Кіріспе

Әшекейлік мата немесе қағаз

Дойли (doiley, doilie, doyly, doyley) – әдетте қағаздан немесе матадан жасалған, беттерді қорғау, гүлдерді безендіру, тамақ сервировкасында немесе киімге әшекей ретінде қолданылатын, сондай-ақ еврей және христиан әйелдерінің бас киімі ретінде таралған әшекейлік төсеніш. Ол ашық тілімдермен ерекшеленеді, бұл төсеніш астындағы заттың көрінуіне мүмкіндік береді.

Этимология

Дойли – 17 ғасырдағы Лондондық мата сатушы, ол "бірден арзан да әдемі, 17 ғасырдың соңында жазғы киім ретінде танымал болған жүн матасын" енгізді. Сол кезде бұл сөз сын есім ретінде қолданылды, мысалы, "дойли маталары" немесе "дойли костюмі". Кейін қолданылуы "десертте қолданылатын кішкентай әшекейлік салфетка", яғни "дойли салфеткасы" деген мағынаға ауысты. Көптеген христиан әйелдері, әсіресе консервативті анабаптист христиан әйелдері, оның ішінде Бібліялық меннониттік альянс сияқты кейбір консервативті меннониттік қауымдар, оларды діни сенімдеріне бағынып киеді.

Жиһаздарды қорғау

Декоративтік мақсатынан бөлек, доилілер әсем ағаштан жасалған жиһазды ыдыс-аяқ немесе декоративтік бұйымдардың, мысалы, Рождестволық композициялардың немесе шай табақтарымен немесе кеселермен қолданылғанда төгілген шайдың сызаттарынан қорғайды. Орындықтардың арқасы мен қолына жабылып қолданылғанда, олар антимакассар қызметін атқарады.

Гүлдер

Дойлилер дәстүрлі түрде гүл шоқтарындағы (викториандық дәуірде tussie mussies деп аталатын формалды гүл букеттерінде) сабақтарды байлау үшін қолданылады.

Тамақ қызмет көрсету және этикет

Дойлилер бір кезде кең таралған, ресми, көп тағамды кешкі ас дастарқандарындағы саусақ шаю салтында маңызды рөл атқарады. Мата дойли (ешқашан қағаз емес) десерт табағын саусақ шаю ыдысынан бөліп тұрады. Салт бойынша, екеуі де – дойли мен саусақ шаю ыдысы, саусақтарды суға қысқа ғана батырып, салфеткаға сүртіп алғаннан кейін, дастарқанның сол жақ үстіне жылжытылады. Екеуін бірге жылжытпау – әдепсіздік саналады. Бір рет қолданылатын қағаз дойлилер "тоқыма мата дойлилерге қарағанда арзан, бірақ құрметті балама ретінде ойластырылған" және көбінесе тағамдарды безендіру үшін, табақтардың астына қойылады.

Техникалар

Олар мақта немесе зығыр жіптен тігіледі, тоқылады немесе кружево тоқылады. 20 ғасырдың басында жіп өндірушілер сақина тоқу немесе тігу үлгілерін көптеп жариялаған. Дизайнерлер көбінесе авторлық құқығы көрсетілмейді. Үлгілер дөңгелек немесе сопақ болуы мүмкін, олар ортасынан басталып сыртқа қарай тоқылады, бұл полярлық координаттар жүйесін еске түсіреді. Сақиналар, сондай-ақ басқа да үй шаруалық заттар торлы үлгіде қатарлап тоқу арқылы жасалуы мүмкін, бұл әдіс "филе кроше" деп аталады және декарт координаттар жүйесіндегі нүктелерге ұқсас. Заманауи дизайнерлер қолөнерге құмар жандар үшін жаңа үлгілер жасауды жалғастыруда. Бұл бастапқы мақсатына толығымен сай келмесе де, кейбір сақиналарда кестелеу элементтері немесе көлемді өрнектер (гүл жапырақтары, көпіршіктер немесе жиектер) болады, олар тегіс емес.