60. Jon Jordan notes that an interesting point to be made in the search for the dating of Galatians concerns whether or not it is a response to the Council of Jerusalem or a factor leading up to the Council. He writes, "did Paul's argument in Galatians flow out of the Jerusalem Council's decision, or did it come before the Jerusalem Council and possibly help shape that very decision?" It would have been enormously helpful to Paul's argument if he could have mentioned the decision of the Council of Jerusalem that Gentiles should not be circumcised. The absence of this argument from Paul strongly implies Galatians was written prior to the council. Since the council took place in 48–49 AD, and Paul evangelized South Galatia in 47–48 AD, the most plausible date for the writing of Galatians is 48 AD.
Аудитория
Пауылдың хаты "Ғалатия қауымдарына" жолданған, бірақ осы қауымдардың қай жерде орналасқандығы туралы әртүрлі пікірлер бар. Көптеген ғалымдар бұл Кіші Азияның орталық бөлігіндегі римдік провинцияға географиялық сілтеме екенін жақтайды, оны б.з.д. 270 жылдары көшіп келген кельттер қоныстандырған және Пауыл заманында мәдениет және тіл ерекшеліктері галлдық сипаттарды сақтап келген. Елшілердің істері кітабында Пауылдың Ғалатияның батысында жатқан "Ғалатия және Фригия аймақтарына" сапар шеккені айтылады. Кейбір ғалымдар "Ғалатия" сөзінің Кіші Азияның солтүстігінде тұратын кельт халқы – ғалатиялықтардың атына сілтеме екенін айтады. Жаңа өсиетте Пауылдың миссионерлік сапарлары барысында Ғалатия қалаларында (Писидиядағы Антиохия, Икония, Листра және Дербе) болғаны көрсетілген. Олардың көп бөлігі басқа ұлттан келген, христиан дініне кірген адамдар болған сияқты. Пауыл кеткен соң, қауымдар Пауылдың сенімге негізделген үйретулерінен "басқа жақсы хабарды" (Мұса заңы арқылы құтқарылуға негізделген, заңшылдық деп аталатын) ұсынатын адамдардың ықпалына ілігіп, адасқан. Пауыл оларды өзі үйреткен нәрседен өзгеше нәрсе уағыздап жүргендігін көрді. Ғалаттықтар осы жаңа келгендердің үйретуін қабылдаған көрінеді, ал хат Пауылдың олардың өз үйретулерінен бас тартуға дайын екендігіне жауап ретінде жазылған. Олар Пауылдың елшілік құқығына күмән келтірген сияқты, мүмкін, Исаның бауыры Яқуп басқарған Иерусалим қауымының билігіне жүгінген болуы мүмкін.
Paul's letter is addressed "to the churches of Galatia", but the location of these churches is a matter of debate. Most scholars agree that it is a geographical reference to the Roman province in central Asia Minor, which had been settled by immigrant Celts in the 270s BC and retained Gaulish features of culture and language in Paul's day. Acts records Paul traveling to the "region of Galatia and Phrygia", which lies immediately west of Galatia. Some scholars have argued that "Galatia" is an ethnic reference to Galatians, a Celtic people living in northern Asia Minor. The New Testament indicates that Paul spent time personally in the cities of Galatia (Antioch of Pisidia, Iconium, Lystra and Derbe) during his missionary journeys. They seem to have been composed mainly of Gentile converts. After Paul's departure, the churches were led astray from Paul's trust/faith centered teachings by individuals proposing "another gospel" (which centered on salvation through the Mosaic Law, so called legalism), whom Paul saw as preaching a "different gospel" from what Paul had taught. The Galatians appear to have been receptive to the teaching of these newcomers, and the epistle is Paul's response to what he sees as their willingness to turn from his teaching. They certainly appear to have questioned Paul's authority as an apostle, perhaps appealing to the greater authority of the Jerusalem church governed by James (brother of Jesus).
Солтүстік Галатияның көрінісі
Солтүстік Галатиялықтардың пікірінше, бұл хат Пауылдың Галатияға екінші сапарынан кейін көп ұзамай жазылған. Осы көзқарас бойынша, Ғалаттықтарға 2:1–10-да айтылған Иерусалимге сапар, Елшілер ісінің 15-тарауындағы оқиғамен сәйкес келеді, ол өткен оқиға ретінде сипатталған. Осыған байланысты, хат Иерусалим соборынан кейін жазылған болуы мүмкін. Бұл хат пен Римдіктерге жолданған хаттың ұқсастығы, олардың екеуі де шамамен бір уақытта, Пауылдың Македонияда болған кезінде, шамамен 56–57 жылдары жазылған деген қорытындыға әкелді. Бұл үшінші мерзім 1:6-дағы (Ғалаттықтар 1:6) "жылдам" деген сөзді тікелей мағынасында түсіндіреді. Әйгілі библия ғалымы Гельмут Кёстер де "Солтүстік Галатия гипотезасын" қолдайды. Кёстер солтүстік Галатия қалаларының Анкира, Пессин және Гордий (Александр Македонскийдің Гордий түйінімен танымал) қалаларынан тұратынын атап көрсетті.
The North Galatian view holds that the epistle was written very soon after Paul's second visit to Galatia. In this view, the visit to Jerusalem, mentioned in Galatians 2:1–10, is identical with that of Acts 15, which is spoken of as a thing of the past. Consequently, the epistle seems to have been written after the Council of Jerusalem. The similarity between this epistle and the epistle to the Romans has led to the conclusion that they were both written at roughly the same time, during Paul's stay in Macedonia in roughly 56–57. This third date takes the word "quickly" in 1:6 9 (Gal. 1:6) literally. Eminent biblical scholar Helmut Koester also subscribes to the "North Galatian Hypothesis". Koester points out that the cities of Galatia in the north consist of Ankyra, Pessinus, and Gordium (of the Gordian Knot fame of Alexander the Great).
Оңтүстік Галатияның көрінісі
Оңтүстік Галатиялық көзқарас бойынша, Пауыл Галатиялықтарға хатты Бірінші Иерусалим кеңесінен бұрын жазған, мүмкін оған жол жүріп, және ол Тарста болған кезде (Тарс Киликияда орналасқандықтан, ол қысқа қашықтыққа сапар шеккен болуы мүмкін) Иерусалимге алғашқы сапарынан кейін немесе бірінші миссионерлік сапарында, Оңтүстік Галатияны аралап жүргенде жазған. Егер ол Оңтүстік Галатиядағы сенушілерге жазылған болса, онда ол 49 жылы жазылған болуы мүмкін. Бұл теорияға сәйкес, хат кеңес шақырылғанға дейін жазылған, сондықтан ол Пауылдың хаттарының ең ертесі болуы мүмкін. Бұл теория бойынша, айтылған аян (Гал. 2:2) Ағабтың болжауымен (Елшілердің істері 11:27–28) сәйкес келеді. Бұл көзқарас бойынша, жұрт арасында Ізгі хабарды жеке талқылау Елшілердің істері 15-тегі сапарға қатысты емес, бірақ Елшілердің істері 11-ге толық сәйкес келеді. Сондай-ақ, кедейлерді еске алу (Гал. 2:10) Елшілердің істері 11 сапарының мақсатына сәйкес келеді, бірақ Елшілердің істері 15-ке емес. Сонымен қатар, Елшілердің істері 15-тегі хатқа сілтеме болмауы, мұндай хаттың әлі болмағанын көрсетеді, себебі Пауыл Галатиядағы заңшылдыққа қарсы оны пайдалануға мүмкіндік алған болар еді. Ақырында, бұл көзқарас Пауылдың Петірмен қақтығысуының (Гал. 2:11) Елшілердің істері 15-те сипатталған оқиғалардан кейін қажет болмайтынын күмәндандырады. Егер бұл көзқарас дұрыс болса, хаттың жазылған мерзімі шамамен 47 жылға жуық болуы керек, Пауылдың дінге келуі сияқты басқа да анықтау қиын оқиғаларға байланысты. Кирсоп Лейк бұл көзқарасты ықтималсыз деп тапты және мәселе Елшілердің істері 11:30/12:25-те шешілсе, Иерусалим кеңесінің (15-ші іс) не үшін қажет екенін ойлады. Бұл көзқарасты қолдайтындар мұндай маңызды мәселені бірнеше рет талқылаудың қажеті жоқ деп санайды. Жаңа өсиеттің белгілі ғалымы Дж. Б. Лайтфут бұл көзқарасқа қарсы болды, өйткені ол «оның [Пауылдың] елшілік қызметі мен еңбегі осы кеңеске дейін жақсы танылған және мойындалған екенін анық көрсетеді» деді. Бұл көзқарасты қорғайтындар, мысалы Рональд Фунг, Лайтфуттың екі мәлімдемесімен де келіспейді, Пауыл өзінің «елшілік қызметін» дінге келгеннен кейін алғанын (Гал. 1:15–17; Елшілердің істері 9) айтады. Фунг, демек, Пауылдың елшілік миссиясы Дамаскіде бірден басталды деп есептейді (Елшілердің істері 9:20). Пауылдың елшілік киялауы Иерусалимдегі елшілер тарапынан Галатиялықтарға 2 / Елшілердің істері 11:30-да сипатталған оқиғалар кезінде ғана мойындалған болуы мүмкін деп қабылдаса да, Фунг мұны осы теорияға кедерілтіретін фактор деп қарамайды.
The South Galatian view holds that Paul wrote Galatians before the First Jerusalem Council, probably on his way to it, and that it was written to churches he had presumably planted during either his time in Tarsus (he would have traveled a short distance, since Tarsus is in Cilicia) after his first visit to Jerusalem as a Christian, or during his first missionary journey, when he traveled throughout southern Galatia. If it was written to the believers in South Galatia, it would likely have been written in 49. is that Galatians 2:1–10 describes Paul and Barnabas' visit to Jerusalem described in Acts 11:30 and 12:25. This theory holds that the epistle was written before the Council was convened, possibly making it the earliest of Paul's epistles. According to this theory, the revelation mentioned (Gal. 2:2) corresponds with the prophecy of Agabus (Acts 11:27–28). This view holds that the private speaking about the gospel shared among the Gentiles precludes the Acts 15 visit, but fits perfectly with Acts 11. It further holds that continuing to remember the poor (Gal. 2:10) fits with the purpose of the Acts 11 visit, but not Acts 15. In addition, the exclusion of any mention of the letter of Acts 15 is seen to indicate that such a letter did not yet exist, since Paul would have been likely to use it against the legalism confronted in Galatians. Finally, this view doubts Paul's confrontation of Peter (Gal. 2:11) would have been necessary after the events described in Acts 15. If this view is correct, the epistle should be dated somewhere around 47, depending on other difficult to date events, such as Paul's conversion. Kirsopp Lake found this view less likely and wondered why it would be necessary for the Jerusalem Council (Acts 15) to take place at all if the issue were settled in Acts 11:30/12:25, as this view holds. Defenders of the view do not think it unlikely an issue of such magnitude would need to be discussed more than once. Renowned New Testament scholar J. B. Lightfoot also objected to this view since it "clearly implies that his [Paul's] Apostolic office and labours were well known and recognized before this conference." Defenders of this view, such as Ronald Fung, disagree with both parts of Lightfoot's statement, insisting Paul received his "Apostolic Office" at his conversion (Gal. 1:15–17; Acts 9). Fung holds, then, that Paul's apostolic mission began almost immediately in Damascus (Acts 9:20). While accepting that Paul's apostolic anointing was likely only recognized by the Apostles in Jerusalem during the events described in Galatians 2/Acts 11:30, Fung does not see this as a problem for this theory.
Пауылдың қарсыластары
Ғалымдар Пауыл қарсы тұрған аргументтерді қайта құру мүмкін бе екені жөнінде пікірталас жүргізді. Бұл қарсыластарды дәстүрлі түрде «иудаизаторлар» деп атағанмен, қазіргі заманғы ғылымда бұл жіктемеге көңіл бөлмейді. Кейбіреулер оларды «қоздырушылар» деп атайды. Көптеген ғалымдар Пауылдың қарсыластары Исаның ізбасарлары болған, сүндетке түскен яһудилер екенін айтса да, мұндай анықтамаларды сенімділікпен жасау мүмкіндігі күмәнді. Оның жоққа шығарулары мен нақтылауларын кері қайтару жеткіліксіз, себебі бұл тұтас аргументке алып келмейді және оның қарсыластарының ой-өрісін дәл бейнелемейді. Пауылдың мәтінінен қарсыластарын қайта құру өте қиын, өйткені олардың бейнесі міндетті түрде poleмикалық сипатта болады. Нақты айтуға болатын жалғыз нәрсе – олардың яһудилермен жұрттың қарым-қатынасына қатысты Пауылдан өзгеше ұстанымдары болды.
Scholars have debated whether it is possible to reconstruct the arguments against which Paul is arguing. Though these opponents have traditionally been designated as Judaizers, this classification has fallen out of favor in contemporary scholarship. Some instead refer to them as Agitators. While many scholars have claimed that Paul's opponents were circumcisionist Jewish followers of Jesus, the ability to make such determinations with a reasonable degree of certainty has been called into question. It is not enough to simply reverse his denials and assertions as it not result in a coherent argument nor can it possibly reflect the thought processes of his opponents accurately. It is nearly impossible to reconstruct the opponents from Paul's text because their representation is necessarily polemical. All that can be said with any certainty is that they supported a different position of Gentile relations with Jews than Paul did.
Жабылу: Крест және жаңа жаратылыс (6:1118)
Бұл жоспарды Дуглас Дж. Му ұсынды.
This outline is provided by Douglas J. Moo.
Мазмұны
Бұл хатта Ғалатиядағы басқа ұлттардың Мәсіх қауымына кіру үшін Мұса заңының талаптарын орындау міндеттілігі туралы сұрақ талқыланады. Кіріспеден кейін елші осы хаттың себебін айтады. Бірінші екі тарауда Пауыл Мәсіхке дейінгі өмірін, бастапқы қызметін және Иерусалимдегі басқа елшілермен болған қарым-қатынасын баяндайды. Пауыл хаттарында (ср. Филиптіктерге 3:1-7) оның өткені туралы осы деңгейде кеңінен талқыланбаған. Кейбір адамдар осы өмірбаянды Пауылдың елшілік билігін қорғау әрекеті ретінде қарастырады. Ал басқалары Пауылдың оқиғаны баяндауы Галатиялықтарға уағыздау арқылы ізгі хабардың мәні және олардың жағдайы туралы аргумент келтіргенін айтады. 3-тарауда Галатиялық сенушілерге Исаға деген сенімдерінде тұруға шақырылады. Пауыл сүндеттеу туралы келісімге қарағанда Ыбырайымның сеніміне және оның маңыздылығына тоқталады. Пауыл заңның уақытша шара ретінде енгізілгенін, яғни Ыбырайымның ұрпағы Мәсіх келгеннен кейін күшін жойғанын түсіндіреді. 4-тарау талқыланған тақырыптардың қорытындысымен және батамен аяқталады, содан кейін 5:1–6:10 аралығында олардың христиандық бостандығын дұрыс пайдалану туралы үйретеді. Хатының соңында Пауыл: «Мен өз қолыммен сізге қандай үлкен әріптермен жазғанымды көріңіз!» – деп жазады (Ғалатиялықтарға 6:11, ESV). Осы қорытындыға қатысты Лайтфут өзінің хатқа жасаған түсіндірмесінде былай дейді:
This epistle addresses the question of whether the Gentiles in Galatia were obligated to follow Mosaic Law to be part of the Christ community. After an introductory address, the apostle discusses the subjects which had occasioned the epistle. In the first two chapters, Paul discusses his life before Christ and his early ministry, including interactions with other apostles in Jerusalem. This is the most extended discussion of Paul's past that we find in the Pauline letters (cf. Philippians 3:1–7). Some have read this autobiographical narrative as Paul's defense of his apostolic authority. Others, however, see Paul's telling of the narrative as making an argument to the Galatians about the nature of the gospel and the Galatians' own situation. Chapter 3 exhorts the Galatian believers to stand fast in the faith as it is in Jesus. Paul engages in an exegetical argument, drawing upon the figure of Abraham and the priority of his faith to the covenant of circumcision. Paul explains that the law was introduced as a temporary measure, one that is no longer efficacious now that the seed of Abraham, Christ, has come. Chapter 4 then concludes with a summary of the topics discussed and with the benediction, followed by 5:1–6:10 teaching about the right use of their Christian freedom. In the conclusion of the epistle, Paul wrote, "See with what large letters I am writing to you with my own hand." (Galatians 6:11, ESV) Regarding this conclusion, Lightfoot, in his Commentary on the epistle, says:
Кейбір түсіндірушілер Пауылдың үлкен әріптерін нашар көруіне, деформацияланған қолына немесе басқа да физикалық, психикалық немесе психологиялық ауруларына байланысты деп санайды. Басқалары Пауылдың үлкен әріптерін нашар біліміне, билігін көрсету әрекетіне немесе соңғы сөздерін баса айтуға тырысуына жатқызады. Классикалық әдебиеттерді зерттеуші Стив Рис осы кезеңдегі мыңдаған грек, рим және еврей хаттарындағы осындай қолмен жазылған қосымшаларды салыстырып, хат жіберушілер, білім деңгейіне қарамастан, қаламды хатшысынан алып, өз қолымен бірнеше сәлем сөздерін жазғанда үлкен әріптердің қолданылуы қалыпты екенін байқайды. Ғалатиялықтар кітабында ежелгі христиандық этиканың кең таралған тұжырымы ретінде жамандықтар мен жақсылықтардың тізімі де бар. Хатта Пауылдың айтқан ең танымал сөзі 3-тараудың 28-тармағында келтірілген: «Енді яһуди де, грек те, құл да, еркін де, еркек те, әйел де жоқ, өйткені сіздердің бәріңіз де Мәсіх Исада біреусіздер». Осы тармаққа байланысты пікірталас аңызға айналған, және екі бағыт бар: (1) бұл тек адамдардың Құдай алдындағы рухани жағдайына қатысты, ол әлеуметтік айырмашылықтар мен жыныстық рөлдерге қатысты емес; және (2) бұл тек рухани жағдайымыз туралы емес, сонымен қатар бір-бірімізге қалай қарым-қатынас жасауымыз және бір-бірімізге қалай қарауымыз керек туралы да. 1-позиция аяттың тікелей контекстіне назар салады және ол ақталу туралы талқылауға енгенін атап көрсетеді: Құдаймен қарым-қатынасымыз. 2-позиция сыншыларына «бүкіл хаттың контексі» адамдардың осы жерде және қазір қалай бірге өмір сүргені туралы көп нәрсе айтатынын еске салады, және шын мәнінде ақталу туралы талқылау басқа адамдарға әртүрлі қараудың нақты мысалынан туындаған (2:11ff).
Some commentators have postulated that Paul's large letters are owed to his poor eyesight, his deformed hands, or to other physical, mental, or psychological afflictions. Other commentators have attributed Paul's large letters to his poor education, his attempt to assert his authority, or his effort to emphasize his final words. Classics scholar Steve Reece has compared similar autographic subscriptions in thousands of Greek, Roman, and Jewish letters of this period and observes that large letters are a normal feature when senders of letters, regardless of their education, take the pen from their amanuensis and add a few words of greeting in their own hands. Galatians also contains a catalogue of vices and virtues, a popular formulation of ancient Christian ethics. Probably the most famous single statement made in the Epistle, by Paul, is in chapter 3, verse 28: "There is neither Jew nor Gentile, neither slave nor free, nor is there male and female, for you are all one in Christ Jesus." The debate surrounding that verse is legend and the two schools of thought are (1) this only applies to the spiritual standing of people in the eyes of God, it does not implicate social distinctions and gender roles on earth; and (2) this is not just about our spiritual standing but is also about how we relate to each other and treat each other in the here and now. Position (1) emphasises the immediate context of the verse and notes that it is embedded in a discussion about justification: our relationship with God. Position (2) reminds its critics that the "whole letter context" is very much about how people got on in the here and now together, and in fact the discussion about justification came out of an actual example of people treating other people differently (2:11ff).
Заң бойынша және заңдық жұмыстар бойынша
"Заңның жетегінде" болу (Ғал. 3:23; 4:4, 5, 21; 5:18) Тодд Уилсон Галаттықтарға арналған хатындағы "заңның астында" деген сөздің "заңның қарғысына ұшырау" дегеннің "әдеби қысқартылған түрі" екенін айтады. "Заңның істері" (Ғал. 2:16) туралы Роберт Кит Рапа Пауылдың Галатия қауымында күреске тырысқан Тораның сақталуын құтқарылу жолы ретінде қарастырғанын айтады. Жаклин де Ру Кумраннан табылған еңбектерде осыған ұқсас тіркес кездесетінін байқады және "заңның істері" Тораға бағынудың күнәні кешірудің бір жолы ретінде қарастырылатынын дәлелдейді. Майкл Бахманн бұл тіркес еврей халқының өзін ерекшелеу және басқа ұлттардан өзін оқшаулау үшін жасаған белгілі бір әрекеттеріне сілтеме жасайды деп санайды. Шрайнер түсіндіргендей, кейбір ғалымдар "Мәсіхтің заңы" – Исаның сөздерінің жиынтығы, ол сенушілер үшін "жаңа Таурат" қызметін атқарады деп ойлайды. Басқалары "Мәсіхтің заңындағы" "генетив" түсіндірме ретінде қарастырылуы керек, яғни Мәсіхтің өзі заң. Тағы басқа ғалымдар "Мұса заңы жойылса", жаңа "Мәсіхтің заңы Сион Торасымен үйлеседі", ол "Сионнан келген және соңғы заманға қатысты" дейді. Шрайнердің өзі Мәсіхтің заңы Ғалаттықтарға 5:13–14-тегі "сүйіспеншілік заңына" тең деп есептейді. Шрайнердің сөзіне қарағанда, сенушілер басқаларды сүйгенде, "олар Мәсіх сияқты әрекет етеді және оның заңын орындайды".
Regarding "under the law" (Gal. 3:23; 4:4, 5, 21; 5:18), Todd Wilson argues that "under the law" in Galatians was a "rhetorical abbreviation for 'under the curse of the law. Regarding "works of the law" (Gal. 2:16), Robert Keith Rapa argues Paul is speaking of viewing Torah observances as the means of salvation which he is seeking to combat in the Galatian congregation. Jacqueline de Roo noticed a similar phrase in the works found at Qumran and argues that "works of the law" is speaking of obedience to the Torah acting as a way of being atoned for. Michael Bachmann argues that this phrase is a mention of certain actions taken by Jewish people to distinguish themselves and perpetuate separation between themselves and Gentiles. As Schreiner explains, some scholars think that the "law of Christ" is the sum of Jesus's words, functioning as a "new Torah for believers". Others argue that the "genitive in the 'law of Christ' 'should be understood as explanatory, i. e. the law which is Christ. Still other scholars argue that whereas the "Mosaic law is abolished", the new "law of Christ fits with the Zion Torah", which "hails from Zion and is eschatological". Schreiner himself believes that the law of Christ is equivalent to Galatians 5:13–14's "law of love". According to Schreiner, when believers love others, "they behave as Christ did and fulfill his law".
Антиохия оқиғасы
Томас Шрайнер түсіндіргендей, Петірдің басқа ұлттармен бірге тамақтануының мәні туралы қызу пікірталас бар – әсіресе, неліктен мұндай тамақтану дұрыс емес деп есептелген? Е. П. Сандерс пікірінше, яһудилер басқа ұлттармен бір орында тамақтанса да, басқа ұлттар қолданған ыдыстардан тамақ ішуге келмейтін. Сандерс түсіндіргендей, Галатиядағы яһудилер мен басқа ұлттар бір тостаған мен нанмен (яғни, бір ыдыстардан тамақ) бөлісуге мәжбүр болған болуы мүмкін. Шрайнердің өзі Петірдің "Яковтың адамдары келгенше, Ескі өсиет заңымен тыйым салынған лас тамақ жегенін" айтады. Ғалаттықтарға 2:12-дегі «басқа ұлттармен бірге тамақтану» деген сөзді қалай түсінуге байланысты, Пауылдың Петірге Антақияда неге ашуланғаны туралы әртүрлі қорытындылар жасауға болады.
As Thomas Schreiner explains, there is significant debate over the meaning of Peter's eating with the Gentiles—specifically, why might the eating have been considered wrong? E. P. Sanders argues that though Jews could eat in the same location with Gentiles, Jews did not want to consume food from the same vessels used by Gentiles. As Sanders explains, Galatia's Jews and Gentiles might have had to share the same cup and loaf (i. e. food from the same vessels). Schreiner himself argues that Peter "actually ate unclean food—food prohibited by the OT law—before the men from James came". Depending on how one construes "eating with the Gentiles" in Galatians 2:12, one may reach different conclusions as to why Paul was so angry with Peter in Antioch.
Лютердің теологиясы мен антисемитизм
Лүтердің сенім арқылы ақталу туралы негізгі сенімі, көбінесе Галатиялықтарға жазған хатына жасаған түсіндірмелерімен қалыптасты. Масакинің сөзінше, Лүтердің Галатиялықтарға арналған лекцияларының ядросы – заң мен Ізгі хабардың арасындағы дұрыс ерекшеленуі туралы доктрина. Лүтердің замандастары, олар паписттер, ынталылар, анабаптистер, сакраментариандар немесе антиномиандар болсын, мұны түсінбесе де, заң/Ізгі хабарды айқындау Лүтердің әріптестері, студенттері және одан кейінгі ұрпақтарының ой-өрісінде оның мұрасын анықтады. Заң мен Ізгі хабардың осы ерекшеленуі Лүтердің Пауылдың яһуди дінін түсінуі үшін де маңызды болды, бірақ қазіргі заманғы зерттеулер Пауыл заманындағы яһуди дініне жаңаша көзқарас қалыптастырды. "Лүтердің Галатиялықтарға жасаған түсіндірмесі, кемінде протестанттар арасында, қазіргі уақытқа дейін хаттың көптеген түсініктеріне әсер етті. Бұл даму кейбір ойлау мектептеріне әкелді, мысалы, канадалық дін тарихшысы Барри Уилсон «Иса қалай христиан болды» еңбегінде Пауылдың Галатиялықтарға жазған хаты яһуди заңын (Тораны) толыққанды жоққа шығаратынын көрсетті. Осылайша Пауыл өзінің Христиандық қозғалысын яһуди дінінің ықпалынан алып шығып, мүлдем басқа ортаға енгізді. Пауылдың ұстанымы Исаның інісі Жақыптың ұстанымынан күрт өзгеше болды, оның Иерусалимдегі тобы Тораны сақтауға берілген еді.
Luther's fundamental belief in justification by faith was formed in large part by his interpretation of Galatians. Masaki claims At the heart of Luther's Lectures on Galatians is the doctrine of the proper distinction between law and gospel. While Luther's contemporary opponents failed to see this—whether they were the papists, enthusiasts, Anabaptists, Sacramentarians, or antinomians—law/gospel articulation defined Luther's legacy in the thinking of his colleagues, students, and generations after him. This distinction of law and gospel has been imperative to Luther's understanding of Paul's Judaism as well, but modern scholarship has formed a new perspective of the Judaism of Paul's time. "Luther's treatment of Galatians has affected most interpretations of the letter, at least among Protestants, up to the present time Problems with Luther's interpretations and perspectives have become evident in modern times, particularly in his understanding and treatment of Judaism in Paul's day. This development led to some schools of thought, such as Canadian religious historian Barrie Wilson who points out in How Jesus Became Christian, how Paul's Letter to the Galatians represents a sweeping rejection of Jewish Law (Torah). In so doing, Paul clearly takes his Christ movement out of the orbit of Judaism and into an entirely different milieu. Paul's stance constitutes a major contrast to the position of James, brother of Jesus, whose group in Jerusalem adhered to the observance of Torah.
Жыныстық қатынас, жыныстық қатынас және қазіргі заманғы ғылым
Ғалаттықтарға 3:28 – Ғалаттықтарға арналған ең даулы және ықпалды аяттардың бірі. Пауыл өзінің ой-пікірін дамыту үшін үш түрлі жұпты пайдаланады. Біріншісі – «яһуди немесе грек», екіншісі – «құл немесе бос адам», ал үшіншісі – «ер немесе әйел». Пауыл Иса Мәсіхте бұлардың арасындағы ешқандай айырмашылық жоқ екенін айтады. Дегенмен, Пауыл бұл аяттың мағынасын одан әрі ашып көрсетпейді. Қазіргі заманғы саясатта Ғалаттықтарға 3:28 аятының мағынасы туралы пікірсайыс маңызды, себебі оны түрлі адамдар мен ғалымдар сексуалдық қатынас, гендер және тіпті неке туралы нормативтік талаптар қою үшін қолданады. Бұл пікірсайыстың тоқтамауы ғалымдардың Пауылдың дінтануы бойынша әлі де біртұтас қорытындыға келмегенін көрсетеді.
Galatians 3:28 is one of the most controversial and influential verses in Galatians. There are three different pairs that Paul uses to elaborate his ideology. The first one is "Jew or Greek", the second one is "slave or free", and the third one is "male and female", Paul states that in Jesus Christ there is no longer a distinction between them. However, the meaning of this verse is not expounded upon further by Paul. In modern politics, the debate about the meaning of Galatians 3:28 is significant, as it is used by different people and scholars in order to make normative claims about sexuality, gender, and even marriage. The ongoing nature of this debate reveals that scholars still have not come to a unified conclusion regarding Paul's theology.
Дәйексөздер
Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "..." to begin the translation process. I will use the existing translation reference you provided *only* as a guide for terminology, prioritizing accuracy to the original English meaning.