Кіріспе

Пётр Ильич Чайковскийдің симфониясы

Пётр Ильич Чайковскийдің Ми минорындағы 5-ші симфониясы, Op. 64, 1888 жылдың мамыр және тамыз айлары аралығында жазылған. Алғаш рет сол жылдың 17 қарашасында Санкт-Петербург қаласындағы Мариинский театрында Чайковскийдің өзі дирижерлік етіп орындалған. Ол Теодор Аве Лаллеманға арналған.

Чайковскийдің кейінгі симфониялары арасында орны

1865 жылы Санкт-Петербург консерваториясын бітіргеннен кейін алғашқы он жылда Чайковский үш симфонияны аяқтады. Содан кейін ол тағы бес симфония жобасын бастады, олардың төртеуі композитордың өмірлік кезеңінде тұсаукесерленген симфонияға әкелді. Бесінші симфония 1888 жылы, 1885 жылғы «Манфред» симфониясы мен 1892 жылы тасталған ми-бемоль тонындағы симфонияның эскиздері арасында жазылды (бір жылдан кейін фортепиано мен оркестр үшін жазылған «Allegro Brillante» үшін оның бірінші бөлігінен материал қайта пайдаланылды). Номерленген симфонияларға қатысты айтсақ, Чайковскийдің 5-ші симфониясы 10 жыл бұрын аяқталған 4-ші симфониясы мен композитор қайтыс болған жылы жазылған 6-шы симфониясы арасында жазылды.

Бағдарлама

Алдыңғы екі симфониясынан айырмашылығы, Бесінші симфонияның нақты бағдарламасы жоқ. 1888 жылдың 15 сәуірінде, симфонияны жазуға бір ай қалғанда, композитор өзінің күнделігіне оның бірінші бөлімі үшін сценарий эскизін жасады, онда "тағдырға толық мойынсыну, ол тағдырдың түсініксіз алдын-ала белгілеуімен бірдей" деп жазылған. Дегенмен, осы бағдарламаның шығармада қаншалықты іске асырылғаны белгісіз.

Циклдік құрылым

4-ші симфония сияқты, 5-ші симфония да циклдік симфония, қайта оралатын басқа тақырыбы бар. Алайда, 4-ші симфониядан өзгешелігі, бұл тақырып төрт бөлімнің барлығында да естіледі, бұл ерекшелікті Чайковский Манфред симфониясында алғаш рет қолданған, ол 5-ші симфониядан үш жылдай бұрын аяқталған.

Аспаптар

Бұл шығарма 3 флейтаға (3-шісі пикколоны екі рет ойнайды), 2 гобой, A кларнетіне 2, 2 фагон, F мүйізіне 4, A кернейіне 2, 3 тромбон, туба, тимпан және скрипкалар тобына арналған.