Кіріспе

Француз суретшісі (1928–1999)

Бернард Баффет (10 шілде 1928 – 4 қазан 1999) – француз суретшісі, гравюрашы және мүсінші. Өте шығармашыл суретші болған ол сан алуан және кең көлемді туындылар жасады. Оның стилі исключительно бейнелі және көбінесе экспрессионизм немесе "miserabilist" деп жіктеледі. Ол Солтүстік және Батыс Франциядағы тамырлары бар орта таптық отбасында өсті. Анасы оны жиі Лувр мұражайына алып баратын, онда ол Гюстав Курбе сияқты реалист суретшілердің туындыларымен танысты. Бұл оның стиліне әсер еткен болуы мүмкін. 1955 жылы ол Курбенің «Ұйықтағандар» картинасына құрмет білдіретін туынды жасады. Бернард Баффет нацистер Парижде тұрған кезде Карно лицейінің студенті болды. Нацистік биліктің енгізген комендант сағатына қарамастан, ол кешкі сағаттарда сурет салу курстарына қатысты. Кейін ол École Nationale Supérieure des Beaux Arts (Ұлттық көркем өнер мектебінде) оқыды және суретші Эжен Нарбоннның шеберханасында жұмыс істеді. Оның сыныптастарының арасында Морис Бойтель және Луи Вуиллермоз болды. Ол француз суретшісі Мари Тереза Ауфреймен танысып, оның туындыларынан әсер алды. Баффеттің анасы Бланш 1945 жылы сүт безінен туған ісіктен қайтыс болды. Он жеті жасар Баффет бұл оқиғаға қатты қайғырды. Анасынан ерте айырылу өмірі бойы оны күйзеліске ұрындырды.

Атақ-даңққа қол жеткізу

Суретші ретінде Баффет діни туындылар, пейзаждар, портреттер және натюрморттар жасады. Франсис Грубердің ықпалымен, ол көбінесе үмітсіздікке толы "Мизерабильдік" көріністерді, соның ішінде кедейлік пен Холокост құрбандарын бейнеледі, бірақ ол сонымен қатар күлдандықтар, клоундар және үстел шамдары сияқты алуан түрлі тақырыптарды да суреттеді. Оның туындылары қалың қара сызықтармен, созылған формалармен және тереңдік болмауымен ерекшеленеді. 1946 жылы ол өзінің алғашқы суреті – автопортретін Galerie Beaux Arts-тағы Salon des Moins de Trente Ans көрмесінде таныстырды. 1948 жылы ол алғашқы маңызды сыйлығы – Prix de Critique сыйлығын экспрессионист Бернард Лоржумен бөлісті. Өте шығармашыл суретші болғандықтан, ол жыл сайын кем дегенде бір ірі көрме өткізді. 26 жасында ол Пьер Огюст Ренуардың өмірінде жасаған картиналарынан гөрі көп сурет салғаны айтылды. 1948 жылы галерея иесі Морис Гарнье Баффеттің туындыларын көрсетуді бастады, ал 1977 жылы оның галереясы толығымен Баффетке арналды. 21 жасында Баффет өнер әлемінің ең жарқын жұлдыздарының бірі саналды және оны жиі Пабло Пикассомен салыстырды. 1958 жылы The New York Times газетінде жарияланған мақалада ол соғыстан кейінгі Францияның "Тамаша бестігінің" мәдени тұлғаларының бірі деп аталды (қалған төртеуі – Брижит Бардо, Франсуаза Саган, Роджер Вадим және Ив Сен-Лоран). Бюфет 1952 жылы граф де Лотремонттың жазған "Les Chants de Maldoror" шығармасын суреттеп безендірді. 1955 жылы ол Connaissance des Arts журналының бірінші сыйлығын жеңіп алды, ол соғыстан кейінгі он үздік суретшіні анықтады. 1958 жылы, 30 жасында, оның туындыларының алғашқы ретроспективасы Шарпентье галереясында өтті. Ол 1958 жылы Time журналының "Жыл адамы" санының мұқабасы үшін Шарль де Голльдің портретін салуға шақырылды.

Кейінгі мансап

Алайда, 1950 жылдардың соңына қарай, жұртшылық та, өнер әлемі де Баффетке бұрылып кетті. Оның шағын келеңсіз тіршілік салты, ішінде шофері бар «Роллс-Ройс» машинасы және Прованстағы жеке қасары, оны соғыстан кейінгі Францияның әлі де күресіп жатқан экономикасымен байланыссыз етіп көрсетті, осы қиын жағдайды ол ерте суреттерінде керемет бейнелеген болатын. 1956 жылғы Баффетті шофері көлігіне көмектесіп отырған суреті, оған қоғамның көзқарасындағы маңызды өзгеріс болды. Тағы бір журнал Баффеттің сәнді өмірін көрсететін суреттерді жариялады: үлкен қасары, қымбат жиһазы, жақсы тамақтандырылған иттің суреттері, оның суреттеріндегі мұңды кейіптермен қатар, оны екіжүзділікке айыптау үшін пайдаланылды. Пикассо Баффеттің беделін оның туындыларын ашық түрде сынап, нашарлатты, сондай-ақ Баффеттің француз мәдениет министрі Андре Малромен арасы суық болды. Соңында, Баффеттің сыншылар тарапынан бағалануына оның үлкен және кейде шектеусіз шығармашылығы да әсер етті. 1990 жылдары ол төрт он жылдан астам уақыт бойы күніне бір сурет аяқтағанын мәлімдеді. Бір өнер тарихшысының айтуынша, осы туындылардың көптегені «бір сөзбен айтқанда, нашар» болған. Алайда, төмендеген беделіне қарамастан, Бернард Баффет 1973 жылы «Chevalier de la Légion d'Honneur» орденімен марапатталды. 1973 жылғы 23 қарашада жапон коллекционері Киичиро Окано Жапонияның Сурагадайра қаласында Бернард Баффет мұражайын ашты. 1978 жылы француз пошта басқармасының өтініші бойынша ол Institut et le Pont des Arts бейнеленген марканы жасады, осы оқиғаға орай Пошта мұражайы оның туындыларының ретроспекциясын ұйымдастырды. Баффет 8000-нан астам сурет және көптеген гравюралар жасады.

Жеке өмір және өлім

Баффет бисексуал болған, ал оның суреттері гомоэротикалық мотивтерімен ерекшеленеді. Өнеркәсіпші Пьер Берже 1950 жылдан 1958 жылға дейін сегіз жыл бойы Баффеттің өмірлік серігі болды, кейін олар "бір күнді де бөлек өткен емес" екенін айтқан. 1958 жылы Берже Буфеттен Ив Сен-Лоранға кетіп қалды. 1962 жылы қызы Вирджиния, 1963 жылы қызы Даниэль, ал 1973 жылы ұлы Николас дүниеге келді. Баффет 1999 жылдың 4 қазанында Францияның оңтүстігіндегі Туртурдағы үйінде өз-өзіне қол жұмсады. Полиция Баффеттің басын мойнына таспамен байланған пластик қапқа салып өлтіргенін мәлімдеді.

Мұра

ХХІ ғасырда Баффеттің туындыларына қызығушылық қайта жанданды. Оның өнер туындылары Азия және бұрынғы Кеңес Одағы елдерінде ерекше танымал. 2016 жылы Париждегі Музей д’Арт Модерн оның өлімінен бері Францияда алғаш рет шығармаларының ірі ретроспективасын ұйымдастырды, бірақ кураторы Баффеттің "нағыз талғамсыздық" репутациясын ескере отырып, бұл көрменің тәуекелді екенін мойындады. Сондай-ақ 2016 жылы британдық автор Николас Фолкс «Бернард Баффет: Заманауи мега-суретшінің тууы» деген кітап жариялады, онда ол Баффеттің өмірі мен шығармашылығы туралы толық мәлімет береді. Осы жаңа қызығушылықпен байланысты, Баффеттің кейбір туындылары ХХІ ғасырдың басында құны жоғары бағаланды. 2015 жылы оның «Le Cri du Clown» (1970) суреті Гонконгтағы аукционда 3,15 миллион гонконг долларына (410 000 АҚШ доллары) сатылды. Сол жылы Лондондағы Кристи аукциондық үйі Баффеттің «Les Clowns Musiciens, le Saxophoniste» (1991) картинасын 1,022,500 фунт стерлингке сатты, бұл суретшінің ең қымбат сатылған туындысы болды.