Ли́з Лоххед: Шотландияның ақын және драматургі

Кіріспе

Шотланд ақыны және эссеші (1947 жылы туған)

Лиз Локхед Хон ФРСЕ (26 желтоқсан 1947 жылы туған) – шотланд ақыны, драматург, аудармашы және теледиктор. 2011 және 2016 жылдар аралығында ол Шотландияның ұлттық ақыны, Макар болды және 2005 жылдан 2011 жылға дейін Глазго қаласының лауреат ақыны қызметін атқарды.

Ерте өмір

Элизабет Энн Локхед Ланаркширдегі Матервелл қаласының жанындағы бұрынғы кеншілер ауылы Крейнюкте дүниеге келді. Оның анасы мен әкесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерде қызмет еткен, ал кейін әкесі жергілікті басқару кеңсесінде жұмыс істеген. 1952 жылы отбасы Невартхилл кеншілер ауылындағы жаңа тұрғын үйге көшіп келді, 1957 жылы оның әпкесі осы жерде дүниеге келді. Оқушы кезінде мұғалімдері ағылшын тілін оқығанымен, ол өзінің бұл салаға "қабілетсіз" екенін айтады. Гордон Райт оның алғашқы поэзия жинағын – 1972 жылы «Репрография» баспасында «Көктемге арналған естелік» деген атпен жариялады. Лиз Лоххед бұл туындының өзі ойлап тапқан нәрсе екенін бірнеше рет мәлімдеген. Лоххед Леонард пен Греймен бірлесіп «Tickly Mince» және «The Pie of Damocles» сияқты ревю-шоулар қойды. Келесі жылдары «Islands» (1978) және «The Grimm Sisters» (1979) жинақтарын жариялады, ал содан кейін шотландтық-канадтық жазушылардың алғашқы алмасу бағдарламасы аясында Торонтоға көшіп кетті, кейін Нью-Йоркте тұрақтап қалды. Оның Эврипидтің «Медея» пьесасын қоюы 2001 жылы Солтир қоғамының «Шотландияның жыл кітабы» сыйлығын жеңіп алды. Оның пьесалары BBC Radio 4 арнасында қойылды: «Blood and Ice» (11 маусым, 1990 жыл), «The Perfect Days» (16 мамыр, 1999 жыл), «Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off» (11 ақпан, 2001 жыл) және «The Stanley Baxter Playhouse: Mortal Memories» (26 маусым, 2006 жыл). Хелен Симпсонның «Бурнс және банкирлер» атты әңгімесін бейімдеп, BBC Radio 4 арнасында 25 қаңтар, 2012 жылы – Бурнс күнінде көрсетті. «Агнес пен Тебанды тәрбиелеу» пьесалары 2000 жылдардың басында сахналанды, ал 2011 жылы Глазгей фестивалі аясында Лиз Лоххедтің «Эдвин Морганның армандары және басқа да түйсіктер» пьесасы «Трон» театрында көрсетілді және үш жылдан кейін Ұлттар Достығы ойындарының мәдени шаралары аясында қайта қойылды. Ол Глазгодағы Оран Мор театры үшін көптеген жаңа туындылар жасады, соның ішінде «Өлімге әкелетін естеліктер» (2012) және Том Леонард, Уильям Летфорд, Грейс Клири және Генри Беллмен бірлесіп жазған «Ойлауды шашырату мен сөйлеу баллоны арасында» (2014). Театр саласындағы жұмыстарындағыдай, оның поэзиясы да күшті тілдік ерекшеліктерге толы. Кейінгі жинақтары: «Шынайы мойындаулар және жаңа клишелер» (1985), «Багпайп Музыкасы» (1991), «Франкенштейн арманы: және жиналған өлеңдер» (1984), «Қара мен ақтың түсі» (2003) және «Таңдау» (2011). Лиз Лоххед ән жазуды және поэзияны музыкамен үйлестіруді ұнатады. Ол Данди қалалық әнші-күйші Майкл Маррамен бірлесіп жұмыс істеді, оған «Ира мен Джордж» өлеңін арнады, сондай-ақ 2014 жылы шыққан Hector Bizerk тобының «The Bird That Never Flew» EP альбомынан «Trouble is Not a Place» трекіне вокалмен қатысты. Ол сонымен қатар саксофонист Стив Кеттлимен және The Hazey Janes тобымен де тығыз байланыста жұмыс істеді. Лоххед халықаралық театрларда және әдеби фестивальдерде өнер көрсетеді, сондай-ақ Глазго мен Эдинбургтегі кештерде жиі қатысады.

Elizabeth Anne Lochhead was born in Craigneuk, a "little ex mining village just outside Motherwell", Lanarkshire. Her mother and father had both served in the army during the Second World War, and later, her father was a local government clerk. In 1952, the family moved into a new council house in the mining village of Newarthill, where her sister was born in 1957. Though she was encouraged by her teachers to study English, a career at which she says she was "terrible" and Gordon Wright published her first collection of Poetry, Memo For Spring in 1972 under his Reprographia imprint. Liz Lochhead has repeatedly claimed this to be an invention. Lochhead went on to produce revue shows with Leonard and Gray, including Tickly Mince, and The Pie of Damocles. Other the following years Lochhead published further collections Islands (1978) and The Grimm Sisters (1979) and moved first to Toronto as part of the first Scottish/Canadian writers exchange and later made her home in New York. Her adaptation of Euripides' Medea won the Saltire Society Scottish Book of the Year Award in 2001. Her plays have been performed on BBC Radio 4: Blood and Ice (11 June 1990), The Perfect Days (16 May 1999), Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off (11 February 2001) and The Stanley Baxter Playhouse: Mortal Memories (26 June 2006). Her adaptation of Helen Simpson's short story Burns and the Bankers was broadcast on BBC Radio 4 on Burns Night, 25 January 2012. Her plays Educating Agnes and Thebans premiered in the early 2000s, and in 2011 as part of the Glasgay Festival, Liz Lochhead's play Edwin Morgan's Dreams and Other Nightmares premiered at the Tron and it was revived three years later as part of the cultural celebrations for the commonwealth games. She has produced many new works for the Oran Mor in Glasgow, including Mortal Memories (2012) and Between the Thinks Bubble and the Speech Balloon (2014) with Tom Leonard, William Letford, Grace Cleary, and Henry Bell. Like her work for theatre, her poetry is alive with vigorous speech idioms; later collections include True Confessions and New Clichés (1985), Bagpipe Muzak (1991), Dreaming Frankenstein: and Collected Poems (1984), The Colour of Black and White (2003) and A Choosing (2011). Liz Lochhead also enjoys writing songs and combining poetry with music and she has collaborated with Dundee singer songwriter Michael Marra to whom she dedicated the poem 'Ira and George'. as well as providing guest vocals on the track 'Trouble is Not a Place' from the 2014 EP The Bird That Never Flew by Glaswegian experimental hip hop group Hector Bizerk. She has also collaborated extensively with saxophonist Steve Kettley and Dundonian band The Hazey Janes. Lochhead performs internationally in theatres and literary festivals, as well as appearing regularly at nights around Glasgow and Edinburgh.

Саясат

Лоххед – республикашыл және шотланд тәуелсіздігін жақтаушы, бұл мәселеде белсенді түрде қолдайды. Ол тәуелсіздік идеясын қолдаған National Collective тобымен бірге өнер көрсеткен, ал The Guardian газетінде Роберт Бернс тәуелсіздікке дауыс берген болар деген пікірін білдірген. Лоххед жазулары мен қоғамдық сөздері арқылы феминист ретінде де танымал; ол бұрын «феминизм – шаңтүзу сияқты, оны үнемі жасап тұру керек» деген еді. 2012 жылы Лоххед Палестинаға сапар шекті және Батыс жағалаудағы жағдай оған терең әсер етті. Ол Израильдің оккупациясына қарсы күресіп, Израилге қарсы мәдени бойкотты қолдады. 2014 жылы ол Шотландия тілдеріне аударылған қазіргі палестиналық поэзия антологиясы – «Құс тас емес» атты жинақтың дайындалуына қатысты. Лоххед Шотландияның өнерді қаржыландыру ұйымы – Creative Scotland-ты ашық түрде сынап келеді.

Құрметтер мен марапаттар

2005 жылы Лоххед Глазго қаласының ақыны лауреаты атанды және 2011 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Ол өткен жылы қайтыс болған Эдвин Морганнан кейін Шотландияның екінші ұлттық ақыны, яки «макар» болып тағайындалды. 2016 жылдың ақпан айында ол осы қызметтен қанағаттанды, ал 2016 жылдың наурыз айында Джеки Кей оның орнына келді. Қазіргі таңда ол Глазго Каледониялық университетінің Каледониялық мәдени қоғамның құрметті президенті. Ол Шотландияның он университетінен құрметті доктор дәрежесін алған. 1980 жылы Дункан Джорданстон өнер және дизайн колледжінде, содан кейін Глазго университетінде, Эдинбург университетінде, Глазго өнер мектебінде, Корольдік Шекспир компаниясында және Итон колледжінде тұрақты автор болып жұмыс істеді. 2014 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. 2015 жылы Лиз Лоххед поэзия саласындағы Корольдік алтын медальмен марапатталды.

Жарияланған еңбектер

1972 жыл: Көктемге арналған хабарлама. Репрография. 1978 жыл: Аралдар. Баспаханалық студия. 1979 жыл: Гримм әпкелері. Coach House Press. 1999 жыл: Багпайп Музакасы. Penguin Books. 1999 жыл: Тамаша күндер. Nick Hern Books. 2000 жыл: Медея. Nick Hern Books. 2001 жыл: Куба (Джина Мокслимен бірге). Faber & Faber. 2002 жыл: Қайғыға толы жандар. Nick Hern Books. 2003 жыл: Қара және ақ түстің реңі. Polygon. 2003 жыл: Франкенштейн арманы және 1967–84 жылдардағы өлеңдер жинағы. Polygon. 2003 жыл: Тебандықтар. Nick Hern Books. 2003 жыл: Шын اعترافات және жаңа клишелер. Polygon. 2006 жыл: Жақсы жайттар. Nick Hern Books. 2009 жыл: Агнеске білім беру. Nick Hern Books. 2009 жыл: Қан мен мұз. Nick Hern Books. 2010 жыл: Шотландияның Мэри королевасының басы кесілді. Nick Hern Books. 2011 жыл: Таңдау жасау. Polygon. 2012 жыл: Лиз Лоххед: Бес пьеса. Nick Hern Books.

Радио пьесалары

Лиза Лоххедтің радио пьесалары. Алғашқы эфир күні. Ойын режиссері. Актерлік құрам. Мазмұны. Марапаттар. Станция. Серия форматы=күн-ай-жыл. Бернс және банкирлер. Амбер Барнфазер. Софи Томпсон, Джон Сешнс, Грег Уайз, Питер Форбс, Дэвид Маккей, Анжела Дарси, Шиобан Редмонд, Фиби Уоллер Бридж және Мейнард Эзиаши. Хелен Симпсонның сатирикалық және терең әңгімесі, Лиза Лоххед радио үшін бейімдеген пьеса. Никола Бомонт (ағылшын, заң фирмасының серіктесі, төрт баланың анасы) ұзақ созылған корпоративтік Бернс кешкі асына мәжбүр болып отырады. Басында айналасындағы вискиге тойған мақтанқорлыққа шыдамы жетпейтін Никола, Бернс түнінің дәстүрлі рәсімдері өрбуімен күтпегендей сезімге толы болады. Ол 18 ғасырғы шотланд ақыны туралы жаңа білім алып, өзін тануға жетеді және түннің күшті эмоциялары мен жағдайдың шиеленісуіне төтеп беруге көмектеседі. BBC Radio 4 түстен кейінгі драма.

Пікірлер

Миллс, Пол (1982), «Жеке дауыс» (Мюррей, Глен (ред.), Cencrastus No. 8, 1982 жылғы көктем, 45 және 46 беттер), онда «Гримм әпкелері» туралы шолу да бар.