Чезаре Батисти: Итальяндық қайраткер және Ұлттық біртүтастық күрескері

Кіріспе

Итальяндық ирредентист (1875–1916)

Чезаре Баттисти (4 ақпан 1875 – 12 шілде 1916) – итальяндық патриот, географ, социалистік саясаткер және журналист, Австрия азаматтығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол көрнекті ирредентистке айналды.

Өмірбаян

Ол негізінен итальян тілінде сөйлейтін халық тұратын Тренто қаласында саудагердің ұлы болып дүниеге келді. Ол кезде Австрия-Мажарстанның Тироль аймағының бөлігі болды. Батисти Флоренция университетінде оқыды, онда Италияның Трентино мекенін Италия Корольдігімен біріктіруді мақсат тұтқан итальяндық ирредентизм қозғалысының жақтасы болды. Бірақ, Этторе Толомей және Габриэль д'Аннунцио сияқты белсенділерден өзгеше, ол Бреннер өткеліне дейінгі, негізінен неміс тілінде сөйлейтін Оңтүстік Тироль аймақтарын талап етпеді. 1899 жылы ол Эрнеста Биттантиге азаматтық тойда үйленді. Олардың үш ұлы болды. Журналист мамандығымен айналысып, Австрияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясының мүшесі болған Батисти 1911 жылы Инсбруктегі Тирольдің Ландтаг жиналысына, сондай-ақ Венадағы Австрия императорлық кеңесіне (Рейхсрат) өкіл болып сайланды. Ол Trentino аймағы үшін автономия мәртебесін алуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Австрия-Мажарстан империясындағы азшылықтарға қатысты көзқарасқа наразы болған Батисти, Италиямен шектес австриялық провинцияларға арналған әскери нұсқаулық жасауға келісті. 1914 жылдың тамызында Австрия-Мажарстан әскер жинаған кезде Батисти отбасымен Италия Корольдігіне қашып кетті, онда ол Италияның Австрияға қарсы Үштік Одақтың күштеріне қосылуын талап ететін митингілер ұйымдастырды. 1915 жылғы Лондон шартынан кейін Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Батисти, әлі де Австрия азаматы болса да, Италия майданында Альпини корпусында Австрия-Мажарстан армиясына қарсы күресті. Асияго шайқасынан кейін, 1916 жылдың 10 шілдесінде ол және лейтенант Фабио Фильци австриялық әскерлерге тұтқындалды. Оларға туған қаласы Трентодағы Кастелло-дель-Бонконсильодағы сотта бас көтеру айып тағылды. Батисти ресми түрде парламенттік иммунитетке ие болғанына қарамастан, ол өлім жазасына кесілді. Ол итальяндық әскерлік формасын киген күйінде өлімге кесілмеу үшін, ату арқылы жазалауды сұрады, бірақ судья оның өтінішін қабылдамады және оның орнына ескі киім берді. Сол күні ол (асылып, бауыздалды), оның қатыгездігі оны аяудан іліп, екі рет асылғандығымен күшейді. Өлім жазасын орындаған әскерлер оның денесімен сурет түсіріп, кейін жариялаған кезде Австрияның беделіне үлкен нұқсан келді. Жазушы Карл Краус 1922 жылы шығарған "Адамзаттың соңғы күндері" атты пьесасының бетіне осы суретті қойды. Батисти Италияда ұлттық батыр саналады және Римде, сондай-ақ туған қаласы Трентода және Болцанодағы Жеңіс монументінде оған бірнеше ескерткіштер орнатылды. Тренто мен Болцано 1918 жылға дейін Австрияның билігінде болды.

He was born the son of a merchant at Trento, a city with a predominantly Italian speaking population, which at the time was part of the Cisleithanian crown land of Tyrol in Austria Hungary. Battisti attended the University of Florence, where he became a follower of the Italian irredentism movement, aiming at the unification of his Trentino homeland with the Kingdom of Italy, though contrary to activists like Ettore Tolomei and Gabriele d'Annunzio he did not claim the predominantly German speaking areas of South Tyrol up to the Brenner Pass. In 1899, he married Ernesta Bittanti in a civil ceremony. The couple had three sons. A journalist by profession and a member of the Social Democratic Workers' Party of Austria, he was elected as a representative to the Tyrolean Landtag assembly at Innsbruck as well as to the Austrian Imperial Council (Reichsrat) at Vienna in 1911, where he vainly tried to obtain a status of autonomy for the Trentino region. Disgruntled by Austro Hungarian attitudes to minorities in their empire, Battisti agreed to construct a military guide for the Italians to the Austrian provinces that bordered Italy. When Austria Hungary mobilised in August 1914, Battisti fled with his family to the Kingdom of Italy, where he held public meetings demanding Italy join the Triple Entente forces against Austria. With Italy's entry into World War I following the 1915 London Pact, though still an Austrian citizen, Battisti fought against the Austro Hungarian Army in the Alpini Corps at the Italian Front. After the Battle of Asiago, he and his 2nd Lt Fabio Filzi were captured by the Austrian forces on 10 July 1916 and faced a court martial in his hometown Trento at the Castello del Buonconsiglio, charged with high treason. Though Battisti officially enjoyed parliamentary immunity, he was sentenced to death by strangulation. He requested a military execution by firing squad so as to not dishonour the Italian Army uniform, but the judge denied his request and instead procured for him some shabby civilian clothes. Dressed in these, he was executed (hanged and garrotted) the same day, the brutality of which was increased by the fact that executioner Josef Lang (executioner) botched the job so that Battisti actually was hanged twice. The smiling execution squad posed with his body for photographs, which when later published did severe damage to Austria's reputation. The author Karl Kraus applied a picture as frontispiece of his 1922 play Die letzten Tage der Menschheit (The Last Days of Mankind). Battisti is considered a national hero in Italy and several memorials were dedicated to him in Rome as well as in his hometown Trento and at the Bolzano Victory Monument. Both Trento and Bolzano had been under Austrian control until 1918.

Шығармалары

Географиялық еңбектер (2005). Тренто: La Finestra баспасы. Саяси жазбалар (2006). Тренто: La Finestra баспасы. Джудикариге арналған нұсқаулық (1909). Тренто: Монауни баспасы. Трентино (1910). Новара.