Мандарин поп музыкасы (Mandopop) – қытай тіліндегі эстрада музыкасы. Шанхай, жапон, гонконг және тайвандық музыкадан әсер алған. Тарихы, түрлері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мандариндік халық музыкасы
Mandarin popular music
Мандопоп немесе мандапоп – мандарин тіліндегі халық музыкасын білдіреді. Бұл жанр 1930 жылдардағы Шанхай қаласындағы джаз әсерімен туған шидайку музыкасынан бастау алады; кейіннен жапондық энка, Гонконгтың кантопопы, Тайваньның хоккиен поп музыкасы және әсіресе 1970 жылдардағы кампус әндерінің халықтық қозғалысы оған ықпал етті. «Мандопоп» термині мандарин тілінде орындалатын халық әндерін сипаттау үшін қолданылатын жалпы атау ретінде пайдаланылуы мүмкін. Мандопоп кантопоптан бұрын пайда болғанымен, ағылшын тіліндегі бұл термин 1980 жылдары «кантопоп» кантон тіліндегі халық әндерін сипаттау үшін кеңінен танымал болғаннан кейін қолданысқа енді. «Мандопоп» сол кездегі мандарин тіліндегі халық әндерін сипаттау үшін қолданылды, олардың кейбіреулері – бірнеше әншілердің орындауындағы, мандарин тілінің әртүрлі рифмалық және тональдық ерекшеліктеріне бейімделген кантопоп әндерінің нұсқалары болды. Мандопоп – C-поп аясындағы коммерциялық қытай тіліндегі музыканың бір саласы. Мандарин тілінде орындалатын халық музыкасы – Қытайда өзін тиімді индустрия ретінде орнықтырған алғашқы халық музыкасының түрі болды. Ол Шанхай қаласында пайда болды, ал кейін Гонконг, Тайбэй және Пекин де мандапоп музыка индустриясының маңызды орталықтарына айналды. Мандопоп ең көп таралған аймақтар мен елдердің қатарында Қытай, Гонконг, Макао, Тайвань, Малайзия және Сингапур бар.
Mandopop or Mandapop refers to Mandarin popular music. The genre has its origin in the jazz influenced popular music of 1930s Shanghai known as Shidaiqu; later influences came from Japanese enka, Hong Kong's Cantopop, Taiwan's Hokkien pop, and in particular the Campus Song folk movement of the 1970s. 'Mandopop' may be used as a general term to describe popular songs performed in Mandarin. Though Mandopop predates Cantopop, the English term was coined around 1980 after "Cantopop" became a popular term for describing popular songs in Cantonese. "Mandopop" was used to describe Mandarin language popular songs of that time, some of which were versions of Cantopop songs sung by the same singers with different lyrics to suit the different rhyme and tonal patterns of Mandarin. Mandopop is categorized as a subgenre of commercial Chinese language music within C pop. Popular music sung in Mandarin was the first variety of popular music in Chinese to establish itself as a viable industry. It originated in Shanghai; later, Hong Kong, Taipei and Beijing also emerged as important centers of the Mandopop music industry. Among the regions and countries where Mandopop is most popular are mainland China, Hong Kong, Macau, Taiwan, Malaysia, and Singapore.
Қытайдағы дыбыс жазу өнеркәсібінің басталуы
Қытай тіліндегі музыка индустриясы граммофонның пайда болуымен басталды. Қытайдағы ең алғашқы граммофон жазбасы 1903 жылғы наурыз айында Шанхайда Фред Гейсберг жасады, ол АҚШ-тың Victor Talking Machine Company (VTMC) компаниясы тарапынан Азиядағы жергілікті музыканы жазу үшін жіберілген болатын. Жазбалар содан кейін Қытайдан тыс жерде өндіріліп, Gramophone Company-нің Қытайдағы сату агенті Moutrie (Moudeli) Foreign Firm арқылы қайта импортталды. Moudeli компаниясы 1910 жылдарға дейін нарықта басымдық танытты, содан кейін Pathé Records жетекші рөлге ие болды. Pathé компаниясы 1908 жылы француз Лабансат құрды. Ол бұған дейін 20 ғасырдың басында Шанхайда фонографты пайдаланып жаңалыққа толы ойын-сауық бизнесін бастаған еді. Компания 1914 жылы Шанхай француз концессиясында дыбыс жазу студиясын және алғашқы дискі басу зауытын ашты, соның арқасында Қытайдағы жас индустрияның негізгі компаниясы болды. Бастапқыда Пекин операсы жазылды, бірақ кейіннен мандарин тіліндегі халық музыкасына дейін кеңейтілді. Кейін Қытайда басқа шетелдік және қытай дискілік компаниялары да құрылды. 20 ғасырдың басында Қытай халқы көбінесе өңірлік диалектілерінде сөйлесетін. Шанхайдағы көптеген адамдар шанхай диалектінде сөйлесе де, 1920 жылдардан бастап Шанхай поп-музыкасының жазбалары Пекин диалектісіне негізделген стандартты мандарин тілінде жасалды. Мандарин тілі сол кезде Қытайдағы білімді, қазіргі заманғы топтың тілі саналды және ұлттық бірлікке жету үшін мандарин тілін ұлттық тіл ретінде таратуға бағытталған қозғалыс болды. Бұл қозғалысқа Шанхайда жұмыс істейтін Ли Цзиньхуэй сияқты ән жазушылар қатысты. Қытайда тілдік біртектілікті орнатуға жасалған тыраныс 20 ғасырдың басында Цин Білім министрлігінің мандарин тілін қазіргі заманғы мектептерде оқытылатын ресми тіл деп жариялауымен басталды. Бұл саясатты 1912 жылы құрылған Қытай Республикасының жаңа басшылары да қолдады. 1930 жылдардың басында Шанхайда пайда болған дыбысты фильмдер мандарин тілінде түсірілді, себебі сол кездегі Нанкин үкіметі фильмдерде диалекттерді пайдалануға тыйым салды, нәтижесінде фильмдердегі танымал әндер де мандарин тілінде орындалды.
The Chinese language music industry began with the arrival of gramophone. The earliest gramophone recording in China was made in Shanghai in March 1903 by Fred Gaisberg, who was sent by the Victor Talking Machine Company (VTMC) in the U. S. to record local music in Asia. The recordings were then manufactured outside China and re imported by the Gramophone Company's sales agent in China, the Moutrie (Moudeli) Foreign Firm. The Moudeli Company dominated the market before the 1910s until the Pathé Records took over the leading role. Pathé was founded in 1908 by a Frenchman named Labansat who had previously started a novelty entertainment business using phonograph in Shanghai around the beginning of the 20th century. The company established a recording studio, and the first record pressing plant in the Shanghai French Concession in 1914, and became the principal record company to serve as the backbone for the young industry in China. It originally recorded mainly Peking opera, but later expanded to Mandarin popular music. Later other foreign as well as Chinese own recording companies were also established in China. Early in the 20th century, people in China generally spoke in their own regional dialect. Although most people in Shanghai then spoke Shanghainese, the recordings of the pop music from Shanghai from the 1920s onwards were done in Standard Mandarin, which is based on the Beijing dialect. Mandarin was then considered as the language of the modern, educated class in China, and there was a movement to popularize the use of Mandarin as a national language in the pursuit of national unity. Those involved in this movement included songwriters such as Li Jinhui working in Shanghai. The drive to impose linguistic uniformity in China started in the early 20th century when the Qing Ministry of Education proclaimed Mandarin as the official speech to be taught in modern schools, a policy the new leaders of the Chinese Republic formed in 1912 were also committed to. Sound films in Shanghai which started in the early 1930s were made in Mandarin because of a ban on the use of dialects in films by the then Nanjing government, consequently popular songs from films were also performed in Mandarin.
1920-жылдар: Шанхайда Шидайкуның тууы
1920 жылдары басталған мандарин тіліндегі танымал әндер шидайку (時代曲 – сол заманғы музыка, яғни танымал музыка) деп аталды, ал Шанхай оның өндірісінің орталығы болды. Шанхай дәуіріндегі мандарин халық әндерін ғалымдар Қытайда дамыған қазіргі заманғы халық музыкасының алғашқы түрі және кейінгі қытай поп-музыкасының прототипі деп санайды. Ли Цзиньхуэйді көбінесе 1920 жылдары осы жанрды қалыптастырған «Қытай халық музыкасының әкесі» деп есептейді. Америкалық джаз музыканты Бак Клейтон да Лимен бірге жұмыс істеді. Ли «Жарқын ай» ән-би ансамблін құрды, оның әнші жұлдыздары Ван Ренмей мен Ли Лили болды. Музыка және кино индустриясы арасында тығыз байланыс болды, соның салдарынан көптеген әншілер актрисаларға айналды. 1927 жыл шамасында Ли өзінің қызы Ли Минхуэй (黎明暉) орындаған «The Drizzle» («毛毛雨») атты хит әнін жазды, бұл ән көбінесе алғашқы қытай поп-музыкасы деп саналады. Бұл ән джаз бен қытай халық музыкасының үйлесімімен ертедегі шидайкуді көрсетеді – әуені дәстүрлі пентатоникалық халық әуенінің стилінде, бірақ аспаптар американдық джаз оркестрінің аспаптарына ұқсас. Дегенмен, ән балаларға тән жоғары үндермен орындалды, жазушы Лу Сюнь бұл стильді «мысықты тұншықтыру» сияқты жағымсыз деп сипаттаған. Бұл ертедегі стиль көп ұзамай жақсы оқытылған әншілердің орындауымен алмастырылды. Келесі онжылдықтарда латын би музыкасы сияқты түрлі батыс музыка жанрлары қытай халық музыкасына еніп, шидайкуді сипаттайтын қытай және батыс элементтерін біріктіретін музыка түрін жасады. Сол кездегі танымал әндер дәстүрлі қытай стилінде жазылған, бірақ батыс композиция принциптерін сақтаған әндерден бастап, негізінен батыс стилінде орындалған әндерге дейін алуан түрлі болуы мүмкін, оларға дәстүрлі қытай немесе батыс аспаптары сүйемелдеуі мүмкін. Мысалы, Ли Сянланның «Кешкі перзент гүлі» әнін қарастырайық, ол латын би ритміне қойылған қытай композициясы.
Mandarin popular songs that started in the 1920s were called shidaiqu (時代曲 – meaning music of the time, thus popular music), and Shanghai was the center of its production. The Mandarin popular songs of the Shanghai era are considered by scholars to be the first kind of modern popular music developed in China, and the prototype of later Chinese pop song. Li Jinhui is generally regarded as the "Father of Chinese Popular Music" who established the genre in the 1920s. Buck Clayton, the American jazz musician, also worked alongside Li. Li established the Bright Moon Song and Dance Troupe, and amongst their singing stars were Wang Renmei and Li Lili. There was a close relationship between music and film industries and many of its singers also became actresses. Around 1927, Li composed the hit song "The Drizzle" ("毛毛雨") recorded by his daughter Li Minghui (黎明暉), and this song is often regarded as the first Chinese pop song. The song, with its fusion of jazz and Chinese folk music, exemplifies the early shidaiqu – the tune is in the style of a traditional pentatonic folk melody, but the instrumentation is similar to that of an American jazz orchestra. The song however was sung in a high pitched childlike style, a style described uncharitably as sounding like "strangling cat" by the writer Lu Xun. This early style would soon be replaced by more sophisticated performances from better trained singers. In the following decades, various popular Western music genres such as Latin dance music also become incorporated into Chinese popular music, producing a type of music containing both Chinese and Western elements that characterized shidaiqu. Popular songs of the time may range from those that were composed in the traditional Chinese idiom but followed a Western principle of composition to those that were done largely in a Western style, and they may be accompanied by traditional Chinese or Western instrumentation. An example is "The Evening Primrose" by Li Xianglan, a Chinese composition set to a Latin dance beat.
1930-1940 жылдар: Жеті ұлы әнші жұлдыз дәуірі
1931 жылы Қытайда алғашқы дыбысты фильм «Минксинг» кинокомпаниясы мен «Пате» компаниясының бірлескен өндірісінде жасалды. Киноиндустрия дыбыс дәуірінің мүмкіндіктерін пайдаланып, актерлік және саундтрек рөлдеріне әншілерді шақырды. Ли Цзиньхуэйдің «Айлы түндегі ән мен би тобы» 1931 жылы «Ляньхуа» кинокомпаниясына қосылғанда, қытай киноиндустриясына енген алғашқы заманауи музыкалық бөлім болды. 1930 жылдары Чжоу Сюань, Гонг Цюся және Бай Хонг есімді әнші-актрисалар ең танымал болды. Кейінгі әнші жұлдыздар актерлік мансапқа ие болуы міндетті емес болғанмен, жазбалар индустриясы мен кино арасындағы тығыз байланыс көптеген жылдар бойы сақталды. Кейіннен Яо Ли, Бай Гуан, Ли Сянлан, Ву Иньин де танымал атанды, ал бұл жеті жұлдыз бірлесіп «Жеті ұлы әнші жұлдызы» деп аталды. Осы кезеңнің тағы бір көрнекті әншілері – Ли Лихуа мен Чан Ло (張露). 1940 жылы Яо Ли «Rose, Rose, I Love You» әнін жазды, ол кейіннен батыс әншілерімен қайта орындалған алғашқы қытайлық поп-әні болды. Қытай Республикасы кезеңіндегі «Жеті ұлы әнші жұлдызы» шығайку жанрының Шығыс Азия қоғамындағы орнын нығайтты. Чжоу Сюань өзінің сәтті әншілік және актерлік мансабы үшін сол дәуірдегі ең танымал қытай поп-жұлдызы деп есептеледі. Бұл буын әйел әншілердің «ән оқыған қыздардан» «жұлдыздарға» дейін өркендеуін көрді.
In 1931, the first sound film was made in China in a cooperation between the Mingxing Film Company and Pathé. The film industry took advantage of the sound era and engaged singers for acting and soundtrack roles, and Li Jinhui's Bright Moonlight Song and Dance Troup became the first modern musical division to be integrated into the Chinese film industry when it joined Lianhua Film Company in 1931. Amongst the best known of the singer actress to emerge in the 1930s were Zhou Xuan, Gong Qiuxia, and Bai Hong. Although later singing stars need not also have an acting career, the close relationship between the recording and film industries continued for many decades. Later Yao Lee, Bai Guang, Li Xianglan, Wu Yingyin also became popular, and collectively these seven stars became known as the "Seven Great Singing Stars" of the period. Other notable singers of this period include Li Lihua and Chang Loo (張露). In 1940 Yao Lee recorded "Rose, Rose, I Love You" which later became the first Chinese pop song to be covered by Western singers that was a hit. The "Seven Great Singing Stars" in the Republic of China period secured the place of the shidaiqu genre in East Asian society. Zhou Xuan is generally considered the most notable Chinese pop star of the era for her highly successful singing and film career. This generation saw the rise in popularity of female singers from mere "song girls" to "stars",
Бұл кезең қызыл дауылды болды. 1937 жылдан 1945 жылға дейін Шанхайды жапон әскерлері басып алды, содан кейін ұлтшылдар мен коммунистер арасындағы азамат соғысы жалғасты. Осы аласапырандыққа жауап ретінде өндіріс Гонконгқа көшті, ал 1949 жылы коммунистер билікті басып алғаннан кейін көптеген жұлдыздар Гонконгқа қоныс аударды, ол 1950 жылдары Шанхайдың ойын-сауық индустриясының орталығына айналды.
The era was a tumultuous period, with the occupation of Shanghai by the Japanese armies during the Second Sino Japanese War from 1937 and to 1945, followed by continuation of the civil war between the Nationalists and Communists. In response to the turmoil, productions began to shift to Hong Kong, and after the Communist takeover in 1949, many stars moved to Hong Kong which then replaced Shanghai as the center of the entertainment industry in the 1950s.
1950-1960 жылдар: Гонконг дәуірі
1949 жылы Қытай Халық Республикасы Коммунистік партия тарапынан құрылды, ал 1952 жылы ҚХР үкіметі танымал музыканы «Сары Музыка» деп айыптап, оны порнографияның бір түрі деп жариялады. Материкте коммунистік режим танымал музыканы басуды бастап, революциялық марштарды насихаттады. «China Record Corporation» Қытайдағы жалғыз музыка жазу индустриясы мекемесіне айналды.
In 1949, the People's Republic of China was established by the Communist party, and in 1952 popular music was denounced by the PRC government as Yellow Music, a form of pornography. In the mainland, the communist regime began to suppress popular music and promote revolutionary marches. China Record Corporation became the only music recording industry body in China,
1952 жылы «Pathé Records» компаниясы өз қызметін Шанхайдан Гонконгқа көшірді. Шанхай жұлдыздары Гонконгта әндер жазуды жалғастырды, ал Шанхай стиліндегі музыка Гонконгта 1960 жылдардың ортасына дейін танымал болды. Тайваньда дамыған мандарин поп-музыкасы қазіргі заманғы мандопопқа айналды. Ол дәстүрлі қытай, жапон, тайвандық, сондай-ақ батыс музыкалық стильдерінің үйлесімінен құралған. «Zi Wei» (紫薇) Тайваньда тұратын жұлдыздардың арасында Тайвань шегінен тыс жерде 1950 жылдардың соңында «Green Island Serenade» әнімен жетістікке жеткен алғашқысы болды, одан кейін 1960 жылдары «Mei Dai» (美黛) және «Yao Surong» (姚蘇蓉) сияқты басқа әншілер де табысқа қол жеткізді. Алайда, 1960 жылдар өте саяси шиеленіске толы кезең болды, «Yao Surong»-тың «Not Going Home Today» («今天不回家») сияқты көптеген әндері Тайваньда тыйым салынды. 1960 жылдары Малайзия мен Сингапурдағы қытай диаспорасының қауымдастықтарында қытай поп-музыкасының аймақтық орталықтары пайда бола бастады, ал «Poon Sow Keng» (潘秀瓊) сияқты аймақтық әншілер де кең танылуға ие болды.
In 1952, Pathé Records moved its operation from Shanghai to Hong Kong. Stars from Shanghai continued to record songs in Hong Kong, and Shanghai style music remained popular in Hong Kong until the mid 1960s. The Mandarin pop music developed in Taiwan that would become modern Mandopop is a blend of traditional Chinese, Japanese, Taiwanese, as well as Western musical styles. Zi Wei (紫薇) was the earliest of the Taiwan based stars who achieved success outside of Taiwan in the late 1950s with the song "Green Island Serenade", followed by other singers such as Mei Dai (美黛) and Yao Surong (姚蘇蓉) in the 1960s. The 1960s however was a highly politically tense era, many songs such as "Not Going Home Today" ("今天不回家") by Yao Surong were banned in Taiwan. In the 1960s, regional centres of Chinese pop music also started to emerge in overseas Chinese communities in Malaysia and Singapore, and singers from the region such as Poon Sow Keng (潘秀瓊) also achieved wider success.
1970-1980 жылдар: Тайвань мандопоптың өрлеуі
1970 жылдары Тайбэй Мандопоптың орталық сахнасына шықты, ал Гонконгта Кантопоп қалыптасты. 1966 жылы Тайвань музыка индустриясы жылдық 4,7 миллион АҚШ долларын өндірді, бұл көрсеткіш 1970 және 1980 жылдары экспоненциалды түрде өсті, ал 1996 жылы шамамен 500 миллион АҚШ долларына жетіп, кейін төмендеді. Тайваньдық киноиндустрияның жетістігі әншілерінің танымалдығына да септігін тигізді. Цай Чин, Фэй Ю Чинг және Фонг Фэй Фей сияқты тайваньдық жұлдыздардың аты шықты, ал Тереза Тенг ең танымал болды. Тереза Тенг 1978 жылы Дэн Сяопин билікке келгеннен кейін және Гонконг пен Тайваньның мәдени өнімдеріне Қытайға кіруге мүмкіндік берген «Ашық есік» саясатын енгізгеннен кейін Мандопопты Қытайда кең танымал етті. Тенгтің әндері ҚХР үкіметінің «Буржуазиялық музыка» деп тыйым салғанға қарамастан, елде танымал болды. Оның «жұмсақ, тәтті, көбінесе сыбырлап айтылатын және ұстамды» ән айту стилі, «Ай менің жүрегімді білдіреді» (月亮代表我的心) сияқты романтикалық әндерде революциялық әндердің үстемдік құрған Қытай материгінде күшті әсер етті. Сол кездегі кең таралған пікір: «Күндіз Дэн Сяопин Қытайды басқарады. Ал түнімен Дэн Лиджун (Тереза Тенг) билік етеді». Тенгке қойылған тыйым 1986 жылы алынды, ал Гонконг пен Тайвань әндері, «гангтай» музыкасы деп аталатын музыка, Қытайдың құрлықтағы аймағында танымал болды. 1970 жылдар мен 1980 жылдардың басында Чхи Ю, Хоу Децзянь және Ло Та Ю сияқты тайваньдық әншілер мен әнші-күйшілерінің жаңа буыны пайда болды, олардың кейбіреулері фолк-роктан әсер алды және олардың музыкасын «кампус фолк музыкасы» деп атауға болады. Осы дәуірдің ең сәтті әндерінің бірі – 1985 жылы Ло Та Ю орындаған «Tomorrow Will Be Better» әні, ол американдық «We Are the World» әнінен шабыттандырылып, 60 әншінің орындауында жарық көрді. Ол Азиядағы қытайлар арасында жылдам хитке айналды. 1986 жылы Қытайда «Әлемді сүйіспеншілікке толы қылайық» (讓世界充滿愛) атты тағы бір ән шықты. Хоу Децзяньнің «Аждаһаның ұрпақтары» (龍的傳人) әні де осы кезеңнің гимніне айналды. Бұрынғы кезеңдерде әйел әншілер басым болғаннан айырмашылығы, ерлер әншілері танымал болды. Лю Вэньчжэн, Джонни Инь және Дейв Вонг сияқты басқа да танымал еркек әншілер болды. Вонг 1987 жылдың желтоқсанында үш айдың ішінде 700,000-нан астам дана сатылған «A Game A Dream» (一場遊戲一場夢) атты дебюттік альбомын шығарды. 1980 жылға қарай «Mandopop» термині осы кезеңде пайда болған қытайлық танымал музыканы атау үшін қолданыла бастады. Лена Лим сияқтылар аймақтан тыс жерлерде де сәттілікке жетті, ал жергілікті лейблдер Тайваньнан келген Лонг Пяо Пяо (龍飄飄) сияқты аймақтан тыс әншілермен де келісімшарт жасады. Әсіресе Сингапурдың дыбыс жазу индустриясы өркендеді. 1979 жылы Сингапур мандарин тілінің қолданылуын кеңейту мақсатында «Мандарин тілін сөйлеу» науқанын бастады, бұл этникалық қытай халқының әртүрлі топтары қолданатын қытай диалектілерінен басымдық алды. Радио және телеарналардағы мандарин әндері Хоккиен және Кантон әндерінің бұқаралық ақпарат құралдарындағы танымалдығын одан әрі төмендетті. 1980 жылдары Сингапурда Лян Верн Фук сияқты әншілер мен әнші-күйшілер «xinyao» деп аталатын мандарин балладаларының жанрын дамытты. Қытайдың материктегі музыка индустриясы 1978 жылы мемлекеттік шектеулерден босатылды, ал 1980 жылдары Гуанчжоу, Шанхай және Пекин қалаларында жергілікті әншілермен өңірлік жазба компаниялары құрылды.
In the 1970s, Taipei began to take center stage for Mandopop while Cantopop took hold in Hong Kong. In 1966, the Taiwan music industry was generating US$4.7 million annually, and this had grown exponentially through the 1970s and 1980s, and by 1996, it peaked at just under US$500 million before declining. The success of the Taiwanese film industry also helped with the popularity of its singers. Taiwanese stars such as Tsai Chin, Fei Yu ching, and Fong Fei Fei became increasingly popular, with Teresa Teng the best known. Teresa Teng made Mandopop a true mainstay by crossing over to mainland China after Deng Xiaoping came to power and instituted the open door policy in 1978 that allowed cultural products from Hong Kong and Taiwan to enter China. Teng's song became popular there despite an early ban on her songs by the PRC government for being "Bourgeois Music". Her "soft, sweet, often whispery and restrained" singing style in romantic songs such as "The Moon Represents My Heart" (月亮代表我的心) made a strong impact in mainland China where revolutionary songs were previously prevalent. A common expression then was "By day, Deng Xiaoping rules China. But by night, Deng Lijun (Teresa Teng) rules". The ban on Teng was lifted in 1986 and songs from Hong Kong and Taiwan, called gangtai music, became more popular within mainland China. During the 1970s and early 1980s, a different generation of Taiwanese singers and/or songwriters such as Chyi Yu, Hou Dejian, and Lo Ta yu emerged, some of whom were influenced by folk rock and whose music may be termed "campus folk music". One of the most successful songs of the era was Lo Ta yu's 1985 song "Tomorrow Will Be Better", which was inspired by the American song "We Are the World" and originally performed by 60 singers. It quickly became a hit throughout Chinese in Asia. Another song soon followed in 1986 in mainland China called "Let the World be filled with Love" (讓世界充滿愛). Hou Dejian's song "Descendants of the Dragon" (龍的傳人) also became an anthem for the period. Unlike previous eras dominated by female singers, male singers became popular. Other popular male singers included Liu Wen cheng, Johnny Yin and Dave Wong. Wong released his debut album A Game A Dream (一場遊戲一場夢), which sold over 700,000 copies in three months in December 1987. By around 1980, the term Mandopop began to be used for the Chinese popular music that had emerged in this period. Some such as Lena Lim achieved some success outside the region, and the local labels also signed singers from outside the region such as Long Piao Piao (龍飄飄) from Taiwan. The recording industry in Singapore in particular thrived. In 1979, Singapore launched the Speak Mandarin Campaign to promote the use of Mandarin over the range of Chinese dialects spoken by various segments of the ethnic Chinese population. Mandarin songs, already a strong presence on radio stations and on television, further eroded the popularity of Hokkien and Cantonese songs in the media. In the 1980s, a genre of Mandarin ballads called xinyao developed in Singapore by singers/songwriters such as Liang Wern Fook. In mainland China, the music industry was freed from state restriction in 1978, and regional recording companies were established in Guangzhou, Shanghai and Beijing in the 1980s with local singers.
1990 жылдар
Қытай материгінен шыққан Фэй Вонг және На Ин сияқты бірқатар әншілер Гонконг пен Тайваньда ән жазуды бастады. Медиада "Дива" деп аталатын Фэй Вонг алғаш Гонконгта кантон тілінде ән жазды, кейін мандарин тілінде жазды. Ол Жапонияның Будокан аренасында өнер көрсеткен санаулы қытай әншілерінің бірі болды. Осы кезеңде Гонконгтан шыққан "Төрт Көк Патшасы" – Аарон Квок, Леон Лай, Энди Лау және Джеки Ченг сияқты көптеген Кантопоп әншілері де Мандопопқа үстемдік ете бастады. Көптеген Кантопоп әндері сол кезеңде Фэй Вонг сияқты әншілердің орындауында мандарин тілінде де жаңғырылды. Дегенмен, Тайваньда да Стелла Чанг, Скай Ву, Уакин Чау (бұрын Эмиль Чау) және Джефф Чанг сияқты танымал әншілер жетерлік болды. Rock Records сияқты тәуелсіз музыка лейблдері осы кезеңде ең беделді лейблдердің қатарында орнықты. 90-жылдардың соңында Лихом Ванг және Дэвид Тао да танымал бола бастады, ал кейбіреулері R&B және/немесе хип-хоп жанрында өнер көрсетуге көшті. 1990-жылдардың ортасынан 2000-жылдардың басына дейін Шанхай мен Пекин Қытайдың музыка индустриясының ірі орталықтарына айналды. Шанхай музыкалық жазбаларды шығару және таратумен айналысты, ал Пекин музыка жазуға баса назар аударды.
A number of singers originally from mainland China such as Faye Wong and Na Ying began to record in Hong Kong and Taiwan. Faye Wong, referred to in the media as the Diva, first recorded in Cantonese in Hong Kong, later recorded in Mandarin. She was one of the few Chinese singers to perform in Budokan, Japan. During this period, many Cantopop singers from Hong Kong such as the "Four Heavenly Kings" Aaron Kwok, Leon Lai, Andy Lau and Jacky Cheung also began to dominate Mandopop. Many Cantopop songs of the period were also sung in Mandarin by the same singers, say Faye Wong. Nonetheless, Taiwan has their own popular singers such as Stella Chang, Sky Wu, Wakin Chau (formerly Emil Chau) and Jeff Chang. Independent labels such as Rock Records began to establish themselves in this period as some of the most influential labels. Towards the end of the 90s, other singers such as Leehom Wang and David Tao became popular, and some also began to perform in the R&B and/or hip hop genres. In the period from the mid 1990s to early 2000s, Shanghai and Beijing became centers of the music industry in mainland China, with Shanghai focusing on music record publishing and distribution, while Beijing focused on music recording.
2000-2010 жылдар: Қытайдың өсімі
Гонконгта «Төрт Көк патшасы» 2000-шы жылдары бұрынғы ықпалын жоғалтты, бірақ Николас Це және Эсон Чан сияқты көптеген жаңа әртістер көзге түсті. 2000-шы жылдар поп-идолдардың өркендеуімен басталды, олардың көпшілігі Тайваньнан шықты. Қытай материгінде де Mandopop әншілерінің, топтарының және идол-топтардың саны күрт өсті, себебі поп-музыка 2000 жылдардың ортасына қарай кеңінен таралды. Қытайдың киноиндустриясы мен телесериалдарының дамуы Mandopop-қа деген сұранысты арттырды. 2000 жылдан бері Қытай мен Тайваньда инди-рок пайда болды, ол Қытай мен Тайваньда гүлденген инди-музыка сахнасына айналып, Mandopop-қа жаңа түрлілік қосты. Тайваньдық Mayday және Sodagreen сияқты танымал топтардың, ал Қытайдағы SuperVC және Milk Coffee сияқты топтардың қатысуы Mandopop-қа рок-фьюжнның жаңа кезеңін сыйлады. Алайда, Тайваньдағы музыка индустриясы цифрлық дәуірде пираттықтан зардап шегіп, 2005 жылы кірісі 95 миллион долларға дейін төмендеді. Тайвань музыка индустриясының негізгі кіріс көздері жарнама, концерттер, KTV (караоке) және киноға ауысты. CD сатудың күрт төмендеуі нарықты Қытайдың пайдасына бұрды. Қытайда да пираттық кең таралғанмен, оның цифрлық сату үлесі көптеген елдерге қарағанда жоғары болды. 2005 жыл Қытайда «Цифрлық музыканың алғашқы жылы» деп танылды, себебі оның 57 миллион долларлық цифрлық музыка сатуы 2005 жылы CD-ні басып өтті, сондай-ақ музыка сатудың бөлшек құны бойынша Тайваньды да озып кетті. Дегенмен, Қытай кіріс көзі ретінде маңызға ие болғанымен, 2000 жылдардағы Қытайдың поп-музыка индустриясы Тайвань мен Гонконгқа қарағанда салыстырмалы түрде кішкентай болды, себебі Тайвань мен басқа да шетелдегі қытай қауымдастықтарының жұлдыздары Қытайда әлі де танымал болды. Қытай сахнасында Тайваньдық баблгам поп-бойзбендтер мен қыздар тобының, мысалы S.H.E және Fahrenheit сияқты коммерциялық тұрғыдан сәтті жобаларының ықпалы артты. Қытайда Top Combine, TFBOYS, NEXT және Idol Producer, сондай-ақ Nine Percent, UNINE, R1SE, INTO1, THE9 және Rocket Girls сияқты бірнеше жаңа бойзбендтер мен қыздар тобы пайда болды.
In Hong Kong, the Four Heavenly Kings faded in the 2000s, but many other new artists such as Nicholas Tse and Eason Chan came to the fore. The 2000s also began with an explosion of pop idols, many of whom were from Taiwan. Mainland China also saw a rapid increase in the number of Mandopop singers, bands, and idol groups as pop music becomes increasingly mainstream by mid 2000s. The growing Mainland film industry and Chinese television drama also increased demand for Mandopop. Since the 2000s, the emergence of indie rock in mainland China and Taiwan had exploded into a flourishing indie music scene in mainland China and Taiwan, adding various new diversities into Mandopop. Entry of popular Taiwan based bands such as Mayday and Sodagreen while in mainland Chinese based bands such as SuperVC and Milk Coffee had brought a new phase of rock fusion into Mandopop. The music industry in Taiwan, however, began to suffer from music piracy in the digital age, and its revenue plummeted to $US95 million in 2005. The primary revenue sources in Taiwan music industry shifted to advertising, concerts, KTV (karaoke) and movie. The dramatic decline of CD sales shifted the market in favour of mainland China. While piracy was also severe in mainland China, the percentage of its digital sales is higher compared to most countries. 2005 was known as 'The First Year of Digital Music' in China as its digital music sales of $US57 million overtook CDs in 2005, and it also overtook Taiwan in term of the retail value of its music sales. However, while mainland China became increasingly important in generating revenue, the pop music industry itself in mainland China was still relatively small in the decade of 2000s compared to Taiwan and Hong Kong as popstars from Taiwan and other overseas Chinese communities were still popular in mainland China. There was increasing crossover appeal of Taiwanese bubblegum pop boybands and girl bands in the mainland Chinese scene, such as the very commercially successful acts like S. H. E and Fahrenheit. Several new boybands and girl bands also have emerged in mainland China such as Top Combine, TFBOYS, NEXT and Idol Producer and Produce Camp boy and girl groups including Nine Percent, UNINE, R1SE, INTO1, THE9 and Rocket Girls.
2020 жылдар
2020 жылдардың басында 20 жылдан астам уақыттан бері өнер жолына түскен Джей Чоу, Джей Джей Лин және Эйсон Чан мандопоп сахнасын жетекшілік ете берді. 2023 жылы олар Spotify-дағы ең көп тыңдалған үш қытай тіліндегі әртіс тізіміне енді. Джей Чоудың «Greatest Works of Art» альбомы 2022 жылы IFPI Global Album Sales Chart тізімінде бірінші орын алды. DouYin сияқты қысқа бейне платформалар танымалдылыққа ие болып, музыка нарығына ықпалы арта түсті. 2021 жылдың қараша айында Эйсон Чан «Жалғыз жауынгер» (孤勇者) атты жаңа мандарин тіліндегі әнін шығарды, ол әдеттегі мандопоп жанкүйерлері ғана емес, балалардың арасында да үлкен сәттілікке ие болып, мандопоп сахнасындағы жылдық құбылысқа айналды. Эйсон Чан ән ілгерілету үшін ешқандай іс-шараға қатыспағанымен (шығарылғаннан кейін он айдан соң онлайн концерттен басқа), бұл ән Қытай, Тайвань және Малайзияда кең танымалдылыққа ие болды. Кейбір мамандар DouYin сияқты қосымшалардағы қысқа бейнелер әннің танымалдығын арттыруға үлкен үлес қосты деп санайды. Әнге қосылып, әр түрлі нұсқаларда орындалып, қол қимылдарымен биленіп, әннің фонында қолданылатын көптеген қысқа бейнелер пайда болды. Балалар бұл бейнелерге ерекше қызығушылық танытты. Бұл танымалдық балалардан ата-аналарына таралып, кең назар аударды. Қысқа бейне платформасы музыканы насихаттаудың қазіргі заманғы құралына айналды.
In early 2020s, Jay Chou, JJ Lin and Eason Chan, who had debutted for more than 20 years, continued to lead the Mandopop scene. They were ranked among the top three most streamed Chinese artists on Spotify in 2023. Jay's Greatest Works of Art was IFPI Global Album Sales Chart No. 1 album in 2022. Short video platforms like DouYin gained popularity and had increasing impact on the music market. In November 2021, Eason Chan released a new Mandarin single “Lonely Warrior” (孤勇者）, which became super hit not only among the usual Mandopop fans, but also mega hit among the children, becoming an annual phenomenon in the Mandopop scene. Although Eason Chan did not make any appearance for promotion (except one online performance ten months after the release), this song still gained huge popularity in mainland China, Taiwan and Malaysia etc. Some said short videos on App like DouYin helped boost the popularity to a large extent. There were numerous short videos using the song as background music, playing the song with various adaptations, and hand gestures dance etc. Children, in particular, were attached to these. The popularity spread from children to parents, gaining widespread attention. Short video platform had emerged as contemporary media for music promotion.
Құралдар мен құрылғылар
Шидайку Қытайдың дәстүрлі музыкасы мен еуропалық эстрада музыкасының қосылуынан пайда болды, сондықтан Мандопоптың бастапқы кезеңдерінен бастап екі жанрдың да аспаптары қолданылды. Дәстүрлі үлгіде орындалған әндерде әдетте ерху, пипа және саньсянь сияқты дәстүрлі қытай аспаптары пайдаланылды, мысалы, Чжоу Сюаньның "Көшпенді әнші" (天涯歌女) әнінің жазбасында, ал "Шанхай түндері" (夜上海) әнінде (осы Чжоу Сюань орындаған) керней, скрипка және фортепиано сияқты батыс оркестрлік аспаптары қолданылды. Свинг дәуірінің биг-бендтері мен джаз аспаптары және оркестрлері алғашқы жылдары жиі кездесетін. Кейбір жазбаларда қытай және батыс аспаптары да біріктірілді. 1960 жылдары электр гитара қолданыла бастады. 1970 жылдардан бастап электронды орган/синтезаторлар кеңінен қолданыла бастады, бұл сол кезеңдегі Мандопоп музыкасының ерекшелігі болды. Бүгінгі Мандопоп аранжировкалары көбінесе батыстық стильде жасалады, R&B, хип-хоп, балладалар және поп сияқты көптеген музыкалық жанрларды қамтиды. Мандопоп тез арада қарапайым еліктеуден әуендер мен сөздерді шығармашылықпен өңдеуге көшті. Кейбір эстрада жұлдыздары қытай эстетикалық стандарттары мен мәдени ерекшеліктеріне сай келуі арқасында танымал болды. Бірнеше қытай эстрада музыканттары – әсіресе Джей Чоу, Лин Цзюнь Цзе, Дэвид Тао, Лихом Ванг – дәстүрлі қытай аспаптарын батыс стильдерімен (мысалы, хип-хоп ритмдері мен прогрессивті рок) қайтадан біріктірумен тәжірибе жасады. Бұл «Қытай жел музыкасы» (zhongguofeng) деп аталатын жаңа стильге айналды, ол бүкіл әлемдегі көптеген қытай әншілеріне әсер етті.
Shidaiqu originated as a fusion of Chinese traditional music and European popular music, and therefore instruments from both genres were used from the very beginning of Mandopop. Songs performed in the traditional style employed traditional Chinese instruments like the erhu, pipa, and sanxian, such as in the recording of "The Wandering Songstress" (天涯歌女) by Zhou Xuan, whereas more Western orchestral instruments such as trumpets, violins, and piano were used in songs like "Shanghai Nights" (夜上海), also by Zhou Xuan. Big band and jazz instruments and orchestrations from the swing era were common in the early years. Chinese and Western instruments were also combined in some recordings. In the 1960s, the electric guitar began to be used. Starting around the 1970s, electronic organs/synthesizers began to be heavily featured, which characterized the Mandopop music of the era. Today's Mandopop arrangements are generally westernized, covering many musical styles, including R&B, hip hop, ballads, and Pop. Mandopop switched from simple imitation to adjusting the melodies and lyrics creatively in short time. Some pop stars became famous because they were presented to meet the Chinese aesthetics standard and culture features. A few Chinese pop musicians—most notably Jay Chou, Lin Jun Jie, David Tao, Leehom Wang —have experimented with fusing traditional Chinese instruments with Western styles (such as hip hop beats and progressive rock) all over again in a new style known as China Wind music (zhongguofeng), influencing many Chinese singers worldwide.
Азиядан тыс жерлерде музыканы тарату
Мандопоп атаулары Азиядан тыс жерлерде де қолжетімді. Солтүстік Америкадағы қытай қауымдастықтары жергілікті кәсіпорындар арқылы мандопоп музыкасын қолжетімді етіп жасады. Америка Құрама Штаттарында, Канадада және Австралияда оларды Сан-Франциско шығанағы, Лос-Анджелес, Сан-Диего, Нью-Йорк, Ванкувер, Торонто, Сидней және Мельбурн сияқты көптеген ірі қалаларда табуға болады.
Mandopop titles are also available outside of Asia. Chinese communities established in North America have made Mandopop music accessible through local businesses. In the United States, Canada and Australia they are easily found in many major urban areas, such as San Francisco Bay Area, Los Angeles, San Diego, New York City, Vancouver, Toronto, Sydney, and Melbourne .
Диаграммалар
Global Chinese Pop Chart – 2001 жылдан бері Пекин, Шанхай, Гуандун, Гонконг, Сингапур, Тайбэй және Куала-Лумпур қалаларындағы 7 радиостанция ұйымдастырған музыкалық кесте. Тайваньда G Music Chart (қытайша: 風雲榜 fēngyúnbǎng) ең танымал музыкалық рейтингі болып табылады. Ол алғаш рет 2005 жылдың 7 шілдесінде ресми түрде жарияланды және Тайваньдағы ең көп сатылған CD шығарылымдарын (альбомдар мен физикалық түрінде жарық көрген синглдерді қоса алғанда) қамтиды. Тек алғашқы 20 орын жарияланады, ал сату көлемі орнына әр шығарылымның жанында пайыздық көрсеткіші келтіріледі.
The Global Chinese Pop Chart is a record chart organised since 2001 by 7 radio stations from Beijing, Shanghai, Guangdong, Hong Kong, Singapore, Taipei and Kuala Lumpur. In Taiwan, G Music Chart (Chinese: 風雲榜 fēngyúnbǎng) is the most popular music ranking. It was first officially published on 7 July 2005, and compiled the top physically sold CD releases in Taiwan (including both albums and physically released singles). Only the top 20 positions are published, and instead of sales, a percentage ranking is listed next to each release.
Мандопоп радио станциялары
Станция орналасқан жері Жиіліктер және платформалар Kiss Radio Taiwan Kaohsiung, Taiwan 99.9 FM, 99.7 FM, 97.1 FM, 98.3 FM және Интернеттен тікелей эфир Hit Fm Taipei, Taiwan 90.1 FM, 91.5 FM, 101.7 FM және Интернеттен тікелей эфир CNR Music Radio Ел бойынша, Қытай 90.0 FM (Бейжің) және Интернеттен тікелей эфир Beijing Music Radio Бейжің, Қытай 97.4 FM және Интернеттен тікелей эфир Shenzhen Radio Station Шэньчжэнь, Қытай 97.1 FM және Интернеттен тікелей эфир Shanghai Media Group Шанхай, Қытай 101.7 FM және Интернеттен тікелей эфир KAZN Лос-Анджелес, АҚШ Кейде KSFN Сан-Франциско, АҚШ 1510 AM KSJO Сан-Франциско, АҚШ 92.3 FM KSQQ Сан-Франциско, АҚШ 96.1 FM UFM100.3 Сингапур 100.3 FM және Интернеттен тікелей эфир YES 933 Сингапур 93.3 FM және Интернеттен тікелей эфир 883Jia Сингапур 88.3 FM және Интернеттен тікелей эфир My Малайзия Жиіліктері орналасқан жерге қарай өзгереді Radio Cakrawala Jakarta, Индонезия 98.3 FM Radio Strato Surabaya, Индонезия 101.9 FM Radio Manila 99.9 Манила, Филиппин 99.9 FM MandarinRadio.com Интернеттен тікелей эфир (сонымен қатар iTunes Radio арқылы қол жетімді)
Station Location Frequencies and Platform Kiss Radio Taiwan Kaohsiung, Taiwan 99.9 FM, 99.7 FM, 97.1 FM, 98.3 FM and Internet live streaming Hit Fm Taipei, Taiwan 90.1 FM, 91.5 FM, 101.7 FM and Internet live streaming CNR Music Radio Nationwide, China 90.0 FM (Beijing) and Internet live streaming Beijing Music Radio Beijing, China 97.4 FM and Internet live streaming Shenzhen Radio Station Shenzhen, China 97.1 FM and Internet live streaming Shanghai Media Group Shanghai, China 101.7 FM and Internet live streaming KAZN Los Angeles, USA Sometimes KSFN San Francisco, USA 1510 AM KSJO San Francisco, USA 92.3 FM KSQQ San Francisco, USA 96.1 FM UFM100.3 Singapore 100.3 FM and Internet live streaming YES 933 Singapore 93.3 FM and Internet live streaming 883Jia Singapore 88.3 FM and Internet live streaming My Malaysia Frequencies vary according to location Radio Cakrawala Jakarta, Indonesia 98.3 FM Radio Strato Surabaya, Indonesia 101.9 FM Radio Manila 99.9 Manila, Philippines 99.9 FM MandarinRadio. com Internet live streaming (also available on iTunes Radio)