Фтордың денсаулыққа әсері және қажеттілігі

Кіріспе

Фтор немесе фтор тапшылығы – диетадағы фтор жетіспеуінен тіс кариесінің көбеюіне және, мүмкін, остеопорозға алып келетін жағдай. Фторидтің тамақтану көздеріне шай, жүзім шырыны, шарап, кішміш, кейбір теңіз өнімдері, кофе және фтор қосылған ішуге жарамды су жатады. Бұл жағдайдың нақты қаншалықты таралғаны және оның фтормен уланумен байланысы туралы пікірлер қарама-қайшы. Фтор қажетті зат емес деп есептеледі, бірақ фторидтердің тіс шірігін болдырмаудағы маңыздылығы, әсері көбінесе жергілікті болса да, жақсы танылған. 1981 жылға дейін фторидтердің әсері көбінесе жүйелік және тіс шығар алдындағы әсер етеді деп ойласты, сондықтан оны ішке қабылдау қажет болды. Американдық тіс гигиенистері қауымдастығы фторды тістердің дамуы мен сақталуы үшін маңызды деп санайды. Фтор тістерге еніп, тіс эмалін құрастырып, нығайтады. Бұл тістерді қышқылға және тіс қуысын тудыратын бактерияларға төзімді етеді. Фтордың кариесті тежеу әсері алғаш рет 1902 жылы байқалды, онда жоғары концентрациядағы фтор тістерді бояп, шіруден сақтайтыны анықталды. Фтор тұздары, әсіресе натрий фториді (NaF), остеопорозды емдеу және алдын алу үшін қолданылады. Қарт адамдарда жамбас сүйектерінің сынуы немесе нашар, жұқақ сүйектердің болуы денедегі фтор тапшылығынан туындауы мүмкін. Фтор сүйек қалыптасуын ынталандырады және сүйек тығыздығын арттырады; бірақ, фтордың шамадан тыс мөлшері сүйектің құрылымын бұрмалап, оны әлсіретеді. Осылайша, фтормен емдеу сүйек минералды тығыздығын айтарлықтай арттырады, бірақ сыну деңгейіне әсері оң болғанымен, шамалы. Фтордың қажеттілігі туралы пікір таластары 19 ғасырға дейін жетеді, осы кезде фтор тістер мен сүйектерде алғаш рет анықталды. 1973 жылы жасалған тәжірибеде фтор жетіспейтін диетамен қоректенген егешқұйрықтардың көбею қабілеті төмендегені хабарланды; алайда, кейінгі зерттеулер бұл темір тапшылығынан туындағанын көрсетті.

Fluoride or fluorine deficiency is a disorder which may cause increased dental caries and possibly osteoporosis, due to a lack of fluoride in diet. Common dietary sources of fluoride include tea, grape juice, wine, raisins, some seafood, coffee, and tap water that has been fluoridated. The extent to which the condition truly exists, and its relationship to fluoride poisoning has given rise to some controversy. Fluorine is not considered to be an essential nutrient, but the importance of fluorides for preventing tooth decay is well recognized, despite the effect is predominantly topical. Prior to 1981, the effect of fluorides was thought to be largely systemic and preeruptive, requiring ingestion. Fluoride is considered essential in the development and maintenance of teeth by the American Dental Hygienists' Association. Fluoride incorporates into the teeth to form and harden teeth enamels. This makes the teeth more acid resistant, as well as more resistant to cavity forming bacteria. Caries inhibiting effects of fluoride were first noticed 1902, when fluoride in high concentrations was found to stain teeth and prevent tooth decay. Fluoride salts, particularly sodium fluoride (NaF), are used in the treatment and prevention of osteoporosis. Symptoms such as fractured hips in the elderly or brittle and weak bones may be caused by fluorine deficiency in the body. Fluoride stimulates bone formation and increases bone density; however, bone with excess fluoride content has an abnormal structure resulting in increased fragility. Thus, fluoride therapy results in large increases in bone mineral density but the effect on fracture rates, while positive, is small. Disputes over the essential nature of fluorine date back to the 19th century, when fluorine was first observed in teeth and bones. In 1973, a trial claimed to have found reduced reproduction in mice fed on fluorine deficient diets; however, a subsequent investigation found that this was likely due to an iron deficient diet.

Фтордың рөлі

Фтор "қышқыл бактериялардың шабуылы кезінде тіс эмалінің минералсыздануына" қарсы тұру қабілетін арттырады. Фтордың әсері барлық адамдар үшін маңызды болғанымен, балаларда оның әсері одан да айқын болады, себебі фтор олардың дамитын эмаліне енгізіледі. Бұл олардың тістерінің шіруға бейімділігін азайтады. Сондықтан, организмге енетін фтор мөлшері артқан сайын, шіру жылдамдығының жалпы төмендеуі байқалады. Еуропалық тамақ қауіпсіздігі агенттігі (EFSA) ақпараттың жиынтығын диеталық анықтамалық шамалар деп атайды, онда халыққа арналған анықтамалық қабылдау (PRI) РДК-ның орнына, ал орташа талап EAR-дың орнына қолданылады. AI және UL АҚШ-тағыдай анықталады. 18 және одан жоғары жастағы әйелдер үшін АЖ 2,9 мг/күн (жүктілік және бала емізу кезеңдерін қоса алғанда) деңгейінде белгіленеді. Ерлер үшін бұл көрсеткіш күніне 3,4 мг құрайды. 1-ден 17 жасқа дейінгі балалар үшін АИ мөлшері жасқа байланысты 0,6-дан 3,2 мг/күн-ге дейін артады. Бұл АИ АҚШ-тың АИ-мен салыстыруға болады. EFSA қауіпсіздік туралы деректерді қарастырып, ересектер үшін ЖШҚ-ны күніне 7,0 мг-ға (балалар үшін төмен) белгіледі.