Мәтін 1:19 - Жозефтің әділдігі және Мариямен арақатынасы

Кіріспе

Матай 1:19 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының он тоғызыншы аяты. Бұл Исаның дүниеге келуіне байланысты оқиғалардың сипаттамасының бір бөлігі. Алдыңғы аятта Жүсіп Мәриямның жүкті екенін білген, ал осы аятта оны тастау туралы ойлануда.

Талдау

Бұл тармақта Жүсіпті Мәриямның күйеуі деп атау Матай 1:18-дегі жағдайға қайшы келмейді, себебі ол тек Мәриямның никесіндегі серігі ғана. Сол кездегі нике келісімі ресми түрде жасалатын, сондықтан олар некелескенше күйеу-әйел деп есептелген. Бұл тармақта Жүсіптің "әділ адам" екені туралы көп пікір айтылады. Грек тіліндегі "дикайос" сөзі әділ, турашыл, ізгі, жақсы мінезді деген мағыналарды білдіреді. Браун үш негізгі түсіндірме келтірді. Киелі кітапты түсіндіретін ежелгі ғалымдардың көпшілігі бұл сөзді Жүсіптің заңға бағынуын, Мұса заңы бойынша Мәриямның жүкті екенін білген соң одан ажырасуды шешкенін көрсетеді деп түсіндірді. Бірақ оның турашылдығы рақыммен теңдестірілді, сондықтан ол бұл мәселені жасырып қалды. Екінші пікірді алғаш рет Александриялық Климент айтқан, және қазіргі христиандардың көпшілігі осы пікірді ұстанады. Бұл пікір бойынша Жүсіптің турашылдығы заңдарды қатаң сақтауында емес, оның мейірімділігінде көрінеді. Осы көзқарас бойынша Мәриямның ұятқа қалмауы үшін жасаған шешімі Жүсіптің турашылдығынан ерекшеленбеді, керісінше, оның дәлелі болды. Осы пікір бойынша мейірімділік бағынудан да турашыл. Үшінші пікір Жүсіптің Мәриямның баласының құдайдан екенін білгеніне негізделген. Бұл Лұқа Евангелиясындағы Мәриямның жүкті болу себебін тез білуімен сәйкес келеді. Осы түсіндірме бойынша Жүсіптің турашылдығы – оның терең имандылығы, ол Мәриямның айтқанына тез сеніп, жаңа әйелі үшін Құдайдың жоспарына араласпауға тырысқандығынан көрінеді. Кейбір ғалымдар осы тармақтағы "ажырасу" сөзінің мағынасын жеңілдетуге тырысты, және көптеген ескі аудармалар солай жасады. Жүсіптің турашыл екендігін ескерсек, оның ажырасуды қарастыруы ажырасудың турашылдыққа сай екенін білдіруі мүмкін. Әсіресе 19 ғасырда көптеген ғалымдар бұл сөздің басқа мағынасын табуға тырысты. Бір ұсыныс бойынша бұл тек "бөлінуді" білдіреді: жұбайлар ажырасып кетеді, бірақ заңды түрде үйленген күйінде қалады. Бірақ соңғы зерттеулер сол кезде ажырасудың заңдық жолдары болғанын көрсетті. Нақты дәлелдердің бірі – 111 жылы Мәриям мен Жүсіп есімді жұбайдың ажырасу туралы жазбасы, ол Өлі теңізден табылған. Грек тіліндегі "ажырасу" сөзі "афиеми" деп аударылады, және ол 1-Коринфтіктерге 7:11-де ғана кездеседі, онда Павел оны күйеу мен әйелдің заңды түрде бөлінуін сипаттау үшін қолданады. Қазіргі заманғы аудармашылардың көпшілігі "ажырасу" сөзі ең дұрысы деп санайды. Бүгінде "ажырасу" сөзін қолданбайтын аудармалар догматикалық себептерге байланысты оны алмастырады. Бұл тармақ сонымен қатар ажырасуды қабылдайтын шіркеулер үшін Киелі кітаптағы ажырасуға негіз болатын маңызды дәлелдердің бірін келтіреді. Аталған неке толыққандықтан өтпегендіктен, Жүсіптің ойлаған ажырасуы Рим-католик шіркеуі сияқты ажырасуды қабылдамайтын шіркеулердің сенімдеріне қайшы келмейді. Бұл тармақтағы "жекемен" деген сөздің мағынасы да талқылауға ашық. Сол кездегі раввиндер заңы бойынша, зынадан туған ажырасудың екі жолы болған. Біріншісі – мәселені ауылдық кеңеске жеткізіп, олар тыңдап, айыпталу дәлелденсе, ажырасуға рұқсат беруі керек еді. Екінші жолы – екі куәгердің дәлелдерін ұсынып, олардың растауы керек еді. Көптеген ғалымдар бұл тармақ Жүсіптің екінші жолды таңдағанын көрсетеді деп санайды. Гандри куәгерлердің әйелдің ажырасу фактісін жоққа шығаруына жол бермеу үшін қажет екенін айтады. Гандридің пікірінше, "жекемен" деген сөздің мағынасы тіпті куәгерлердің де қатыспауы және бөлінудің мүлдем жеке мәселе болуы.

That this verse refers to Joseph as Mary's husband does not conflict or mean a change in circumstances from Matthew 1:18, where he is merely her betrothed. The betrothal of the period was a formal arrangement and the couple can reasonably be considered husband and wife while betrothed. Exactly what this verse means by Joseph being a "just man" is much discussed. The Greek term is dikaios, and it has variously been translated as just, righteous, upright, and of good character. Brown outlines three basic interpretations. Most of the ancient commentators of the Bible interpreted it as meaning that Joseph was law abiding, and as such decided to divorce Mary in keeping with Mosaic Law when he found her pregnant by another. However, his righteousness was tempered by mercy and he thus kept the affair private. A second view, first put forward by Clement of Alexandria, is held by most modern Christians. This view sees Joseph's righteousness, not in his rigid adherence to the laws, but rather in his mercy itself. By this view the decision to ensure Mary was not shamed was not an exception to Joseph's righteousness, but the proof of it. By this view mercy is more righteous than obedience. A third view is based on the idea that Joseph already knew that Mary's child was divinely conceived. This is in keeping with the Gospel of Luke in which Mary is quickly told how she became pregnant. By this interpretation, Joseph's righteousness is his great piety that leads him to quickly accept Mary's story and his desire not to intrude with God's plan for his new wife. Some scholars have tried to do away with the disquieting word divorce in this verse, and most older translations did so. Since Joseph has just been described as righteous having him consider a divorce could imply that divorce is righteous. Especially in the 19th century, a number of scholars tried to read alternate meanings into the term. One proposal was that it merely meant separate: that the couple would split but that legally they would remain married. However recent discoveries have found that legal avenues for divorce existed at the time in question. One of the clearest pieces of evidence is a divorce record from 111 AD, coincidentally between a couple named Mary and Joseph, that was found among the Dead Sea Scrolls. The Greek word here translated as divorce is aphiemi, and the only other time it appears is in 1 Corinthians 7:11 where Paul uses it to describe the legal separation of a man and wife. Almost all modern translators today feel that divorce is the best word. Today, versions that do not use the word divorce do so for doctrinaire reasons. This verse also provides one of the main scriptural justifications for divorce for churches that accept the practice. Since the marriage in question was never consummated, the divorce Joseph was contemplating does not violate the beliefs of churches, such as the Roman Catholic Church, who reject divorce. What the verse means by privately is also open to discussion. Rabbinic law from the period gives two methods of divorce for reason of adultery. One was to bring the matter to the village council, which would hold a hearing and, if the allegations were proved, grant a divorce. The second method was to have the evidence presented and approved by two witnesses who would then certify the divorce. By quietly most scholars believe the verse means that Joseph would take the second option. Gundry argues that the witnesses were necessary to prevent a woman from denying that the divorce had taken place. Gundry believes that by quietly the verse means that even the witnesses would be forgone and the separation would be an entirely private affair.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Хризостом: Евангелист оның Киелі Рухтан жүкті болғанын және адаммен қарым-қатынасы болмағанын айтқаннан кейін, сендер Мәсіхтің шәкіртінің Ұстазының құрметіне кереметтер құрастырғанын ойламауыңдар үшін, Жозефті куәгер ретінде алға шығарады, ол оқиғаға өзінің қатысуымен оны растайды; енді оның күйеуі Жозеф әділ адам болды.