Кіріспе

Француздық әндер мен оперетта композиторы

Жан Роберт Планкетт (31 шілде 1848 – 28 қаңтар 1903) – француздық әндер мен оперетта композиторы. Планкетттің бірнеше опереттасы Ұлыбританияда үлкен жетістікке ие болды, әсіресе «Les cloches de Corneville» (1878) опереттасының алғашқы лондондық қойылымы сол кезге дейінгі барлық музыкалық театр өнерлері арасында рекордтық көрсеткіштерді жаңартты. «Рип Ван Винкл» (1882) де халықаралық даңққа ие болды.

Өмір және мансап

Әншінің ұлы Планкетте Парижде дүниеге келді және Париж консерваториясында білім алды. Ол оқуын аяқтамады, себебі қаржысы жетіспеді, содан кейін кафеде пианист, композитор және әнші (тенор) болып жұмыс істеді. Оның бірнеше романстары 1867 жылы Лусьен Фужере алғаш рет орындаған "Самбр мен Мёз" әнінен гөрі аз танымал болды, ал Фужере сол замандағы ең белгілі француз опера әншілерінің біріне айналды. 1876 жылы Théâtre des Folies Dramatiques театрының директоры Планкетке алғашқы опереттасын – Les cloches de Corneville шығармасын жазуды тапсырды. Ол 1877 жылы Парижде сахнаға қойылды, өте сәтті 480 қойылым көрсетілді, содан кейін 1878 жылдан бастап Лондонда рекордтық 708 қойылыммен таңғажайып табысқа ие болды. Планкеттің музыкасы пафосы мен романтикалық сезімі үшін жоғары бағаланды. "Шевалье Гастон" 1879 жылы үлкен жетістікке жете алмады. 1880 жылы "Ле Вольтижёрс дю 32ieme" шықты, ол 1887 жылы Лондонда "Ескі гвардия" атымен ұзақ уақыт көрсетілді, ал "Кантиниер" ағылшын тіліне "Нектарин" деп аударылды, бірақ ешқашан қойылған жоқ. 1882 жылы "Рип Ван Винкл" Лондонда сахналанды, кейіннен Парижде "Рип" атымен қойылды, екеуі де үлкен сәттік болды. Либреттосы – Вашингтон Ирвингтің әйгілі ертегісіне Х. Б. Фарнидің жасаған бейімделуі. 1884 жылы француз композиторының операсы Парижде естілгенге дейін Лондонда қойылды – бұл жағдай "Нелл Гвинне" операсында қайталанды, ол шамалы табысқа жетті, бірақ Парижде "Принцесса Колумбина" атымен қойылғанда сәтсіз аяқталды. Одан кейін "Кремайлер" (Париж, 1885), "Суркоф" (Париж, 1887; Лондон, "Пол Джонс" атымен, 1889), "Капитан Терезе" (Лондон, 1887), "La Cocarde tricolore" (Париж, 1892), "Талисман" (Париж, 1892), "Панурж" (Париж, 1895) және "Мамзель Кват" (Париж, 1897) сахнаға шықты. Планкеттің тағы бір шығармасы – "Le Régiment de Sambre et Meuse" маршы, қола духовой оркестрі үшін жасалған аранжировкада танымал болды; бұл әуенді Огайо штатының университетінің марш тобы өзінің әйгілі "Огайо скрипті" композициясын орындағанда қолданады. Оригинальды оркестрлік нұсқасын Артур Фидлер жетекшілік еткен Бостон Попс оркестрі жазды және ол RCA Living Stereo CD "Marches in Hi Fi" дискісінде жарияланды. Планкеттің "Les cloches de Corneville" опереттасынан алынған "Кабиналық жігіттің әні" баркаролын У. К. Л. Диксон 1894 жылы дыбыс пен бейнені синхрондау бойынша тарихтағы алғашқы тәжірибеде скрипкада орындады. Оны онлайн режиссердің "Диксонның эксперименталды дыбыстық фильмі" деген атаумен көруге болады.