Карнавал әйнегі: жылтыр жабынмен әсемделген, 20 ғ. басында кең таралған. Есілдерге арзан балама ретінде, үйді бездеу үшін қолданылған. Қазір де жасалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шыны түрі
Type of glass
Карнавалдық шыны – иридесцентті беткі жылтырмен жабылған қалыпқа түйіліп немесе қысылып жасалған шыны. Бұрын оны «Аврора шынысы», «Доп шынысы», «Радуга шынысы», «Тафта шынысы» деп атаған, сондай-ақ оны «кедей адамның Тиффаниі» деп қысыммен айтқан. «Карнавалдық шыны» деген атауды коллекционерлер 1950 жылдары қабылдады, себебі оның заттары кейде карнавалдарда, мерекелерде және жәрмеңкелерде сыйлық ретінде таралған. Алайда, дәлелдер көрсеткендей, оның көп бөлігі байлар ғана жарқын электр шамдарын алуға мүмкіндік тапқан кезде үйді жарықтандыру үшін үй шаруашылықтары сатып алған, себебі оның жабыны тіпті қараңғы бұрыштарда да жарықты шағылыстырады. 20 ғасырдың басынан бастап карнавалдық шыны әлемнің көптеген елдерінде жаппай өндірілді, бірақ көбінесе және бастапқыда АҚШ-та. Ол 1920 жылдары ең танымал шағына жетті, бірақ бүгінге дейін шағын көлемде өндіріледі. Карнавалдық шыны металл тұздарын ыстық шыныға қолдану арқылы иридесцентті жылтырын алады. Ол Тиффани сияқты шеберлер жасаған әлдеқайда жақсы және қымбат соққан иридесцентті шыныға ұқсау үшін жасалған. Карнавалдық жабында функционалды және әсемдік заттар да жасалды, ал өрнектері қарапайымнан геометриялық және «кесілген» стильдерге, сондай-ақ суреттік және бейнелі стильдерге дейін жетті. Түстер мен түстердің алуан түрлі комбинациялары жасалды; коллекционерлер нарығында сирек қолданылатын түстерге жоғары баға қойылуы мүмкін.
Carnival glass is moulded or pressed glass to which an iridescent surface shimmer has been applied. It has previously been referred to as aurora glass, dope glass, rainbow glass, taffeta glass, and disparagingly as 'poor man's Tiffany'. The name Carnival glass was adopted by collectors in the 1950s as items of it were sometimes given as prizes at carnivals, fetes, and fairgrounds. However, evidence suggests that the vast majority of it was purchased by households to brighten homes at a time when only the well off could afford bright electric lighting, as its finish catches the light even in dark corners. From the beginning of the 20th century, carnival glass was mass produced around the world, but largely and initially in the U. S. It reached the height of its popularity in the 1920s, though it is still produced in small quantities today. Carnival glass gets its iridescent sheen from the application of metallic salts while the glass is still hot from the pressing. It was designed to look like the much finer and much more expensive blown iridescent glass by makers such as Tiffany. Both functional and ornamental objects were produced in the carnival finish and patterns ranged from simple through geometric and 'cut' styles to pictorial and figurative. A wide range of colours and colour combinations were produced; scarcely used colours can command very high prices on the collector market.
Тарих
Карнавалдық шыны 1908 жылдан бастап Фентон арт-шыны компаниясы (1905 жылы құрылған) өндірген "Иридилл" деп аталатын шыны ретінде пайда болды. Иридилл Тиффани және Стеубен сияқты өндірушілердің әдемі үрленген көркем шыныларынан шабыттанды, бірақ күтілген жоғары бағамен сатылмады және кейіннен арзандатылды. Осы арзандаулардан кейін Иридилл бөлшектері карнавал сыйлықтары ретінде қолданыла бастады. Иридилл Фентон үшін танымал және өте пайдалы болды, ол 150-ден астам үлгіде осы өңдеуде көптеген түрлі заттарды өндірді. Фентон ең ірі өндіруші ретіндегі позициясын сақтап, карнавалдық шыны үшін қызыл түсті шыны негізін қолданған санаулы өндірушілердің бірі болды. 1920 жылдардың соңында қызығушылық азайғаннан кейін Фентон көп жылдар бойы карнавалдық шыны өндіруді тоқтатты. Соңғы жылдары қызығушылықтың қайта жандануына байланысты Фентон 2007 жылы жабылуға дейін карнавалдық шыны өндірісін қайта бастады. АҚШ-тағы карнавалдық шынының көп бөлігі 1925 жылға дейін жасалды, ал 1931 жылдан кейін өндіріс айқын түрде төмендеді. 1930 жылдардың басындағы экономикалық дағдарыс жылдарында АҚШ-тан тыс жерде маңызды өндіріс жалғасты, бірақ 1940 жылдарға қарай ол өте азайып кетті. Көбінесе бір қалыптар мөлдір және түсті шыныны, сондай-ақ карнавалдық нұсқаларын жасау үшін пайдаланылды, сондықтан өндірушілер сұранысқа қарай осы өңдеулер арасында өндірісті оңай өзгерте алды.
Carnival glass originated as a glass called 'Iridill', produced beginning in 1908 by the Fenton Art Glass Company (founded in 1905). Iridill was inspired by the fine blown art glass of such makers as Tiffany and Steuben, but did not sell at the anticipated premium prices and was subsequently discounted. After these markdowns, Iridill pieces were used as carnival prizes. Iridill became popular and very profitable for Fenton, which produced many different types of items in this finish, in over 150 patterns. Fenton maintained their position as the largest manufacturer and were one of very few makers to use a red coloured glass base for their carnival glass. After interest waned in the late 1920s, Fenton stopped producing carnival glass for many years. In more recent years, due to a resurgence in interest, Fenton restarted production of carnival glass until its closure in 2007. Most U. S. carnival glass was made before 1925, with production in clear decline after 1931. Some important production continued outside the US through the depression years of the early 1930s, tapering off to very little by the 1940s. Often the same moulds were used to produce clear and transparent coloured glass as well as carnival versions, so producers could switch production between these finishes easily according to demand.
Түстер
Карнавалдық шыны әртүрлі түстерде, реңктерде, түстердің үйлесімдерінде және түрлерінде жасалған. 50-ден астам түрі ресми түрде жіктеліп саналады. Бұл жіктемелер шынының беткі түсіне емес, тіпті одан да әртүрлі болуы мүмкін, ал иридизациялық минералды тұздарды жаққанға дейінгі шынының "негізгі" түсіне сүйенеді. Негізгі түсті анықтау үшін, минералды тұздар жақылмаған бөлігін (әдетте түбін) тауып, сол жерді көруге болатындай етіп, затты жарыққа ұстаңыз. Бұл әдетте оңай, бірақ тәжірибесіз адамдар үшін көптеген мүмкіндіктердің арасында нақты негізгі түсті ажырату қиын болуы мүмкін, себебі көбінесе тек ұсақ айырмашылықтар мен өзгешеліктер болады. Соңғы (қоспаланғаннан кейінгі) беткі түсі де негізгі түстің тереңдігіне, сондай-ақ арнайы өңдеулерге және қолданылған тұздардың түрі мен мөлшеріне байланысты өзгереді. Осы соңғы фактор бірдей түске немесе түс схемасына жатқан партиялар арасында да маңызды айырмашылықтарға алып келді. Бұл ерте өндірісте жиі кездесетін, бірақ коллекционерлер қазір осы заттарды ажыратады, иридесценцияның дәрежесін сипаттайды. Карнавалдық шыны үшін ең танымал түс қазір коллекционерлер арасында "маригольд" деп белгілі, бірақ бұл атау сол кезде қолданылмаған. Маригольдтың мөлдір шыны негізі бар және ол карнавалдық шынының ең оңай танылатын түсі. Маригольдтың соңғы беткі түсі көбінесе жарқыраған қызғылт сары алтын түс, кейде мыс түсіне айналады, ал кішкентай аймақтарда көкжиек немесе "майлы жылтыр" сияқты эффектілер көрінеді. Бұл эффектілер әдетте өрнектегі тік қырларда пайда болады және жарыққа байланысты күші өзгереді. Маригольд карнавалдық шыны ең көп табылған түс және, әдетте, коллекционерлер нарығында төмен бағаға сатылады. Дегенмен, "ай тасы" негізіндегі, ақ түсті және "сүт шынысы" негізіндегі, опақ ақ негізді маригольдтың түрлеріне сұраныс жоғары болуы мүмкін. Басқа негізгі түстерге: аметист, күлгіш-қызғылт; көк, жасыл, қызыл және қызғылт сары жатады. Бұл негізгі түстер көлеңке, түстің тереңдігі, "амберина" сияқты түстердің үйлесімі, "шлак" сияқты түс үлгісі, "опалесцент" сияқты арнайы өңдеулер және соңында "вазелин шынысы" немесе "уран шынысы" сияқты ультракүлгін сәуле (қара сәуле) астында жарық шығаратын люминесценция бойынша одан әрі жіктеледі.
Carnival glass was made in a wide array of colours, shades, colour combinations and variants. More than fifty have been formally classified. These classifications do not go by the surface colours showing, which can be even more varied, but by the 'base' colours of the glass before application of the iridizing mineral salts. In order to establish the base colour, one finds an area of the item which had no mineral salts applied (often the base) and holds the item up to the light in such a way that the area in question can be seen through. This is usually easy enough to do, but it can still be difficult for the inexperienced to differentiate the exact base colour between the many possibilities, as there are often only subtle differences and variations. The final (post doping) surface shades also vary according to the depth of base colour, as well as any special treatments and the type and amount of salts used. This last variable caused significant variation to occur, even between batches of what should have been essentially the same colour or colour way. This happened most frequently in early production but to such an extent that collectors now differentiate between these items, describing the degree of iridescence showing. The most popular colour for carnival glass is now known by collectors as 'marigold' although that name was not in use at the time. Marigold has a clear glass base and is the most easily recognizable carnival colour. The final surface colours of marigold are mostly a bright orange gold turning perhaps to copper with small areas showing rainbow or 'oil slick' highlights. The highlights appear mostly on ridges in the pattern and vary in strength according to the light. Marigold carnival glass is the most frequently found colour and in general commands lower prices in the collector market. However, variants of marigold such as those based on 'moonstone', a translucent white, and 'milk glass', an opaque white base, can be more sought after. Other base colours include; amethyst, a reddish purple; blue, green, red and amber. These basic colours are then further delineated by shade; depth of colour; colour combinations such as 'amberina'; colour pattern such as 'slag'; special treatments such as 'opalescent' and finally luminescence such as that given off by 'vaseline glass' or 'uranium glass' under ultra violet light (blacklight).
Пішіндері
Карнавалдық шыныдан тұрмыстықтан бастап, таза әсемдікке дейін алуан түрлі бұйымдар жасалған. Бұйымдардың тіпті топтарында да пішіндердің сан алуаны кездеседі, ал шеттері мен түбі әртүрлі болып келеді, сондай-ақ, қалыптан жаңа шыққанда икемді болатын негізгі пішіннің әртүрлі өңделулері де мүмкін. Мысалы, бір қалыптан шыққан үш бұйымның біреуін өзгеріссіз қалдырса, екіншісін ішке қарай бүктесе, ал үшіншісін сыртқа қарай кеңейтуге болады. Шеттерінің стилі қарапайымнан бастап, қалыптан кейін жиекті немесе пирог шеті, жалпы немесе оқ тәрізді болуы мүмкін, бұл қалыптың бір бөлігі ретінде жасалған. Негізгі бұйымдарға әсем тостағандар, табақтар, вазалар, құмыралар және стақандар кіреді, бірақ көптеген басқа да арнайы дастарқан жиындары да жасалған. Оларға үлкен орталық безендіру заттары, мысалы, гүлдандықтар мен жүзуге арналған тостағандар, сондай-ақ майға арналған ыдыстар, сельдерейге арналған вазалар және тұздық-бұрыш жиынтықтары сияқты кішкентай тұтыну заттары кірді. Жарықтандыру құралдарымен немесе темекі шегумен байланысты заттар, сондай-ақ әшекей ретінде ғана жасалған, мысалы, мүсіндер мен кескіндер сияқты бұйымдар аз санда жасалған және сирек кездеседі.
Carnival glass was produced in a wide variety of items, from utilitarian to the purely decorative. Even within groups of items a variety of shapes can be found with further variation in edging and bases as well as different treatments of the basic shape while still malleable fresh from the mould. For example, of three items coming from the same mould, one could be left as is, another folded inwards and the third splayed outwards. Edge styles varied from plain to include frilled after moulding, or pie crust, furrowed or bullet, as a part of the mould pattern. The basic items produced included bowls, plates, vases, jugs or pitchers and tumblers but many other more specialised items of tableware were made also. These included large centre piece items such as jardinières and float bowls as well as smaller useful items such as butter dishes, celery vases and cruet sets. In smaller numbers and less often found are items to do with lighting or associated with smoking and those designed solely for show as ornaments such as figural sculptures or statuettes.
Үлгілер
Карнавалдық шыныны АҚШ-та Fenton, Northwood, Imperial, Millersburg, Westmoreland (1908 жылы өндіріс бастады), Dugan/Diamond, Cambridge және U.S. Glass компаниялары, сондай-ақ көптеген кіші өндірушілер үлкен көлемде шығарды. Бәсекелестік соншалықты күшті болды, жаңа үлгілер үздіксіз жасалып тұрды, нәтижесінде әр компания көптеген әртүрлі үлгілерді ұсынып, таңдау мүмкіндігін кеңейтті. Карнавалдық жәрмеңкелерге үлгілерді сату арқылы жеңімпаздың сол немесе ұқсас үлгідегі тағы да көптеген заттарды сатып алуы күтілді. Престелген шыныдан жасалған бұйымдар ("blancs") үшінші тараптармен әкелініп, иридизацияланды. АҚШ-тан тыс өндірушілер, ең әйгілісі Австралияның Crown Crystal компаниясы, ерекше және әртүрлі карнавалдық шыны үлгілерін жасады, олардың шынысында континенттің ерекше флорасы мен фаунасы бейнеленген. Sowerby (Англия) карнавалдық жабында лебедь, тауық және дельфин бейнесін, сондай-ақ құс пішінді аяқтары бар бұйымдарды қолданғанымен ерекшеленеді. Тіпті бейнелі қайық та бар. Олардың бейнелеу өнерінен гөрі, "Африкалық қалқан", "Кинг Джеймс" және "Дрейп" үлгілері айқын, батыл және оңай танылатын болды, карнавалдық түстердің жарқырауына керемет фон болды. Немецтік карнавалдық шыны өндірісіне Brockwitz шыны зауыты басымдық берді, негізінен кесілген шыныдан шабыттанған геометриялық үлгілерді жасады. Басқа еуропалық ірі өндірушілерге Inwald (Чехословакия), Eda glasbruk (Швеция) және Riihimäki (Финляндия) кірді. Олар да кесілген шыны стильдерін және қарапайым геометриялық пішіндерді, сондай-ақ бірнеше гүлдік үлгілерді жасады. Дегенмен, ең ерекше континенттік еуропалық үлгілер, мүмкін, ұқсас стильдегі "Classic Arts" және "Egyptian Queen" үлгілері, чехиялық Rindskopf зауытында жасалған, өте қарапайым геометриялық формадағы боялған жолақтармен және тегіс маригольд түсімен ерекшеленеді. Әлемнің басқа аймақтарында Аргентинаның Cristalerias Rigolleau компаниясы инновациялық және ерекше күл салғыштары үшін ең танымал. Соңында, үндістандық Jain компаниясы да атауға лайық, олардың керней пішіндес вазалардың денесіне енгізілген ерекше піл, балық және қол бейнелерімен, сондай-ақ ізделіс тудыратын және күрделі құдай вазаларымен танымал.
Carnival glass was produced in large quantities in the US by the Fenton, Northwood, Imperial, Millersburg, Westmoreland (also began producing in 1908), Dugan/Diamond, Cambridge, and U. S. Glass companies as well as many smaller manufacturers. Competition became so fierce that new patterns were continually being developed, so each company ended up making a wide range of patterns of most types adding up to a panoply of choice. By selling sample pieces to carnival fair operators, it was hoped that a winner would then go on to purchase further items in the same or a similar pattern. Pressed glass 'blancs' were brought in and iridized by third parties as well. Different and in many cases highly distinctive carnival glass patterns were designed and made by non US makers, most notably by Crown Crystal of Australia, now famed for their depiction of that continent's distinctive fauna and flora in their glass. Sowerby (England) are notable for their use of swan, hen and dolphin figural pieces in carnival finish as well as pieces which have figural parts such as bird figured legs. There is even a figural boat. Of their non figural production, the strong, bold and easily recognizable 'African Shield', 'King James' and 'Drape' patterns provided a good canvas for shimmering carnival colours. German production of carnival was dominated by the Brockwitz glassworks, with mainly geometric patterns which take their cues from cut glass. Other major European makers included Inwald (Czechoslovakia), Eda glasbruk (Sweden) and Riihimäki (Finland). These again produced cut glass styles and simple geometrics with a few floral patterns. However, the most distinctive continental European patterns are probably the similarly styled 'Classic Arts' & 'Egyptian Queen', produced by the Czech Rindskopf works, sporting stained bands of figures over a very simple geometric form in a very even marigold. In other parts of the world most notable are the Argentinian Cristalerias Rigolleau for their innovative and highly distinctive ash trays Finally, the Indian Jain company should not go unmentioned, notable for their distinctive elephant, fish and hand figural sections incorporated into the body of trumpet shaped vases and for their desirable and highly complex goddess vases.
Жинақтаушы заттар нарығы
Карнавалдық шыны жинаушылар арасында өте танымал. Бағалары кең ауқымды, кейбір даналарының құны төмен, ал сирек кездесетін үлгілер мыңдаған долларға бағаланады. Карнавалдық шынының мысалдары антикварлық дүкендерде және eBay-де оңай табылады. Карнавалдық шыныны анықтау көбінесе қиынға соғады. Көптеген өндірушілер өнімдеріне өндірушінің белгісін салмайды, ал кейбіреулері шыны өндірісінің тек бір бөлігінде ғана салады. Карнавалдық шыныны анықтау үшін ескі өндірушілердің сауда каталогтарынан, басқа белгілі даналардан немесе басқа анықтамалық материалдардан үлгілерді, түстерді, жылтырлығын, жиектерін, қалыңдығын және басқа да факторларды салыстыру қажет. Көптеген өндірушілер бәсекелестерінің танымал үлгілерін жақыннан көшіргендіктен, карнавалдық шыныны анықтау тіпті сарапшы үшін де қиын болуы мүмкін.
Carnival glass is highly collectible. Prices vary widely, with some pieces worth very little, while other, rare items command thousands of dollars. Examples of carnival glass can be easily found in antique stores and eBay. Identification of carnival glass is frequently difficult. Many manufacturers did not include a maker's mark on their product, and some did for only part of the time they produced the glass. Identifying carnival glass involves matching patterns, colours, sheen, edges, thickness, and other factors from old manufacturer's trade catalogs, other known examples, or other reference material. Since many manufacturers produced close copies of their rivals' popular patterns, carnival glass identification can be challenging even for an expert.