Кіріспе

Америка Азамат соғысындағы Одақ армиясының офицері Александр Хейс (8 шілде 1819 – 5 мамыр 1864) – Америка Азамат соғысындағы Одақ армиясының генералы, 1864 жылы Дала шайқасында қаза болды.

Ерте өмір және мансап

Хейс Пенсильвания штатының Франклин қаласында, конгресс мүшесі және Пенсильвания ополчениесінің генералы Сэмюэл Хейстің ұлы болып дүниеге келді. Ол Аллегейни колледжінде оқыды, содан кейін жоғары курста АҚШ Әскери академиясына ауысты, оны 1844 жылы бітірді, 25 курсанттың ішінде 20-шы орын алды. Оның сыныптастарының арасында болашақ Азамат соғысы генералдары Альфред Плесонтон және Уинфилд С. Хэнкок болды. Ол бір жыл бұрын бітірген Улисс С. Грантпен жақын дос болды. Хейс 8-ші АҚШ жаяу әскері құрамында екінші лейтенант болып тағайындалды. Ол Мексика-Америка соғысында қызмет етті және Атликско маңындағы шайқаста ерекше көзге түсті. 1848 жылдың сәуір айында ол әскерден кетіп, Пенсильванияға оралды. Ол 1848 жылдан 1850 жылға дейін Венанго округінде темір өндірумен айналысты, содан кейін Калифорниядағы алтын кендеріне барып, бағын сынады. Сәттілік келмеген соң, ол үйіне оралып, 1854 жылға дейін теміржол құрылысында инженер болып жұмыс істеді. 1854 жылдан 1860 жылға дейін Хейс Питтсбург қаласының азаматтық инженері болды, бірнеше көпір салу жобаларын жоспарлауға көмектесті.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысының басында Хейс 63-ші Пенсильвания ерікті жаяу әскер полкінің полковнигі болып қайтадан қызметке кірісті, сонымен қатар 1861 жылдың 14 мамырынан бастап тұрақты әскердегі 16-шы АҚШ жаяу әскерінде капитан шеніне ие болды. Ол "арыстан сияқты батыл" екені мәлім болды. Жарым арал науқаны кезінде ол полкімен бірге Хайнцельманның III корпусының Керни дивизиясының бірінші бригадасына қосылды. Ол Йорктаунда, Уильямсбургте, Семи сосналарда, Савидж станциясында және Малверн төбесінде шайқасты. Жеті күндік шайқастың соңында ол ерлігі үшін тұрақты армияда подполковник шеніне тағайындалды, себебі Хейс полкімен жаудың қатарына штыкпен шабуыл жасап, бригадасының шегінуін қамтамасыз еткен еді. Бір айдан кейін Хейс ауруға байланысты қысқа мерзімге демалысқа шықты, ол жартылай соқырлық пен сол қолының сал болуынан зардап шекті, бұл жарақаттар шайқаста алған еді. Тамыз айында Солтүстік Вирджиния науқаны кезінде Хейс 63-ші Пенсильванияның басқаруын қайтадан қолға алды және екінші Булл-Ран шайқасында тағы да шабуылға жетекшілік етті, нәтижесінде аяғы сындырылды. Сауығып келген соң, 1862 жылдың 29 қыркүйегінде еріктілердің бригадир генералы болып тағайындалды. 1863 жылдың басында Хейс Вашингтонның қорғанысындағы XXII корпустың бригада командирі болды. Оның бригадасы, көбінесе Харперс-Ферри шайқасынан кейін қарсы тарапқа өткен әскерлерден құралған, Потомак армиясына 3-бригада, 3-дивизия, II корпус ретінде қосылды. Өзінің жоғары шеніне байланысты, Уильям Х. Френчтің орнына ауысқаннан кейін Хейс Геттисбург науқаны кезінде үшінші дивизияның басқаруына тағайындалды. (Полковник Джордж Л. Уиллард Хейстің бригадасына қолбасшылық етті.) Геттисбург шайқасы кезінде Хейстің дивизиясы Кладбистің төбесіндегі Одақтың қорғаныс шебінің оң жағын қорғады. Дивизия 1863 жылдың 3 шілдесінде Конфедерация шабуылын тойтарып, тіпті қарсы шабуылға өтіп, Конфедерация шабуылдаушы күшінің сол қанатын кері қайтарды. Хейстің драмаға құштарлығы мен ерекшелігі конфедерация тұтқындарын ұстау кезінде ерекше оқиғаға әкелді: "Түтін тарағаннан кейін, жараланбаған, бірақ екі жылқысының астынан шығарылған Хейс, қуаныштан көмекшісін сүйді, тұтқынға алынған көтерілісшілердің туын ұстап алып, дивизияның қатарымен сүйреп, ласқа төңкерді". Геттисбургтегі еңбегі үшін Хейс тұрақты армияда полковник шеніне Brevet тағайындалды. Кейін Бристоу науқанына дейін дивизиялық басқаруға оралған ол Оберн және Майн Ран шайқастарында қатысты. Хейстің дивизия командирі ретіндегі соңғы маңызды қатысуы 1864 жылдың 6 ақпанында Вирджиниядағы Рапидан өзеніндегі Мортон Фордында болды. II корпустың күш көрсетуі қанды сәтсіздікке ұшырады, Хейстің дивизиясы 252 адамнан шығын көрді. Хейстің қызмет барысында мас болғаны туралы әңгімелер генерал-лейтенант Ричард С. Иуэлл корпусының Конфедерациядан жеңілгенінен кейін пайда болды. Алайда, Хейс өзінің ішімдік ішуі туралы қауесеттерге өте сезімтал болды және оларды отбасына жолданған хаттарында нақты айтты. Оның әйелі Энни Мортон Форд шайқасы кезінде лагерьде болғандықтан, генерал Хейс шайқас кезінде ішімдік ішпеген болуы мүмкін. 1864 жылдың басында Потомак армиясы өз досы Гранттың басшылығымен қайта ұйымдастырылған кезде, Хейс 2-ші корпустың 3-ші дивизиясының 2-ші бригадасының басқаруына тағайындалды. Хейс дивизия басқаруын жоғалтқанына наразы болды, бірақ III корпуста бірге науқан жүргізген Бирниге тағы бір рет қызмет етуге қуанды. Overland науқаны кезінде Хейс Брок және Планк жолдарының қиылысы жанында шайқаста қаза тапты, оны Minié допқысы басына тиді. Ол Питтсбургтегі Аллегени зиратында (8-бөлім, 149-жол) жерленді. Президенттікке үміткер болған кезінде Питтсбургтегі сайлау науқанында Улисс Грант Хейстің қабіріне барып, ашық жылады.

Құрметтер

Питтсбургтегі Республиканың Ұлы армиясының 3-посты генерал Александр Хейс есімімен аталып, осылайша Форт Хейс пен Канзас штатындағы Хейс қаласы да оның құрметіне аталған. Вирджиния штатының Бристоу қаласындағы Александр Хейс жолы да оның есімімен байланысты. Бұл жол Вирджиния штатының Бристоу қаласындағы Нью-Бристоу ауылында, Бристоу станциясы шайқасы алаңына жақын орналасқан.