Бордо-Париж веложарысының тарихы

Кіріспе

Кәсіби веложарыс, велосипедтік жарыс

Бордо–Париж кәсіби веложарысы Еуропаның классикалық веложарыстарының бірі және кәсіби күнтізбедегі ең ұзақ жарыстардың бірі болды, шамамен – көптеген бір күндік жарыстардан екі еседен астам болатын. Ол Францияның оңтүстік-батысындағы Бордоның солтүстігінен таңғы сағат 2-де басталып, 14 сағаттан кейін Париж қаласында аяқталды. Кәсіби жарыс 1891 жылдан 1988 жылға дейін өткізілді. 2014 жылы әуесқойлар арасында ұйымдастырылды.

Тарих

Бұл жарыс алғаш рет 1891 жылғы 23 мамырда өткізілді, ал кейде "Жол дербиі" деп аталатын бұл жарыс, велошабандылардың қарқынды жылдамдықпен жүруімен ерекшеленді – олар тандем немесе қалыпты велосипедтердің артында ауа ағынында жылдамдыққа ие болды. 1931 жылдан бастап, қарқынды жылдамдық мотоциклдермен немесе педальмен көмектесетін шағын Derny велосипедтерімен жасалды. Ұзақ уақытқа көліктермен де қарқынды жылдамдық болды. Алғашқы жарыстарда қарқынды жылдамдық Бордодан ұйымдастырылды. Кейінірек, бұл Париж бағытында жарты жолда енгізілді. 1946 жылдан 1985 жылға дейін, қашықтықтың жартысынан астамы қарқынды жылдамдықпен жүрілді, Derny Пуатье немесе Шателло қалаларында, шамамен жарты жолда қолданыла бастады. Алғашқы жарысты ұйымдастырушылар, Бордо Вело Клубы және Véloce Sport, велошабандыларға бірнеше күн қажет болуы мүмкін деп есептеді, бірақ бірінші жарысты Джордж Пилкингтон Миллс үздіксіз жүріп жеңіп алды. Миллс түнде жарысып, 600 шақырымдық жарысты бір тәуліктен сәл астам уақытта аяқтады. Соғыстан кейінгі жеңімпаздар: Луисон Бобе (1959), Том Симпсон (1963) және Жак Анкетил (1965). Жеңіс саны бойынша рекордты Герман Ван Спрингел 1970 және 1981 жылдар аралығында жеті рет жеңіп, иеленді.

Бірінші жарыс

Джордж Миллс 1891 жылы Бордо–Париж арасындағы тұңғыш жарысты жеңіп алды. Ол ұйымдастырушылар, «Véloce Sport» газеті шақыруымен келді, себебі ұзақ қашықтыққа жарысу үрдіске айналған дәуірде оның зор беделі болған. Оңтүстік-батыстағы Бордодан астана Парижге дейінгі жарыс Франциядағы ең ұзақ жылдық шара болар еді. Жарыс Бордодағы Пон-Бастид алаңында сағат 5-те басталды. 38 қатысушы болды. Олардың арасында британдықтар – Пилкингтон Миллс, Холбейн, Эдж және Бейтс, сондай-ақ поляк және швейцарлық спортшылар бар еді. Миллс 10 шақырымнан кейін француз Жьель Лавальмен соқтығысып, жаман жолға құлап кетті, бірақ екеуі де жарақат алмады. Бірінші сағатта қатысушылар шашырағанда ағылшындар көш бастады. Таңертеңгі уақытта олар 14 миль/сағат орташа жылдамдықпен бір шақырымға алға шықты. Тарихшы Виктор М. Хед былай деп жазды: «Англиялықтар сағат 10.30-да Ангулемге жетіп, ыстық сорпа ішкенде тоқтады. Қайта жолға шыққанда Миллс жетекке шығып, серіктерінен бірте-бірте алшақтады. Руффекке (Шаран) жеткенде ол жарты сағатқа алға басып озды». Ұйымдастырушылар оның жылдамдығына таң қалды. Бір хабарламада былай делінген: «Жарысқа қатысушыларды лайықты күтіп алу үшін барлығы дайындалған: толыққанды тамақ, ванна, ыстық душ, ештеңе ұмытылмады. Батырларымызды қарсы алу үшін ыңғайлы төсектер де дайындалған, өйткені Ангулемнің сыйлы халқы велосипедпен 127 шақырымды бірден бірнеше сағат демалыссыз жүру мүмкін емес деп ойлады. Бірақ көрермендердің таңғалуына орай, бірде-бір қатысушы ұсынылған мүмкіндікті пайдаланбады. Жеңімпаз Г. П. Миллс ең көп дегенде бірнеше сәт тоқтады. Оның жоспары болды: ол Холбейнге бақылау пунктында тыныш тамақтануға рұқсат берді, себебі ол нағыз чемпион Льюис Страудтың қаладан шығу жолын көрсетуін күтіп отырғанын және оның көмегімен, жылдам және сенімді серік ретінде, жеңіске жеткізетін артықшылықты ала алатынын білді. Миллс 215 шақырымнан астам жол жүріп, 12 сағаттан кейін Турға жетті. Ол бес минут демалып, шикі ет жеді және «арнайы дайындалған күш беруші зат» ішті. Тек содан кейін ғана NCU Миллс пен басқа британдық әуесқойлардың қатысуына рұқсат берді. Миллс жеңгеннен кейін Велосипедтер одағы оның велосипед фабрикасының жұмыс басқарушысы екенін біліп, одан «жоғарыда аталған жарыстағы барлық шығындарын өзі төлеген-төлемегенін» сұрады. Ол төлемдерін растағаннан кейін ғана Велосипедтер одағы оның кәсіби емес екенін мойындады.

George Mills won the inaugural Bordeaux–Paris race in 1891. He was invited by the organisers, the newspaper Véloce Sport because of his reputation in an age when long distance racing was the fashion. A race from Bordeaux in the south west to the capital in Paris would be the longest annual event in France. The race started at 5am in the Place du Pont Bastide in Bordeaux. There were 38 riders. As well as the British – Pilkington Mills, Holbein, Edge and Bates – there were a Pole and a Swiss. Mills fell on bad roads after 10 km when he touched with the Frenchman, Jiel Laval, but neither was hurt. The English group moved to the front when the field began to straggle after the first hour. They led by a mile at dawn after averaging 14 mph. The historian Victor M. Head wrote: "At 10.30 Angoulème was reached and the Englishmen stopped to gulp down bowls of hot soup. When they restarted, Mills began to make all the running, drawing steadily away from his companions until, arriving at Ruffec, Charente, he was half an hour in the lead." The rapid departure surprised the organisers. A report said:

Everything had been prepared to receive the riders properly [recevoir dignement]: full meals, baths, hot showers, nothing was forgotten, and there were good beds to welcome our heroes, because there was no doubt among the excellent people of Angoulème that it was impossible to ride 127 km on a bicycle without immediately needing several hours' rest. To the great stupefaction of the spectators, not one of the riders took advantage of what had been provided. The eventual winner, G. P. Mills, stopped for several moments at best. He had a plan: he let Holbein eat peacefully at the control because he knew that a real champion, Lewis Stroud, was waiting to show him the way out of town and that, with him as a precious, fast and durable pacer he could build up the lead he needed to win the race. Mills reached Tours after 215 miles and more than 12 hours on the road. He rested for five minutes, ate raw meat "and a specially prepared stimulant", Only then would the NCU allow Mills and other British amateurs to take part. When Mills won, the Bicycle Union realised he was the works manager at a bicycle factory and decided he should be asked "whether he paid the whole of his expenses in the above mentioned race." Only when he could prove that he had did the Bicycle Union concede that he was not a professional.

М. Бордо Париж

11 жыл ішінде бельгиялық Херман Ван Спрингел "Бордо-Париж" жарысын жеті рет жеңіп, рекордтық көрсеткіш орнатты. Ван Спрингел осы аңызға толы ұзақ қашықтыққа жүгіріс жарысына он рет қатысып, әр жолы мәнерлеп сырға (подиумға) көтерілді – бұл бірегей жетістік. Ван Спрингел өте жоғары төзімділігімен танымал болғанмен, бастапқыда бұл ауыр жарысқа қызығушылық танытпады. "Сол кезде пелотон ішінде "Бордо-Париж" жарысына қатысқандар шаршап қалады және осы себепті "Тур де Франс" жарысында маңызды рөл атқара алмайды" деген қалыспырау кеңінен тараған еді. Тіпті кейбіреулер мұндай бір реттік марафон жарысы қалған мансабыңызды тәуекелге салумен тең деп санайтын", – деді кейін Ван Спрингел. 1981 жылы, кәсіби велосипедшілік мансабының соңғы жылында, ол 37 жасында жетінші рет "Бордо-Париж" жарысын жеңіп алды.

Соңғы жарыстар

Бордо-Париж жарысы 1980-ші жылдары беделін жоғалта бастады. Ол ерекше дайындық қажет етті және велошабандылардың Вуэльта а Испания немесе Жиро д’Италия көпкүндік жарыстарына қатысу ниеттерімен үйлеспеді. Қатысушылардың саны азайды, ал соңғы мотоциклмен жетелеу арқылы өткен жарыс 1985 жылы болды; 1986 жылдан бастап үш жарыс мотоциклсіз форматта ұйымдастырылды, бірақ 1988 жыл кәсіби жарыс ретіндегі соңғы жарысқа айналды.