Матфей ішіндегі 1:18 аят және Исаның тууына кіріспе

Кіріспе

Матай 1:18 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының он сегізінші аяты. Бұл аят Исаның дүниеге келуіне байланысты оқиғалардың сипаттамасын бастайды.

Талдау

Алдыңғы тармақтар Исаның әулетін қысқаша баяндағандықтан, бұл тармақ Матайдың әңгімесінің бастауы болып табылады және оны Ізгі хабардың нағыз ашылу аяты деп есептеу қалыпты. Бұл тармақ алдағы оқиғаның бір бөлігі емес, Матайдың баянының басындағы жағдайды оқырманға түсіндіретін алғашқы кіріспе. "Туу" деп аударылған сөз Матай 1:1-де қолданылған сөзбен бірдей. Ағылшын тіліндегі басылымдар әдетте екі сөзді де әртүрлі аударады, бірақ Матай кітабының авторы екі тармақты екіншісімен байланыстырып, тараудың екінші бөлігін символдық түрде бастауға тырысқан болуы мүмкін. "Келісімге келу" деп аударылған сөз сол кездегі ерекше институтты білдіреді, ол қазіргі заманғы келісімнен мүлдем өзгеше. Бұл кезең негізгі неке рәсімі өткізіліп, неке шарты қол қойылғаннан кейін басталады. Осыдан кейін тараптардың бірінің қайтыс болуы немесе ресми ажырасу қажет болды. Әдетте, келісімге келу рәсімі қыз әлі өте жас, көбінесе он екі немесе он үш жаста болғанда өтті. Рәсімнен кейін ол шамамен бір жылға дейін әкесінің үйінде қалады, және осы кезең осы тармақта айтылған. Некенің екінші кезеңі күйеудің әйелін өз үйіне алып келуінен тұрады. Көптеген ғалымдар осы тармақтағы "бірге болу" деген сөз осыны білдіреді деп санайды. Бұл сөз жыныстық қатынасты білдіретін эвфемизм деп есептелмейді, бірақ оны осылай түсіндіруге болады. Әйел күйеуінің үйіне көшкеннен кейін ғана неке толыққанды болады. Яһудияда келісімге келген кезде жыныстық қатынасқа түсу мүлдем мүмкін емес еді. Алайда, Галилеяда бұл мәселеде қатаң ережелер сақталды. Келісім кезеңінде басқа біреумен жасалған ізгілік әрекет заңсыз деп есептелді және Мұса заңы бойынша осылай жазаланды. Сондықтан Мәриям жүкті болған кезде күйеуімен қатынасқа түспеген, бірақ ізгілік әрекет үшін қатаң жазаға тартылуы мүмкін болған кез келді. Матай Исаның ұрықтануына қатысты оқиғаларды баяндамайды, керісінше, бұл оқиғаның бұрыннан болғанын көрсетеді. Швейцердің пікірінше, бұл Матайдың Мәриямнан туған Иса туралы оқиғаны жақсы білетін аудиторияға арналғанын көрсетеді. Швейцер сондай-ақ Матай кітабының авторы Мәриямнан туған Исаға таңырқағандай көрінбейтінін айтады. Бүгінде ғылыми көзқарасты ұстанатын христиандар үшін Мәриямнан туған Иса Евангелияның ең сенімсіз бөліктерінің бірі болып табылады, бірақ Швейцер Матай жазған кездегі көзқарас мүлдем басқаша болғанын сенеді. Яһуди дәстүрінде Мәриямнан туған Иса туралы бірнеше оқиға бар және халықтың көпшілігі Мәриямнан туған Иса идеясын қабылдады. Матай Киелі Рухтың әкелігін өте тез айтады, тіпті оның баянындағы кейіпкерлердің ешқайсысы бұл фактіні білмей тұрып. Браунның пікірінше, Матай оқырманға Мәриямның жүкті болуының басқа себептерін қарастырмауын қалайды. Джейн Шаберг бұл оқиғаны Исаның заңдылығына қатысты таластарға қарсы тұру үшін жасалған кешірімді қосымша деп санайды, бұл Толедот Йешу сияқты сол кездегі антихристиандық жазбаларда кең таралған. Ол бұл оқиғаны Матай 28-тарабымен байланыстырады, онда Матай кітабының авторы Исаның денесі ұрланған деген теорияны жоққа шығаруға тырысады. Көптеген басылымдардағы үлкен әріптерге қарамастан, Матай қазіргі теологиялық түсінік бойынша Киелі Рухты білдірмейді. Қазіргі заманғы үштік туралы түсінік уақыт өте келе қалыптасты. Бұл сөз тіркесін "рух" немесе "қасиетті рух" деп аударуға болады. Грек тілінде "Киелі Рух" термині жыныстық белгісіз, ал семит тілдерінде әйел жынысына жатады. Бұл жалған тәңірлер мен өлімді әйелдер арасындағы дәстүрлі жыныстық қатынас туралы ойды азайтады. Феминистік ғалым Левин Исаның әйел және әйелдік рухтан туғанының маңыздылығын түсінеді. Ол мұны отбасы үшін дәстүрлі патриархалды үлгіден бас тарту деп санайды. Уэйнрайт сондай-ақ адам баласын өлтіруші адамның көмегінсіз бала жасауды андроцентрикалық әлеуметтік тәртіпке қарсы іс-қимыл ретінде қарастырады. Шаберг бұл көзқараспен келіспейді, ол осы тармақтарда Мәриямның көліктік репродукциядан басқа ештеңе ретінде көрсетілмейтінін, өте дәстүрлі әлеуметтік рөлін жазады.

As the previous verses contained nothing but a summary of Jesus' genealogy, this verse is the beginning of the narrative of Matthew, and has often been considered the true opening verse of the gospel. Boring notes that this verse is not part of the narrative to come, but is an initial introduction bringing the reader up to date on where things stand at the beginning of Matthew's story. The word translated as birth, , is the same term that is used in Matthew 1:1. English editions invariably give different translations for the two, but the author of Matthew may have been trying to link the two verses with the second symbolically beginning the second section of the chapter. The word translated as espoused, engaged, or most often betrothed refers to a specific institution of the period very different from the modern idea of an engagement. This period occurred after the main marriage ceremony had taken place and the marriage contracts had been signed. Dissolution thus required a formal divorce or the death of one partner. In general the betrothal ceremony took place when the woman was still very young, generally around age twelve or thirteen. After the ceremony she would remain in their father's house for around a year, and this period is what is referred to in this verse. The second stage of the marriage was for the husband to take his bride into his own home. Most scholars believe this is what the phrase "coming together" means in this verse. It is not thought to be a euphemism for sexual relations, even though it could be interpreted in this way. Only after the bride moved into her husband's house would the marriage be consummated. In Judea sexual relations during the betrothal were not unheard of. In Galilee, however, much stricter conventions prevailed. Any infidelity with an outside partner during the betrothal period was considered adultery, and punished as such under Mosaic Law. Thus when Mary became pregnant she was at a point prior to which she would have had relations with her husband but also a time in which infidelity would be harshly punished, potentially by death. Matthew does not relate the events surrounding the conception of Jesus, rather he takes the event as having already happened. To Schweizer this signals that Matthew was writing for an audience that was already well aware of story of the Virgin Birth. Schweizer also observes that the author of Matthew seems rather nonplussed by the Virgin Birth. While today modern scientifically oriented Christians find the Virgin Birth one of the more implausible parts of the Gospel, Schweizer believes that attitudes would have been very different at the time Matthew was writing. There were several Virgin Birth stories in the Jewish tradition and the idea of virgin births was generally accepted by the population. Matthew mentions the paternity of the Holy Ghost very quickly, even before any of the characters in his narrative are aware of this fact. Brown argues that this is because Matthew does not want the reader to consider alternate scenarios as to how Mary could have become pregnant. Jane Schaberg sees this as an apologetic addition, to counter claims of Jesus' illegitimacy that were current among anti Christian writings of the time, such as the Toledot Yeshu. She links this to Matthew 28, where the author of Matthew tries to rebut the theory that Jesus' body was stolen. Despite the capital letters most editions give the phrase, Matthew does not mean the Holy Ghost as understood in modern theology. The modern notion of the Trinity developed over time. The phrase can be read as either "the holy spirit" or "a holy spirit." In Greek the term Holy Ghost is gender neutral and in Semitic languages it is female. This reduces the idea of actual copulation, as was traditional between pagan gods and mortal women. Feminist scholar Levine sees much importance in Jesus being the child of a woman and feminine spirit. She sees this as a rejection of the traditional patriarchal model for the family. Wainwright also sees the act of creating a child without the need for a mortal man as a challenge to the androcentric social order. Schaberg disagrees with this approach, writing that Mary is represented in these verses as nothing more than a vehicle reproduction, a very traditional societal role.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Ириней: Мәсіхтің таққа отырғаны туралы Ізгі хабарлар осыған ұқсас. Мәтін Иса Мәсіхтің адам ретінде туғанын жариялайды, былай дейді: «Дәуіттің ұлы, Ыбырайымның ұрпағы Иса Мәсіхтің шежіресі», және «Иса Мәсіхтің дүниеге келуі осылай болды». Өйткені бұл Ізгі хабар адам сияқты, сондықтан оның барлық бөлігінде [Мәсіх] қарапайым және мейірімді адам болып көрінеді.