Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз драматургі (1815–1888)
French dramatist (1815–1888)
Эжен Марин Лабиш (6 мамыр 1815 – 22 қаңтар 1888) – француз драматургі. Ол водевиль жанрына қосқан үлесімен және отты, тұрмыстық комедияларымен танымал. 1860 жылдары «М. Перришонның саяхаты» (1860), «Көзге ұнтақ себу» (1861), «Шамбоде станциясы» (1862) және «Қазына» (1864) сияқты бірқатар табыстарымен өзінің шыңына жетті. Ол Париждегі «Буффтер» театрының директоры Жак Оффенбахпен бірге оперетталар мен бірнеше комикалық операларға либретто жазу үшін жұмыс істеді. Марк Мишельмен бірге 1851 жылы жазған «Италиялық сабан шапқысы» атты фарсы көп рет сахна мен экранға бейімделді.
Eugène Marin Labiche (6 May 181522 January 1888) was a French dramatist. He remains famous for his contribution to the vaudeville genre and his passionate and domestic pochads. In the 1860s, he reached his peak with a series of successes including Le Voyage de M. Perrichon (1860), La Poudre aux yeux (1861), La Station Champbaudet (1862) and La Cagnotte (1864). He worked with Jacques Offenbach, then director of the Bouffes Parisiens, to write librettos for operettas and for several comic operas. His 1851 farce The Italian Straw Hat, written with Marc Michel, has been adapted many times to stage and screen.
Ерте өмір
Ол буржуазиялық отбасында дүниеге келіп, құқық білімін оқыды. Жиырма жасында ол "Chérubin" журналына "Les plus belles sont les plus fausses" ("Ең әдемілері - ең жалған") деген қысқа әңгіме жариялады. Одан кейін де бірнеше әңгіме жазды, бірақ олар халықтың назарын аударған жоқ.
He was born into a bourgeois family and studied law. At the age of twenty, he contributed a short story to Chérubin magazine, entitled "Les plus belles sont les plus fausses" ("The most beautiful are the most fake/false"). A few others followed, but failed to catch the attention of the public.
Мансап
Лабиш «Revue des théâtres» журналында драматургиялық сынға өзін сынап көрді және 1838 жылы екі пьеса жазып, премьерасын өткізді. Шағын «Théâtre du Pantheon» театры оның «L'Avocat Loubet» драмасын қойды, ал вадевиль «Monsieur de Coyllin, ou l'homme infiniment poli» (Марк Мишельмен бірлесіп жазылған, «Palais Royal» театрында қойылған) провинциялық актерді таныстырды, ол Париждің сүйіктісіне айналып, солай да қалды – әйгілі комедия актері Грассо. Сол жылы Лабиш өзінің нағыз шақыруына күмәнданып, «La Clé des champs» романын жариялады. Леон Халевидің айтуынша, роман жарықтанғаннан кейін Лабиштің баспаханасы көп ұзамай банкрот болды: «Бақытты жағдай, себебі Тағдырдың уақтылы ескертуі оны сахнаға қайтарды, онда сәтті мансап күтіп тұрды». Тағы бір кедергі болды. Үйленгенде Лабиш әйелінің ата-анасына сол кезде моральдық қағидалар мен отбасылық бақытқа қайшы келетін мамандықтан бас тартатынын солтырттықпен уәде берді. Бір жылдан кейін әйелі оны осы уәдесінен босатты, ал Лабиш бұл оқиғаны толық шығармаларының алғашқы басылымын оған арнағанда еске алды. Шарль Варин, Марк Мишель, Луи Франсуа Клервилл, Филипп Франсуа Думануар және басқалармен бірлесіп, ол Париждің түрлі театрларына куплетермен араластырылған комедиялық пьесаларды қосты. Марк Мишельмен бірге «Un Chapeau de paille d'Italie» (Италиялық сабан шапқышы) бес актілік фарсын жасағанға дейін ол сәтті, бірақ ерекше көзге түспейтін вадевильші саналды, ол 1851 жылдың тамызында қойылғаннан кейін үлкен жетістікке ие болды. Бұл француздық имброглио стилінің көрнекті үлгісі, онда біреу бір нәрсені іздейді, бірақ пәрде түсіп, бес минут қалғанда ғана табады. Келесі жиырма бес жыл бойы ол сәтті комедиялар мен вадевильдерді жазуды жалғастырды, олардың барлығы негізінен бір жоспар бойынша құрылған және оларда комедиялық байқау мен ақылдың бір дозасы бар. «Мен үшін ұсынылған барлық тақырыптардың ішінде буржуазияны таңдадым. Ол – жамандықтары мен жақсылықтары арасында, батыр мен қарақшы, қасиетті мен тәлкектеп жүретін адамның арасында тұрады». Мансабының екінші кезеңінде Лабиш Альфред Делакур, Адольф Холер және басқалармен бірлесіп жұмыс істеді. Эмиль Ожие: «Лабиш пьесаларының ұзаққа созылған сәнін қамтамасыз еткен ерекше қасиеттерді оның әртүрлі серіктестермен жазған барлық комедияларында табуға болады, ал олар онысыз жазған комедияларда олар айқын көрінбейді». Оның актер Жан-Мари Джефруамен кәсіби қарым-қатынасы одан да маңызды болды, ол Лабиштің мақтанға машықтанған және ұқыпты буржуазиялық кейіпкерлеріне маманданған. Лабиштің көптеген рөлдері Джефруа үшін арнайы жазылған. «Célimare le bien aimé» (1863), «Le Voyage de M. Perrichon» (1860), «La Grammaire», «Un Pied dans le crime», «La Cagnotte» (1864) Лабиштің ең маңызды пьесаларының бірі болды.
Labiche tried his hand at dramatic criticism in the Revue des théâtres and in 1838, wrote and premiered two plays. The small Théâtre du Pantheon produced, to some popular success, his drama L'Avocat Loubet, while a vaudeville, Monsieur de Coyllin, ou l'homme infiniment poli (written in collaboration with Marc Michel and performed at the Palais Royal) introduced a provincial actor who was to become and to remain a great Parisian favourite, the famous comedian Grassot. In the same year, Labiche, still doubtful about his true vocation, published a romance called La Clé des champs. According to Léon Halévy, Labiche's publisher went bankrupt soon after the novel was out: "A lucky misadventure, for this timely warning of Destiny sent him back to the stage, where a career of success was awaiting him." There was yet another obstacle in the way. When he married, Labiche solemnly promised his wife's parents that he would renounce a profession then considered incompatible with moral regularity and domestic happiness. A year later, his wife released him from his vow, and Labiche recalled the incident when he dedicated the first edition of his complete works to her. In conjunction with Charles Varin, Marc Michel, Louis François Clairville, Philippe François Dumanoir, and others, he contributed comic plays interspersed with couplets to various Paris theatres. He was considered a successful but undistinguished vaudevillist, until he paired with Marc Michel to create the five act farce, Un Chapeau de paille d'Italie (The Italian Straw Hat), which turned out to be a major success upon its opening in August 1851. It is an accomplished specimen of the French imbroglio style play, in which someone is in search of something, but does not find it till five minutes before the curtain falls. For the next twenty five years, he continued to write successful comedies and vaudevilles, all basically constructed on the same plan and containing a dose of comic observation and good sense. "Of all the subjects," he said, "which offered themselves to me, I have selected the bourgeois. Essentially mediocre in his vices and in his virtues, he stands half way between the hero and the scoundrel, between the saint and the profligate." During the second period of his career Labiche collaborated with Alfred Delacour, Adolphe Choler, and others. Emile Augier said: "The distinctive qualities which secured a lasting vogue for the plays of Labiche are to be found in all the comedies written by him with different collaborators, and are conspicuously absent from those which they wrote without him." Even more important was his professional relationship with actor Jean Marie Geoffroy, who specialized in Labiche's pompous and fussy bourgeois characters. Many of Labiche's roles were written specifically for Geoffroy. Célimare le bien aimé (1863), Le Voyage de M. Perrichon (1860), La Grammaire, Un Pied dans le crime, La Cagnotte (1864), were some of Labiche's most important plays.
Зейнеткерлік және өлім
1877 жылы ол сахнамен байланысын үзді және Солн аймағындағы ауылдық мүлігіне кетіп қалды. Ол жерде ол күш-жігерін ауыл шаруашылығы жұмыстарын бақылауға, сондай-ақ жерді және батпақтарды мелиорациялауға арнады. Оның өмір бойы досы Эмиль Ожие оны сол жерде көріп, Лабишті өзінің барлық шығармаларын жинақтап, қайта жөндеуден өткізіп басып шығаруға ынталандырды. Лабиш бастапқыда тартынғанмен, 1878 және 1879 жылдары он томдық комедиялық пьесаларын жариялады, олар зор қуанышпен қарсы алынды. Көптеген адамдар Лабиштің пьесаларының танымалдылығын оларда ойнаған актерлерге байланысты деп есептеген, бірақ пьесаларды оқығаннан кейін олардың сәттілігінің себебі – оның әзіл-қалжыңға толы және шеберлікпен сомдалған кейіпкерлері бар жазу өнері екенін түсінді. Лабиштің шығармаларын қайта бағалау нәтижесінде ол 1880 жылы Франция академиясына сайланды. Лабиш Парижде дүние салып, Монмартр зиратына жерленді.
In 1877, he ended his connection with the stage, and retired to his rural property in Sologne. There, he devoted his energies to supervising agricultural work and to reclaiming land and marshes. His lifelong friend, Émile Augier, visited him there, and strongly advised Labiche to publish a collected and revised edition of his works. Though Labiche was initially reluctant, he issued, during 1878 and 1879, his comic plays in ten volumes, which were enthusiastically received. Many people had assumed that Labiche's plays owed their popularity to the actors who had appeared in them, but, upon reading the plays, they realized that their success was due to the writing itself, with its humor and skilled characterization. Due to this re evaluation of Labiche's writing, he was elected to the Académie française in 1880. Labiche died in Paris and was buried in the Cimetière de Montmartre.
Алғыс айту
Кейбір жанкүйерлер Лабишті Мольермен бірдей деңгейде санайды; оның пьесалары француз фарсының көптеген басқа мысалдарына қарағанда күрделірек және одан да азырақ жаман. Оның театрында махаббатқа орын жоқ дерлік. Ол ешбір пьесасында әйел психологиясының тереңдігіне үңілген емес, ал әйел бейнесі тек мақтанға мас қарт әйелдер мен ақымақ жас қыздар арқылы ғана көрсетілген. Ол некеге сынық көзбен қарады, бірақ әрқашан өкініш пен уақтылы түзетуге мүмкіндік беретін, достық және мейірімді ниетпен жасады.
Some admirers have considered Labiche the equal of Molière; his plays are more complex and less coarse than many other examples of French farce. Love is practically absent from his theatre. In none of his plays did he ever venture into the depths of feminine psychology, and womankind is only represented by pretentious old maids and silly young ladies. He ridiculed marriage, but in a friendly and good natured manner that always left a door open to repentance and timely amendment.