Кіріспе

Кредитанштальт (кейде Кредит Аналт, аббревиатурасы CA), толық түпнұсқа атауы k. k. priv. Österreichische Credit Anstalt für Handel und Gewerbe – 1855 жылы Венада құрылған ірі австриялық банк. Құрылғаннан бастап 1931 жылға дейін Кредитанштальтты Ротшильдтер отбасының мүшелері басқарды, олар оның маңызды акционерлерінің бірі болды. 1931 жылы оның тарихи тұрғыдан маңызды сәтсіздігіне байланысты 1934 жылы Австрия үкіметі ұйымдастырған бірігуге әкелді, нәтижесінде ол Wiener Bankverein және Niederösterreichische Escompte Gesellschaft-тің тұрақты бөліктерімен бірігіп, Österreichische Creditanstalt Wiener Bankverein құрды, кейіннен Creditanstalt Bankverein деп қысқартылды. Соңғысы 1938 жылы Аншлюс кезінде Deutsche Bank-тің бақылауына өтті, 1945 жылы мемлекеттік меншікке алынды және 1997 жылы Банк Австрия тарапынан Bank Austria Creditanstalt құру үшін сатып алынды, 2005 жылдан бері UniCredit-тің еншілес компаниясы болып табылады. UniCredit 2008 жылы Кредитанштальт брендін тоқтатып, қолданудан шығарды.

Құрылғысы мен 1931 жылға дейінгі дамуы

Кредитанстальт институтын 1855 жылы Саломон Майер фон Ротшильд пен оның ұлы Ансельм Саломон фон Ротшильд, Австрияның қаржы министрі Карл Людвиг фон Бруктың қолдауымен және Австрия мен Богемияның жоғары дворяндарының қаржылық қатысуымен құрды. Кредитанстальт бірден Габсбург монархиясының жетекші банкіне айналды және сол жылы Венгриядағы филиалы – Венгрияның Жалпы Несие Банкін демеушілік етті, кейіннен ол бұрынғы Пешт филиалын оған біріктірді. 1869 жылы ол Каирде Anglo Austrian Bank-пен бірлесіп Austro Ägyptische Bank-ті құрды. Creditanstalt-тың жағдайына Австрия-Мажарстанның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңілісі, оның соңынан тарауы және Бірінші Австрия Республикасының құрылуы зор әсер етті. 1919 жылы ол Чехословакия аймағындағы операцияларын Прагадағы Böhmische Escompte Bank-ке сатуға мәжбүр болды. 1920 жылы Люблянадағы филиалы толыққанды Югослав банкі ретінде қайта ұйымдастырылды – Сауда және Өнеркәсіп Кредит институты. Ол сондай-ақ, жаңадан құрылған Польшадағы филиалдарын pl және Bank Dyskontowy Warszawski-ге барлық акциялар бойынша сатты, содан кейін ол екі банк капиталының үштен бір бөлігіне ие болды. Халықаралық көренелігінен айырылған Creditanstalt Австрия нарығына шоғырланды. 1926 жылы ол Англия Банкі қайта капиталдандырғаннан кейін британдық банкке айналған Anglo Austrian Bank-тың Венадағы операцияларын сатып алды; бұл мәміле акциялармен алмасу ретінде жүзеге асырылғандықтан, Англия Банкі өзінің британдық еншілес компаниясы Anglo International Bank арқылы Creditanstalt-тың маңызды акционеріне айналды. 1929 жылы, Уолл-стрит құлауы кезінде және Йоханн Шобер басқаратын Австрия үкіметінің қысымымен Creditanstalt өзінің қиын жағдайдағы әріптесі Allgemeine Bodencreditanstalt-ты сатып алды, ол өзі екі жыл бұрын Австрияның Unionbank-ін сатып алуының нәтижесінде құлдыраған болатын.

Құлдырау және бірігу

Соңғы сатып алулардың тудырған қиындықтарымен ауыртпалық көрген Creditanstalt 1930 жылғы қаржылық есептерін жариялай алмайтынын мәлімдеді, бұл дереу үрейге себеп болды. Ол кезде ол Австрия банктік секторының жалпы активтерінің 27 пайызын құрады, бұл елдің ЖІӨ-сінің 16 пайызына тең болғандықтан, 1927 жылы Unionbank және 1929 жылы Bodencreditanstalt сияқты басқа ірі банктерге сіңірілуіне мүмкіндік болмады. Бұл Ұлы депрессияны бастаған алғашқы маңызды банктердің құлауының бірі болды. Канцлер Отто Эндер Австрия үкіметінің, Oesterreichische Nationalbank-тың және Ротшильдтер отбасының шығындарды бөлісуімен құтқару операциясын ұйымдастырды, Социал-демократиялық партия ұсынған ұлттандыру жоспарларын қабылдамады. Топтың шетелдік активтері Монакода тіркелген Société Continentale de Gestion компаниясына берілді, оның акционерлік капиталының жартысы Creditanstalt-қа, ал қалған жартысы шетелдік кредиторларға тиесілі болды. Creditanstalt-тың Югославиядағы еншілес компаниясы – Любляна қаласындағы Сауда және өнеркәсіп кредиті институты Любляна қалалық жинақ банкі, Драва Бановинасының жинақ банкі және неміс-словен кәсіпкері Август Вестенге сатылды. Creditanstalt банкротқа ұшырауы және оның жаһандық банктік дағдарыстың туындауына тигізген әсері Адольф Гитлер мен нацистік партияға үлкен үгіт мүмкіндігін берді, олар еврейлерді Германия мен халықаралық экономикалық және әлеуметтік проблемалар үшін айыптады. Ол 1939 жылы бір жылдан астам уақыт қамауда отырғаннан кейін АҚШ-қа көшті. Кейін 1938 жылы банк VIAG, Deutsche Bank және Reichsbank Германияның мемлекеттік холдингімен бірлесіп, оның капиталының тиісінше 51%, 25% және 12% үлесін иеленді. Соғыс кезінде Creditanstalt Bankverein өзінің қызметін нацистік оккупацияланған Чехословакия, Польша, Югославияға кеңейтті. Ол негізінен коммерциялық банкке айналды және Австрия экономикасына қатысты, Wienerberger, Steyr Daimler Puch, Lenzing AG және Semperit сияқты маңызды австриялық компаниялардың акцияларын иеленді. 1956 жылдан бастап Creditanstalt ішінара жекешелендірілді, 40% акциялар, бірақ оның ішінде тек 10% ғана қарапайым акциялар сатылды. 1970 жылдардан бастап ол Орталық және Шығыс Еуропаға халықаралық кеңеюді қайта бастады. Creditanstalt Bankverein 1978 жылы Антонио Вивальдиге 300 жылдық мерейтойына орай Вена университетінің бас ғимаратындағы оның бұрынғы қабірі орналасқан жерде ескерткіш тақта орнатты. 1981 жылы бұрынғы социал-демократиялық қаржы министрі Ханнес Андрош Бруно Крейский басқаратын үкіметтен кеткеннен кейін бас директор лауазымына тағайындалды. Банктің өнеркәсіптік мүдделерге инвестициялары азайтылды, ал мемлекеттік үлесі 51% -ге дейін төмендеді. 1980 жылдары Creditanstalt Лондонда, Нью-Йоркте және Гонконгта филиалдар ашты. 1989 жылдан бастап Шығыс Орталық Еуропаға халықаралық бағыты темір перде құлауынан кейін нығайды. 1997 жылы Джеффри Хогет инвестициялық банкте жұмысын тоқтатты, ол сол кезде Австриядағы банктік іспен айналысатын Ротшильдтер отбасының соңғы өкілі болды.

Bank Austria-мен бірігу және одан кейінгі жағдайлар

1997 жылы Австрия үкіметі Creditanstalt-тағы басым үлесін Банк Австрияға (BA) сатты, бұл Социал-демократиялық партия мен Австрия Халық партиясы арасындағы билік коалициясында дағдарыс тудырды. Себебі Creditanstalt елдегі ерекше Proporz келісіміне сәйкес, Австрия Халық партиясының ықпал аймасына жатқан деп есептелді, ал Банк Австрияның екі алдыңғы мекемесі – Ландербанк және Веналық Zentralsparkasse саяси оңшылдармен байланысты болды. 2001 жылы Банк Австрияны Германияның HypoVereinsbank (HVB) сатып алды, ол 2002 жылы Creditanstalt-пен біріктіріліп, Bank Austria Creditanstalt (BA CA) құрылды. 2005 жылы HVB Италияның UniCredit компаниясымен сатып алынды. 153 жылдан кейін Creditanstalt таңбасы 2008 жылы толығымен қолданыстан шығарылды, бірақ ол CA Immo деп аталған жылжымайтын мүлік еншілес компаниясында сақталды.

Вена

1855 жылы Creditanstalt уақытша Венаның Фрейюнг алаңындағы Реннгассе 1 мекенжайында құрылды. 1858 жылы ол Венаның орталық бөлігіндегі ам-Хоф алаңындағы бірнеше үйді сатып алып, бұзып, олардың орнына архитектор Франц Фролих жобалаған жаңа ғимарат салды. Жаңа ғимаратта Ханс Гассердің кеме жүзу, теміржол, сауда, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және кен өндіруді бейнелейтін аллегориялық мүсіндері орнатылды. am Hof 6 нөмірлі ғимарат 1860 жылы аяқталды және 1934 жылғы бірігуге дейін Creditanstalt пайдалануында болды. Кейіннен ол Oesterreichische Nationalbank-тің еншілес компаниясы – Österreichischen Realitäten AG, ал 1940 жылы Steierische Baugesellschaft сатып алды. Ам-Хоф 6 ғимараты одақтас авиациясының бомбалауынан зақымданды және кейіннен бұзылды. 1950 жылдардың басында оның орнына архитектор Карл Аппель (Architekt) жобалаған Verbundgesellschaft электр энергиясы компаниясы үшін жаңа ғимарат салынды. 1915 және 1921 жылдар аралығында Creditanstalt 1914 жылы Niederösterreichische Escompte Gesellschaft-тен сатып алған, Фрейюнг алаңымен шектесетін Тифер Грабен көшесі бойындағы жер учаскесінде бас кеңсесін солтүстік-батысқа қарай кеңейтті. Бұрынғы кеңсесімен Тифер Грабен көшесі арқылы көпірмен байланысқан, неоклассикалық стильдегі әсем кеңейтім банктың бас кеңсесіне айналды. Оны архитекторлар де және Александр Нойман (Architekt) жобалады; осы команда бұрын Creditanstalt-тың бәсекелестері – Wiener Bankverein (Шоттенторда) және Niederösterreichische Escompte Gesellschaft (ам-Хоф 2) үшін де жаңа бас кеңселер құрған, екеуі де жақын жерде орналасқан. 1934 жылғы бірігуден кейін ғимарат 1937 жылы Österreichische Versicherungs AG сақтандыру компаниясы сатып алды. 1980 жылы ол Länderbank-тың меншігіне өтті, ол оны Länderbank Art Forum ретінде пайдаланды, кейіннен ол Bank Austria Art Forum (1991–2002), BA CA Kunstforum (2002–2008) деп аталып, 2008 жылдан бері қайтадан де аталды. 2010 жылы оны қаржыгер Рене Бенко сатып алды, ол солтүстік-батыс қанатын қайта жаңартты, ол 2012 жылы Австрия Конституциялық сотының орнына айналды, ал өнер форумы оңтүстік-шығыс жағында қалды. 1934 жылы Creditanstalt Bankverein өзінің бас кеңсесін Шоттентордағы Wiener Bankverein-нің бұрынғы кеңсесінде құрды. Ол 2000 жылдардың соңына дейін бірнеше бірігулер мен қайта құрулар кезінде сол жерде қалды.

Басқа жерлер

1894–1896 жылдары Creditanstalt Прагадағы филиалы үшін архитектор жасаған, Антонин Попп мүсіндермен безендірілген жаңа ғимарат салды. 1907–1909 жылдары Creditanstalt Триест қаласында, кейін Piazza della Repubblica аталған жерде монументалды филиал ғимаратын тұрғызды.