Әш-Шағири: Әһли-сүннет теологиясының негізін қалаушысы
Abu Hasan al-Ash'ari
Абу Хасан әл-Ашари (874-936) – ислам теологы, Әшәрия мектебінің негізін қалаушы. Ақыл мен дін арасындағы орта жолды ұсынды, сүнни исламындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мұсылман теологы (874–936)
Muslim theologian (874–936)
Әбу Хасан әл-Аш'ари (أَبُو ٱلْحَسَن ٱلْأَشْعَرِيّ; 874–936 ж.) – суннит мұсылман ғалымы, Шафии мектебінің фақиһы, қасиетті мәтіндерді түсіндіруші, реформатор және ислам теологиясының көрнекті өкілі. Әл-Аш'ари сол кезде басым болған ислам теологиясының екі қарама-қарсы мектебі – атаризм мен мутазилизмнің арасында орталық позиция ұстағанымен ерекшеленді. Ол аталған мектептердің ұстанымдары арасында, исламның қасиетті кітаптарына және еркін ерік пен Алланың сипаттарына қатысты теологиялық ой-өріске негізделген орта жолды қалыптастырды. Оның мектебі ақырында сүннит исламындағы теологиялық ойлаудың басым мектебіне айналды. Ал шиит мұсылмандары оның теологиялық көзқарастарын қабылдамайды, себебі оның еңбектері шиит исламын сынаумен байланысты болды.
Abu Hasan al Ash'ari (أَبُو ٱلْحَسَن ٱلْأَشْعَرِيّ; 874–936 CE) was a Sunni Muslim scholar, jurist of the Shafi'i school, exegete, reformer, and scholastic theologian known for being the eponymous founder of the Ash'ari school of Islamic theology. Al Ash'ari was notable for taking an intermediary position between the two diametrically opposed schools of Islamic theology prevalent at the time: Atharism and Mu'tazilism. Al Ash'ari established a middle way between the doctrines of the aforementioned schools, based both on reliance on the sacred scriptures of Islam and theological rationalism concerning free will and attributes of God. His school eventually became the predominant school of theological thought within Sunni Islam. By contrast, Shia Muslims do not accept his theological beliefs, as his works also involved refuting Shia Islam.
Өмірбаян
Әбу әл Хасан әл Аш'ари Ирактың Басра қаласында дүниеге келді және Мұхаммед пайғамбардың ең жақын серіктерінің (сахаба) бірінші буынына жататын Әбу Муса әл Аш'аридің ұрпағы болды. Жастық шағында ол мутазилит теологиясы мен философиясының белгілі ұстазы әл-Жубайиден білім алды. Дәстүрлі айтуынша, әл-Аш'ари 40 жасқа дейін мутазилит теологы болып қалды, содан кейін Рамазан айында Мұхаммед пайғамбарды үш рет түсінде көрді. Бірінші жолы Мұхаммед оған өзінен жеткен нәрсені, яғни пайғамбарлық хадистерді қолдауға бұйырды. Әл-Аш'ари уайымға түсті, себебі оның хадистерге қайшы келетін көптеген мықты дәлелдері болды. 10 күннен кейін ол Мұхаммедті тағы көрді: Мұхаммед хадисті қолдау керектігін қайталады. Әл-Аш'ари бір ғасыр бұрынғы Ибн Куллабтың жолын жалғастыра отырып, Калам арқылы сунниттік ислам теологиясын қалыптастырды. Оның ізінен көптеген сунниттік исламның көрнекті ғалымдары ерді, олардың көпшілігі Шафии фиқһ мектебінің өкілдері болды. Олардың ең танымалдары – Абу Хасан әл Бахили, әл Бақиллани, әл Жувайни, әл Науауи, әл Ғазали және әл Рази. Осылайша әл-Аш'ари мектебі Матуриди мектебімен бірге сүннет нанымдарын көрсететін басты мектептердің біріне айналды. Әл-Аш'ари сондай-ақ, басшы қасиетті шариғат бұйрықтарына ашық мойынсұнбаса да, оған күшпен қарсы тұрудың харам екеніне сенді.
Abū al Ḥasan al Ashʿarī was born in Basra, Iraq, and was a descendant of Abū Mūsa al Ashʿarī, who belonged to the first generation of Muhammad's closest companions (ṣaḥāba). As a young man he studied under al Jubba'i, a renowned teacher of Muʿtazilite theology and philosophy. According to the traditional account, al Ashʿarī remained a Muʿtazilite theologian until his 40th year, when he allegedly saw the Islamic prophet Muhammad in his dreams three times during the month of Ramaḍān. The first time, Muhammad told him to support what was narrated from himself, that is, the prophetic traditions (ḥadīth). Al Ashʿarī became worried, as he had numerous strong proofs contradictory to the prophetic traditions. After 10 days, he saw Muhammad again: Muhammad reiterated that he should support the ḥadīth. al Ash'ari formulated the theology of Sunni Islam through Kalam, following in the footsteps of Ibn Kullab a century earlier. He was followed in this by a large number of distinguished scholars of Sunni Islam, many of whom belonged to the Shafi'i school of law. The most famous of these are أبو الحسن الباهلي, al Baqillani, al Juwayni, al Nawawi, al Ghazali and al Razi. Thus Al Ash'ari's school became, together with the Maturidi, the main schools reflecting the beliefs of the Sunnah. Al Ash'ari also believed it impermissible to violently oppose a leader even if he were openly disobedient to the commands of the sacred law.