Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрияның әскери басшысы Франц Мориц Граф фон Лейси (; Proinsias Muiris de Lása; Борис Петрович Ласси, tr. Борис Петрович Ласси; 21 қазан 1725 – 24 қараша 1801) – Балтық немісі Австрияда туған әскери басшы, граф Петр фон Лейсидің ұлы және танымал австриялық фельдмаршал. Ол Мария Терезияның билігі тұсында қызмет етті және Киелі Рим императоры Иосиф II-нің жақын досы болды, соңғысының кеңесшілерінің біріне айналды. Лейси Киелі Рим империясының графы атанды.
Austrian military leader
Franz Moritz Graf von Lacy (; Proinsias Muiris de Lása; Борис Петрович Ласси, tr. Boris Petrovich Lassi; 21 October 1725 – 24 November 1801) was a Baltic German born Austrian military leader, he was the son of Count Peter von Lacy and was a famous Austrian field marshal. He served during the reign of Maria Theresa and was a close friend to Joseph II, Holy Roman Emperor, becoming one of the latter's advisers. Lacy was made a count of the Holy Roman Empire.
Ерте өмір
Ол граф Петр фон Лейсидің екінші әйелі Маргарета Филиппина фон Функен Лёсерннің (1685–1759), қайтыс болған графиня Фрёлихтің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – орыс фельдмаршалы, де Лейси әулетінің ирланд тармағынан шыққан және Джеймс II-ге із басып, жер аударылған адам. Франц Мориц Санкт-Петербургте туды, әскери мансапқа дайындалу үшін Германияда білім алды және австриялық қызметке қабылданды. Ол Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Италияда, Богемияда, Силезияда және Нидерландыда қызмет етті, екі рет жарақаттанды және соғыс аяғында подполковник атағын алды. Жиырма бес жасқа келгенде толыққанды полковник болып, жаяу әскер полкінің бастығы тағайындалды.
He was born as the son of Count Peter von Lacy and his second wife, Margareta Filippina von Funcken Lösern (1685–1759), widowed Countess Frölich. His father was a Russian Field Marshal who belonged to the Irish branch of the de Lacy family and had followed James II into exile. Franz Moritz was born in St Petersburg, and was educated in Germany for a military career, and entered the Austrian service. He served in Italy, Bohemia, Silesia and the Netherlands during the War of the Austrian Succession, was twice wounded, and by the end of the war was a lieutenant colonel. At the age of twenty five he became full colonel and chief of an infantry regiment.
Жеті жылдық соғыс
1756 жылы Жеті жылдық соғыс басталғанда ол қайтадан әрекетке кірісті, ал алғашқы шайқаста (Лобосиц) өзін соншалықты көзге түсірді ki, бірден генерал-майор атағын алды. Осы оқиғада үшінші жарақатын алды, ал 1757 жылы Прага шайқасында төртінші жарақатын алды. Кейін 1757 жылы Лейси Бреслау шайқасындағы үлкен жеңіске үлкен үлес қосты, ал Лейтенде бесінші жарақатын алғанда, жеңілген армияның шегінуін қамтамасыз етті. Осыдан кейін императрицаның жаңа бас қолбасшысы фельдмаршал Даунмен байланысы басталды. Бұл екі қолбасшы, кейіннен Лаудонның талантының көмегімен, соғыстың қалған бөлігінде Ұлы Фридрихке қарсы табысқа жетті. Лейси, отыз екі жасында генерал-лейтенант, жаңа құрылған бас штабта Даунның штаб бастығы (генерал-квартирмейстер) болып тағайындалды. Лейтендегі және басқа да көптеген ауыр жеңілістер австриялықтарды Фридрихке құрметпен қарауға үйреткендіктен, олар сақтық танытты; бірақ жауды Фабиан тактикасымен шаршатуға бекінгендіктен, соңына дейін табандылық танытуға жеткілікті күшті болды. Осылайша, бірнеше жыл бойы Лейсидің өмірі, Даун мен Лаудон сияқты, Пруссияға қарсы соғыстың тарихы болды. Хоккирхтен кейін (1758 жылдың 15 қазанында) Лейси Мария Тереза орденінің Ұлы крестімен марапатталды. 1759 жылы Даун да, Лейси де жеңіске жете алмағандықтан ықпалын жоғалтты, ал Лейси фельджегмейстер атағын Лаудонның Кунерсдорф шайқасындағы жасағын тамаша басқарғаны үшін алғандығына қарыз болды. Ол 1760 жылы Дрезденді қоршау кезінде Ұлы Фридриктің пруссиялық армиясын қадағалап отырды. Оның жауапкершілігі Лейсиге келесі науқандарда ауыр тиді, тіпті Даун да оның жоғарғы қолбасшылық қабілетіне күмән келтірді, ол өзі Торгау шайқасында жарақаттанған кезде оған қолбасшылық беруден бас тартты.
In 1756 with the opening of the Seven Years' War he was again on active service, and in the first battle (Lobositz) he distinguished himself so much that he was at once promoted major general. He received his third wound on this occasion and his fourth at the battle of Prague in 1757. Later in 1757 Lacy bore a conspicuous part in the great victory of Breslau, and at Leuthen, where he received his fifth wound, he covered the retreat of the defeated army. Soon after this began his association with Field Marshal Daun, the new generalissimo of the empress's forces, and these two commanders, powerfully assisted later by the genius of Laudon, made headway against Frederick the Great for the remainder of the war. Lacy, a lieutenant field marshal at thirty two, was made chief of staff (quartermaster general) to Daun in the newly created general staff. They were cautious to the point of timidity since Leuthen and many other bitter defeats had taught the Austrians to respect Frederick; but, having resolved to wear out the enemy by Fabian methods, they were strong enough to persist to the end. Thus for some years the life of Lacy, as of Daun and Laudon, is the story of the war against Prussia. After Hochkirch (October 15, 1758) Lacy received the Grand Cross of the Order of Maria Theresa. In 1759 both Daun and Lacy fell into disfavour for failing to win victories, and Lacy owed his promotion to Feldzeugmeister only to the fact that Laudon had just received this rank for the brilliant conduct of his detachment at Kunersdorf. He shadowed Frederick the Great's Prussian army during the failed Siege of Dresden in 1760. His responsibilities told heavily on Lacy in the ensuing campaigns, and his capacity for supreme command was doubted even by Daun, who refused to give him the command when he himself was wounded at the Battle of Torgau.
Кейінгі мансап
Хьюбертусбург шарттысынан кейін Лейсидің ерекше қабілеттерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік берген жаңа сала ашылды. Мария Тереза ұлы, император Иосиф II-ні Австрия әскери істерінің басшысы етіп тағайындағаннан кейін, Лейси фельдмаршал атағын алды және армияны реформалау мен басқару міндеті берілді (1766). Ол әр түрлі қару түрлері үшін жаңа ережелер, әскери заңдардың жаңа кодексі және тиімді жабдықтау жүйесін жасады. Оның жұмысының нәтижесінде Австрия армиясы бұрынғыдан гөрі көп санды, жақсы жабдықталған және арзан болды. Иосиф жақын арада әскери кеңесшісімен тығыз қарым-қатынасқа түсті, бірақ бұл оның анасына, жас императордан суық қарым-қатынасқа шыққаннан кейін, Лейсиге толық сенім білдіруіне кедергі болмады. Оның қызметі әскермен ғана шектелмеді. Ол Иосифтің жаңалықтарын қолдады және Мария Тереза оны Польшаны бөлу жоспарының негізгі ұйымдастырушысы деп санады. Алайда, оның тынымсыз жұмысы Лейсидің денсаулығына зиян келтірді, және 1773 жылы Мария Тереза мен императордың қарсылығына қарамастан, ол барлық лауазымдарынан бас тартып, Оңтүстік Францияға кетті. Оралғаннан кейін ол лауазымға қайта орала алмады, бірақ саяси және әскери мәселелер бойынша бейресми кеңесші ретінде белсенді болды. Бавария мұрагерлік соғысында Лейси мен Лаудон Пруссия короліне қарсы Австрияның бас қолбасшылары болды. Мария Терезаның қайтысынан кейін Иосиф II Австрияның билеушісі және императоры болғанда, Лейси оның ең жақын және сенімді досы болып қалды. Бавария мұрагерлік соғысынан гөрі ауыррақ болған Түрік соғысы басталды. Лейси енді қарт және шаршаған еді, және оның басқаруындағы жетістіктер басқа австриялық генералдардың жетістіктерінен кем болды. Оның белсенді карьерасы аяқталды, бірақ ол Иосифтің орнын басып алған Леопольд II билік құрған кезеңде де мемлекеттік және әскери істерге белсенді қызығушылық танытты. Өмірінің соңғы жылдарын Венаның жанындағы Нойвальдегг сарайында зейнеткерлікте өткізді. Ол сарай аумағындағы мавзолейге жерленген.
After the Treaty of Hubertusburg a new sphere of activity was opened, in which Lacy's special gifts had the greatest scope. Maria Theresa having placed her son, Emperor Joseph II, at the head of Austrian military affairs, Lacy was made a field marshal, and given the task of reforming and administering the army (1766). He framed new regulations for each arm, a new code of military law, a good supply system. As the result of his work the Austrian army was more numerous, far better equipped, and cheaper than it had ever been before. Joseph soon became very intimate with his military adviser, but this did not prevent his mother, after she became estranged from the young emperor, from giving Lacy her full confidence. His activities were not confined to the army. He was in sympathy with Joseph's innovations, and was regarded by Maria Theresa as a prime mover in the scheme for the partition of Poland. But his self imposed work broke down Lacy's health, and in 1773, in spite of the remonstrances of Maria Theresa and of the emperor, he laid down all his offices and went to southern France. On returning he was still unable to resume office, though as an unofficial adviser in political and military matters he was far from idle. In the brief and uneventful War of the Bavarian Succession, Lacy and Laudon were the chief Austrian commanders against the King of Prussia, and when Joseph II at Maria Theresa's death, became the sovereign of the Austrian dominions as well as emperor, Lacy remained his most trusted friend. More serious than the War of the Bavarian Succession was the Turkish war which presently broke out. Lacy was now old and worn out, and his tenure of command therein was not marked by any greater measure of success than in the case of the other Austrian generals. His active career was at an end, although he continued his effective interest in the affairs of the state and the army throughout the reign of Joseph's successor, Leopold II. His last years were spent in retirement at his Neuwaldegg Castle near Vienna. He is buried in a mausoleum in the castle grounds.
Шығу тегі
Оның әкесі – Ирландияда туған орыс фельдмаршалы және генералы, Санкт-Петербург пен Великий Новгород қалаларының қолбасшысы, сондай-ақ Рига губернаторы, граф Пирс Эдмонд де Лейси (немісше: Peter Graf von Lacy) (1678–1751) болған.
His father was the Irish born Russian field marshal and general, commander of Saint Petersburg and Veliky Novgorod as well as governor of Riga, Count Pierce Edmond de Lacy (German: Peter Graf von Lacy) (1678–1751).