Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
SLOSS пікірталасы – 1970 және 1980 жылдары экология және табиғатты қорғау биологиясы салаларындағы бір үлкен немесе бірнеше кіші (SLOSS) қорықтардың фрагменттелген ортада биологиялық түрлерді сақтаудың тиімді жолы екендігі туралы пікірсайыс. Ол пайда болғаннан бері көптеген балама теориялар ұсынылды. Бұл тұжырымдама бастапқыдағы ортаны қорғау мақсатынан тысқары да қолданылған.
The SLOSS debate was a debate in ecology and conservation biology during the 1970's and 1980's as to whether a single large or several small (SLOSS) reserves were a superior means of conserving biodiversity in a fragmented habitat. Since its inception, multiple alternate theories have been proposed. There have been applications of the concept outside of the original context of habitat conservation.
Тарих
1975 жылы Джаред Даймонд Роберт МакАртур мен Э.О.Уилсонның «Арал биогеографиясының теориясы» кітабына сүйене отырып, қорғалатын аумақтарды жобалаудың бірнеше «ережелерін» ұсынды. Оның бір ұсынысы – жалпы ауданы бірдей болған бірнеше кішкентай қорықтарға қарағанда, бір үлкен қорық тиімдірек. Түрлердің байлығы мекендеу ортасының ауданымен бірге артады, демек, түрлердің аудан қисығы көрсеткендей, үлкен мекендеу ортасы кішкентай мекендеу орталарынан гөрі көбірек түрлерді қамти алады. Бұл идеяны көптеген басқа экологтар тарапынан қолдауға ие болды, қорғау биологиясының көптеген стандартты оқулықтарына енгізілді және нақты консервация жоспарлауда қолданылды. Алайда, Уилсонның бұрынғы студенті Дэниел Симберлофф бұл идеяның кішкентай қорықтардағы түрлердің біріккен құрамына байланысты болжамға негізделгенін көрсету арқылы оған қарсы шықты. Яғни, әрбір үлкен қорықта кез келген кішкентай қорықта кездесетін барлық түрлер бар деп есептелді. Егер кішкентай қорықтарда ортақ емес түрлер болса, онда екі кішкентай қорықта бір үлкен қорықтан көбірек түрлер болуы мүмкін еді. Симберлофф пен Абель «Американдық натуралист» журналында жариялаған келесі мақаласында осы аргументін кеңейтіп, табиғат қорығын бөлу жойылу деңгейін арттырады деген гипотезаны қолдайтын экологиялық теория немесе эмпирикалық деректердің жоқтығын мәлімдеді, тиімделесе Даймондтың, сондай-ақ МакАртур мен Уилсонның тұжырымдамаларын жоққа шығарды. Брюс А. Уилкокс пен Деннис Д. Мерфи «Консервация стратегиясы: фрагментацияның жойылуға әсері» атты маңызды мақаласымен жауап берді, олардың аргументіндегі қателіктерді көрсетіп, мекендеу ортасының фрагментациясының толыққанды анықтамасын берді. Уилкокс пен Мерфи сондай-ақ мекендеу ортасының фрагментациясы әлемдік биологиялық әртүрліліктің жоғалуына ең басты қауіп болып табылатынын атап өтті. Бұл фрагментация зерттеулерін қорғау биологиясының маңызды саласы ретінде қалыптастыруға көмектесті. SLOSS дебаты кішкентай қорықтардың бір-бірімен түрлерін қаншалықты бөлісетініне байланысты болды, бұл 1980-ші жылдары Брюс Д. Паттерсон мен Вирт Атмардың ұялы жиынтық теориясын дамытуға және 1979 жылы Томас Лавджой мен Ричард Биергегардтың Бразилияның Манаус қаласының жанында Орман фрагменттерінің биологиялық динамикасы жобасын (BDFFP) құруға әкелді.
In 1975, Jared Diamond suggested some "rules" for the design of protected areas, based on Robert MacArthur and E. O. Wilson's book The Theory of Island Biogeography. One of his suggestions was that a single large reserve was preferable to several smaller reserves whose total areas were equal to the larger. Since species richness increases with habitat area, as established by the species area curve, a larger block of habitat would support more species than any of the smaller blocks. This idea was popularised by many other ecologists, and has been incorporated into most standard textbooks in conservation biology, and was used in real world conservation planning. This idea was challenged by Wilson's former student Daniel Simberloff, who pointed out that this idea relied on the assumption that smaller reserves had a nested species composition — it assumed that each larger reserve had all the species presented in any smaller reserve. If the smaller reserves had unshared species, then it was possible that two smaller reserves could have more species than a single large reserve. Simberloff and Abele expanded their argument in subsequent paper in the journal The American Naturalist stating neither ecological theory nor empirical data exist to support the hypothesis that subdividing a nature reserve would increase extinction rates, basically negating Diamond as well as MacArthur and Wilson. Bruce A. Wilcox and Dennis D. Murphy responded with a key paper "Conservation strategy effects of fragmentation on extinction" pointing out flaws in their argument while providing a comprehensive definition of habitat fragmentation. Wilcox and Murphy also argued that habitat fragmentation is probably the major threat to the loss of global biological diversity. This helped set the stage for fragmentation research as an important area of conservation biology. The SLOSS debate ensued as to the extent to which smaller reserves shared species with one another, leading to the development of nested subset theory by Bruce D. Patterson and Wirt Atmar in the 1980s and to the establishment of the Biological Dynamics of Forest Fragments Project (BDFFP) near Manaus, Brazil in 1979 by Thomas Lovejoy and Richard Bierregaard.
Балама теориялар
1986 жылы Майкл Э. Соуле мен Дэниел Симберлофф SLOSS талқылауының маңызсыз екенін және қорықтардың мөлшерін анықтаудың ең тиімді жолы үш қадамнан тұратынын ұсынды. Ұсынылған қадамдар: біріншіден, қорықтың биологиялық әртүрлілігі үшін ең маңызды түрлерді анықтау, екіншіден, осы түрдің сақталуы үшін қанша түр қажет екенін шешу, және соңғысы, басқа метапопуляциялардың тығыздығын ескере отырып, қажетті сандағы жекелемелерді қамтамасыз ету үшін қанша аумақ қажеттігін бағалау.
In 1986, Michael E. Soulé and Daniel Simberloff proposed that the SLOSS debate was irrelevant and that a three step process was the ideal way to determine reserve size. The proposed steps were to firstly decide the species whose presence was most important to the reserves biodiversity, secondly, decide how many of the species were required for the species to survive, and lastly, based on other metapopulation densities, estimate how much space is needed to sustain the required number of individuals.
Басқа да ескертулер
Таралу және генетика, көбінесе балама теориялар оларға назар аудармай, оларды елемеуге бейім болған бастапқы пікірталасқа қатысты. Ортаның байланыстылығы немесе ландшафттық байланыстылық. Бұл ұғым қала құрылысының басқа да салаларына қолданылуы мүмкін.
Dispersal and genetics, the consideration of which alternate theories often center on as the original debated tended to ignore them. Habitat connectivity or Landscape connectivity. The concept can also be applied to other aspects of city planning.
Талқылаудың қазіргі жағдайы
SLOSS талқылауының жалпы пікірі, ешбір нұсқаның барлық жағдайға сәйкес келмейтіндігі және әрбір жағдайды консервациялық мақсатқа сәйкес жеке-жеке бағалау қажеттігі болып табылады. Метапопуляциялық экология саласындағы модельдеу жұмыстары SLOSS талқылауын нақтылау қажеттігін көрсетеді және оны шашырау мен қоршаған ортаның динамикасын ескермей шешу мүмкін емес. Атап айтқанда, түрлердің ұзақ мерзімді сақталуы үшін көптеген шағын учаскелер оңтайлы болуы мүмкін, егер түрлердің ареалы учаскелер санымен бірге артатын болса ғана. Консервациялық биология және консервациялық генетикада метапопуляциялар (яғни, байланысқан субпопуляциялар тобы) үлкен болғанда немесе көбірек популяцияға ие болғанда тұрақтырақ деп есептеледі. Өйткені, жеке шағын популяциялар қоршаған ортаның немесе биологиялық факторлардың (мысалы, генетикалық дрейф және инбридинг) кездейсоқ процестері салдарынан жойылуы мүмкін, бірақ оларды басқа тірі қалған популяциялардан сирек көшіп келушілердің қайта қоныстануы қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Осылайша, бірнеше шағын популяция бір үлкен популяциядан артық болуы мүмкін: егер апат бір үлкен популяцияны құртатын болса, түр жойылады, ал егер үлкен метапопуляциядағы бірнеше аймақтық популяциялар құрылса, метапопуляцияның қалған бөлігінен қайта қоныстану олардың аман қалуын қамтамасыз ете алады. Қоныс ортаның жоғалу жағдайында, егер жоғалу шашыраңқы болса, үлкен қорықтар жақсы, ал егер жоғалу кластерлік болса, бірнеше кіші қорықтар жақсы.
The general consensus of the SLOSS debate is that neither option fits every situation and that they must all be evaluated on a case to case basis in accordance to the conservation goal to decide the best course of action. In the field of metapopulation ecology, modelling works suggest that the SLOSS debate should be refined and cannot be solved without explicit spatial consideration of dispersal and environmental dynamics. In particular, a large number of small patches may be optimal to long term species persistence only if the species range increases with the number of patches. In conservation biology and conservation genetics, metapopulations (i. e. connected groups of sub populations) are considered to be more stable if they are larger, or have more populations. This is because although individual small populations may go extinct due to stochastic processes of environment or biology (such as genetic drift and inbreeding), they can be recolonized by rare migrants from other surviving populations. Thus several small populations could be better than a single large: if a catastrophe wipes out a single big population, the species goes extinct, but if some regional populations in a large metapopulation get wiped out, recolonization from the rest of the metapopulation can ensure their eventual survival. In cases of habitat loss, when the loss is dispersed, few large reserves are best, when the loss is in clusters, multiple small reserves are best.