Француз операсы "Tiresias қарындастары" – Ф.Пуленк шығармасы, Аполлинер пьесасы негізінде. Соғыстан кейінгі Францияны жаңарту, қайта құру тақырыбы. Опера, музыка, мәдениет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Les Mamelles de Tirésias (Тирезийдің көкіректері) – Франсис Пуленктің пролог пен екі актіден тұратын операсы, бұл опера Гюйом Аполлинердің осы аттас пьесасы негізінде жазылған. Опера 1945 жылы жазылып, 1947 жылы алғаш рет қойылған. Аполлинердің 1903 жылы жазылған пьесасы Францияда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде премьераға шығар кезде, көңіл көтеріңкі емес прологпен қайта жөнделген. Опера үшін Пуленк түпнұсқа пьесаның ойнақы және маңызды тұстарын біріктірді, бір сыншының пікірінше, бұл «соғыс салдарынан қираған Францияны жаңарту және қайта жарату қажеттігі» сияқты терең және қайғылы тақырыпты жасыратын «көтеріңкі рухтағы дүрбелеңділік пен шатасуды» көрсетеді.
Les Mamelles de Tirésias (The Breasts of Tiresias) is an opéra bouffe by Francis Poulenc, in a prologue and two acts based on the eponymous play by Guillaume Apollinaire. The opera was written in 1945 and first performed in 1947. Apollinaire's play, written in 1903, was revised with a sombre prologue by the time it premiered during World War I in France. For the opera, Poulenc incorporated both the farcical and the serious aspects of the original play, which according to one critic displays a "high spirited topsy turveydom" that conceals "a deeper and sadder theme – the need to repopulate and rediscover a France ravaged by war."
Өмірбаян
Гийом Аполлинер – Поленк жасөспірім шағында танысқан ақындардың бірі еді. Адриен Монньенің кітап дүкені, Maison des Amis des Livres, Аполлинер, Макс Якоб, Поль Элуард және Луи Арагон сияқты авангард жазушыларының бас қосып әңгімелесетін орны болды. Польшалық ақсүйек әйелдің заңды емес ұлы Аполлинерді сыншы Эдвард Локспейзер Монпарнастағы богемиялық өмірдің көрнекті жетекшісі деп сипаттады. Оның жетістіктерінің бірі – суретші Дуание Руссоны танымал ету болды. 1917 жылдың маусым айында Монмартрдағы театр сахнасында Аполлинердің «сюрреалистік драмасы» – «Тирезиас сүт бездері» тұңғыш рет көрсетілді, осы қойылымды Жан Кокто, Серж Дягилев, Леонид Масин, Анри Матисс, Пабло Пикассо, Эрик Сати және жас Поленк тамашалады. Көп жылдар өткен соң Поленк бұл әзіл-қалжыңға толы туындыдан қатты ләззат алғанын, бірақ сол кезде оны музыкаға қоятыны туралы ойға келмегенін айтты. 1930 жылдары ол «Тирезиас сүт бездері» операсын қою туралы ойлады; 1935 жылы Аполлинердің әйелінің құрметімен сценарийді либретто ретінде өңдеді және 1939 жылы музыканың эскизін жасауға кірісті, ал композицияның көп бөлігі 1944 жылдың мамыр және қазан айлары арасындағы шығармашылық шарықталу кезінде аяқталды. Пьеса 1903 жылы жазылған болса да, премьера кезінде Франция Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең қиын кезеңінде болды, сондықтан Аполлинер пьесаны қайта қарап, оған көңілдісіз пролог қосты. Поленк пьесаның күлкілі де, маңызды жақтарын көрсетуді мақсат етті. Сыншы Джереми Самс операны «көтеріңкі, керемет ойыншылдық» деп сипаттайды, ол «соғыс салдарынан қираған Францияны жаңарту және қайта ашу қажеттігі» – терең және қайғылы тақырыпты жасырады. Аполлинердің әйелінің келісімімен Поленк пьесаның уақытын және орнын түпнұсқадан өзгертті. «Мен 1912 жылды таңдадым, өйткені ол Аполлинердің батырлық кезеңі, кубизм үшін алғашқы күрес кезі еді. Экзотикалықтан аулақ болу үшін Занзибарды Монте-Карломен алмастырдым, себебі мен Монте-Карлоны жақсы көремін, және Аполлинер өмірінің алғашқы 15 жылын осы жерде өткізген, мен сияқты париждік үшін ол жер жеткілікті тропикалық».
Guillaume Apollinaire was one a group of poets whom Poulenc had met as a teenager. Adrienne Monnier's bookshop, the Maison des Amis des Livres, was a meeting place for avant garde writers including Apollinaire, Max Jacob, Paul Éluard and Louis Aragon. Apollinaire, the illegitimate son of a Polish noblewoman, was described by the critic Edward Lockspeiser as the prominent leader of Bohemian life in Montparnasse. Among his achievements were to bring to prominence the painter the Douanier Rousseau, In June 1917 the audience for the first performance of Apollinaire's "drame surréaliste", Les Mamelles de Tirésias, at a theatre in Montmartre included Jean Cocteau, Serge Diaghilev, Léonide Massine, Henri Matisse, Pablo Picasso, Erik Satie, and the young Poulenc. Many years later Poulenc said that though he had been immensely amused by the farcical piece it did not occur to him at the time that he would ever set it to music. During the 1930s he first thought of setting Les mamelles de Tirésias as an opera; in 1935 he adapted the script as a libretto, with the blessing of Apollinaire's widow, and began sketching the music in 1939, with most of the composition done in a burst of creativity between May and October 1944. Although the play was written in 1903, by the time of its premiere France was in the thick of the First World War, and Apollinaire had revised the piece, adding a sombre prologue. Poulenc aimed to reflect both the farcical and the serious aspects of the play. The critic Jeremy Sams describes the opera as "high spirited topsy turveydom" concealing "a deeper and sadder theme – the need to repopulate and rediscover a France ravaged by war." With Mme Apollinaire's approval, Poulenc changed the date and setting from those of the original. "I chose 1912 because that was Apollinaire's heroic period, of the first fights for Cubism I substituted Monte Carlo for Zanzibar to avoid the exotic, and because Monte Carlo, which I adore, and where Apollinaire spent the first 15 years of his life, is quite tropical enough for the Parisian that I am."
Қысқаша мазмұны
Театр директоры қысқаша прологпен туындысын таныстырып, көрермендерге бала туудың қажеттілігі туралы нұсқаулық пьеса ұсынады.
In a short prologue, the theatre director introduces the work, promising the audience a moral piece on the necessity of having children.
1-ші акті
Тереза мойынсұнғыш әйел ретінде өмір сүруден жалықты да, оның кеудесі үрленген шарларға айналып, ұшып кеткен кезде Тирезийге айналады. Күйеуі бұған қуанбайды, тіпті оны байлап, әйел киімімен киіндіргенде одан да ашуланады. Ал осы кезде Престо мен Лакуф есімді екі мас құмар ойыншы бір-бірін мейіріммен атып өлтірісіп, жиналған қала халқы оларға аза тұтады. Тереза әлемді генерал Тирезий ретінде жаулау үшін аттанады, ал тұтқынға алынған күйеуін жергілікті жандармның қамқорлығына қалдырады, ол оның әйел киіміне алданып қалады. Сахнадан тыс генерал Тирезий бала тууға қарсы сәтті науқанды бастайды және халық оны мақтайды. Әйелдер жыныстан бас тартса Францияның мүлдем тоқтап қалуынан қорқып, күйеуі әйелдерсіз бала табудың жолын табуға ант етеді. Лакуф пен Престо өлгеннен қайта оралып, қызығушылық танытып, күмәнданады.
Thérèse tires of her life as a submissive woman and becomes the male Tirésias when her breasts turn into balloons and float away. Her husband is not pleased by this, still less so when she ties him up and dresses him as a woman. Meanwhile, a pair of drunken gamblers called Presto and Lacouf affectionately shoot one another and are mourned by the assembled townspeople. Thérèse marches off to conquer the world as General Tiresias, leaving her captive husband to the attentions of the local gendarme, who is fooled by his female attire. Off stage, General Tiresias starts a successful campaign against childbirth and is hailed by the populace. Fearful that France will be left sterile if women give up sex, the husband vows to find a way to bear children without women. Lacouf and Presto return from the dead and express both interest and scepticism.