Кіріспе
Батыстық жағалаудағы Израильдік қоныс Бат Айин (лат. Bat Ayin, "көздің қызы" немесе "көздің алмасы", яғни, оқушы, بات عاين) – 1989 жылы Рабби Ицхак Гинзбург құрған, Батыстық жағалаудағы Гуш Эциондағы Израильдік қоныс. Қоныс негізінен хасидтік бейімділіктері бар "Баалеи Тшува" (сенімге қайта оралу) яһудилерінен тұрады және Израиль көршілес палестиналық Хирбет Бейт Закария ауылдарынан тартып алған жерлерде салынған. Халықаралық қауымдастық Батыстық жағалаудағы Израильдік қоныстарды халықаралық құқық бойынша заңсыз деп санайды, бірақ Израиль мұны жоққа шығарады.
Bat Ayin (, lit., "daughter of the eye" or "apple of the eye", i. e., pupil, بات عاين) is an Israeli settlement in Gush Etzion in the West Bank, between Jerusalem and Hebron, founded in 1989 by Rabbi Yitzchak Ginsburg, in lands that Israel confiscated from the neighbouring Palestinian villages of Khirbet Beit Zakariyyah consisting mainly of "Ba'alei T'shuva" (back to the faith) Jews with Hasidic tendencies. The international community considers Israeli settlements in the West Bank illegal under international law, but Israel disputes this.
Тарих және негіз
ARIJ мәліметінше, Израиль Бат-Айнды салу үшін көршілес екі палестиналық ауылдан жер тартып алды; Хирбет-Бейт-Закариядан 144 дунам, сондай-ақ Жабадан жер тартып алынған. Бат-Айн 1989 жылы раввин Ицхак Гинзбург басқарган жеті отбасымен құрылды, бұл жер 1948 жылға дейін еврейлер сатып алған жер еді, ал 1967 жылға дейін Иордания билігі кезінде «жау мүлігі» ретінде қарастырылды. 2000 жылдар басындағы жалпы сайлауда Бат-Айн сайлаушыларының жартысы «Херут» партиясының үміткері Барух Марзельді қолдады. 1993 жылы Моти Карпель мен Хаим Натив Бат-Айнде «Чай Векаям» («Тірі және зор») қозғалысын құрды, оның «Жеке куәлігі» атты құжатында Израиль мемлекетінің заңдары Батыс Жағалаудағы қоныс аударушыларға қатысты емес екені нақты айтылған. Бір тұрғын кеңінен сұхбатта Израильдің тек яһудилерге арналғанын, олардың «таңдалған халық» екенін және палестиналықтар оларға Тораның сөздеріне сәйкес қызмет етуге міндетті екенін айтты: «Адамдар сізге жұмыс істейді, ұлттар сізге бас иеді». Осы қоныстың экспансионистік мүдделері бар, ол Батыс-Батыс Бат-Айн деп аталатын заңсыз бекініс құрды.
Бат Айин жер асты
Бат-Айн тұрғындары арабтарға шабуыл жасаудан басқа да көптеген терроризм актілеріне күдікті: оларға Израиль саясаткерлеріне шабуыл жасау және Храм тауындағы мешіттерді қоса алғанда, мешіттерді жарылу жоспарлары кіреді. Күдіктілер тұтқындалды, бірақ дәлел жетіспегендіктен барлығы босатылды. Бат-Айнде құрылған экстремистік қозғалыс, кейіннен Бат-Айн жер асты деп аталды, Израиль үкіметі еврей халқының мүддесіне қарсы әрекет етеді деген экстремистік қоныс аударушылармен ортақ сенімге негізделді. Топтың бағдарламасы секулярлы Израиль қоғамына деген қарсылығы мен Тораға адалдығы үшін «изоляциялық» деп қарастырылды. Мұндай топты құру туралы идея 1998 жылдың соңында Адей Ад шаруашылығынан шыққан Шахар Двир Зелигер мен Хеброн және оның бауыры Йосафат құрған Маон шаруашылығы арасында жүретін Села Тордың әңгімесінен туды. Маон шаруашылығы, Хеброндегі Израиль қонысы сияқты, бірнеше жауынгерлерді қамтамасыз етті. Олар ақырында Шахардың бауыры Шломоны, Ярден Морагты және Офер Гамлиелді тартты, оның ИДФ-тағы инженерлік тәжірибесі бомба жасауға пайдалы болып шықты. 2001 жылдың басында олар түнде шағын жолдарда палестиналық көліктерге автоматты қарудан атып, қоғамдық ғимараттарға бомбалар орналастыра бастады. Олардың ең маңызды «жетістігі» Рамалла мен Кохав Хашар маңында палестиналық Мерседес жүк көлігіне шабуыл жасап, оның екі жолаушысын, олардың бірі жиырма жастағы ер адамды өлтірді. Ұялы топ мүшелері «Жесірлер мен жетімдердің жасы» деп аталатын топ арқылы жауапкершілікті өз мойнына алды. Тұтқындалғаннан кейін топ жалпы алғанда осындай сегіз палестиналықты өлтіріп, 16 адамды жаралаған жеті шабуыл жасағанын мойындады. 2001 жылдың 17 қыркүйегінде желі Яттадағы палестиналық мектеп ауласына екі бомба орналастырды: біреуі сабақтан кейін жарылуға, ал екіншісі бірнеше минуттан кейін мұғалімдер мен оқушылар зақымды тексеруге келгенде жарылуға орнатылды. Бірінші бомба бұзылғандықтан ертерек жарылды, ал Израиль саперлері екінші бомбаны уақтылы түрде залалсыздандырды. 2002 жылдың 5 наурызындағы екінші операцияда Бат-Айн тобы Хамастың Бейт-Исраелдегі шаһидтік шабуылына жауап ретінде Сур-Бахердегі палестиналық ұлдар мектебінде қызғылт түсті балмұздақ қорабына бомба орналастырды. Балалар оны байқап, жастықтармен жауып, мектеп директорына хабарлады, ол полиция шақырды, бірақ олар келгенге дейін жарылып, он бала жеңіл жарақат алды. 2002 жылдың 29 сәуірінде түнде жасалған операцияда Ярден Мораг пен Шломо Двир Шығыс Иерусалимге тіркемелі көлікпен барды. Олар Скопус тауының жанындағы Бейт Орот Йешивасының жанында тоқтатылды, өйткені түнде Шығыс Иерусалимнің палестиналық аудандарында кипасы бар еврейлердің жүргізуі ережеге қайшы келді. Полиция қызметкерлері олардың «ешиваға бара жатырмыз» деген түсіндірмесіне сенгендіктен, оларды ұстамады. Полиция қызметкерлері Шимон Коэн мен Барак Сегев кейіннен сол көлікті Ат-Тур маңындағы Аль-Макасад ауруханасына жақын қыздар мектебінің жанында көрді. Полиция қызметкерлері екеуін тоқтатып, көлікті тексергенде, тіркемеде екі TNT кірпішіне бекітілген бензинге толы екі контейнер және пропан газ баллондары бар екенін тапты. Жарылғыш заряд «құрылғы» (әскери батарея) болды, ал бала арбасындағы құрылғы таңғы сағат 7:35-те жарылуға орнатылды, ондаған қыздар мектепке кірмек. Кейінгі тергеулер бұл бір реттік шабуыл емес, Батыс жағалаудағы палестиналықтарға қарсы науқан жүргізіп жатқан қоныс аударушылар желісінің бір бөлігі екенін көрсетті. Израиль барлау қызметі көп ұзамай қару-жарақтардың көптігі туралы естіді және бұл Храм тауына шабуыл дайындалып жатыр деген күдік туды. Шломо Двир мен Офер Гамлиел 15 жылға, Мораг 12 жылға, Шахар Двир 8 жылға сотталды. Үш адам адам өлтіруге талпыныс жасағаны үшін сотталды. Офер Гамлиел 2015 жылы екі жыл бұрын түрмеден босатылды, бірақ Шин Бет оның ерте босатылуына бірнеше рет қарсылық көрсетті.
Басқа оқиғалар
2007 жылдың 25 ақпанында Бат-Айн қаласының тұрғыны Эрез Леванон көптеген пышақ жарақатынан қаза тапты. Оның денесі елді мекеннен төмен, ол жиі дұға оқитын уединенді жерден табылды. Қырбет-Сафадан екі жасөспірім қылмысын мойындады. 2009 жылдың 2 сәуірінде қолға балта ұстаған адам Бат-Айнға кіріп, 13 жасар Шломо Нативті өлтірді. 7 жасар бала да жарақат алды. Шабуыл жасаған адам бірнеше аптадан кейін Израильдің қауіпсіздік күштерімен ұсталды. 2009 жылдың 8 сәуірінде Бат-Айн мен Қырбет-Сафа тұрғындары арасында болған тас лақтыру оқиғасында 16 палестиналық жараланды, біреуінің жағдайы ауыр болды, бұл оқиғада IDF атыс ашты. 2009 жылдың 2 мамырында Бат-Айнның екі тұрғыны және Израиль қорғаныс күштерінің екі қызметкері ұсталды, олардың әрекеті салдарынан Қырбет-Сафаның екі тұрғыны жарақат алды. 2011 жылдың 28 қаңтарында болған келесі қақтығыста Қырбет-Сафадан 17 жастағы Юсеф Ихлаил басына оқ тиіп, Бейт-Жала ауруханасында көз жұмды. 2012 жылдың 16 тамызында Бат-Айнның жанынан өтіп бара жатқан палестиналық отбасының алты мүшесі отырған таксиге Молотов коктейлі лақтырылды. Такси өртеніп кетті, жолаушылар Эйн-Каремдегі Хадасса медициналық орталығында күйіктермен емделді. Бат-Айн қаласындағы ешивада оқыған 12-13 жастағы үш ұл ұсталды. Бұл шабуылды Бат-Айн раввині айыптап, оны "моральдық құлдыраудың" мысалы деп атады. Ішкі қауіпсіздік министрі Ицхак Ахаронович балалардың ұсталғанын білген соң, Бат-Айнде оңшыл экстремистердің шоғырланғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ "полиция, Израиль әскерлері және Шин Бет өз жұмысын атқаратынына сенімдімін, бұл оңай емес, себебі біз кіммен істесіп жатқанымызды білеміз" деді. Үш кәмелетке толмаған адам үй қамауында босатылды. 2013 жылдың қазан айының соңында бетперделі қоныс аударушылар қоныс аударушылар тапсырыс берген тауарларды тасымалдайтын палестиналық жүк көлігінің жүргізушісін ұрып-соғып, екі IDF сарбазын шабуылдады. IDF Бат-Айннің қорғанысына көмек көрсетуді тоқтатуға жауап берді. 2015 жылдың наурыз айында Бат-Айн тұрғындары IDF және полициямен қақтығысқа түсті. Құқық қорғау органдарының өкілдері "ұлтшылдық қылмыстар" жасады деген күдікпен екі тұрғынды ұстау үшін елді мекенге келді. Бат-Айн "экстремистік идеологиясымен" танымал, полицияға 20 шақты жас тас лақтырып, жолды тосқан. Билік күшейткіштерді шақырды, құқық қорғау органдары күдіктілерді алып кетуге мүмкіндік алды. Бат-Айн тұрғындары полиция мен IDF оқиғаны қасақана тудырды деп айыптады. 2015 жылдың сәуір айында Бат-Айннан келген 25 жастағы Элад Яков Села, Этзион бригадасының барлау бөліміндегі офицер, тыңшылық жасады және жақын маңдағы мешітке жасалған шабуылдан кейін оларды ұстау туралы хабарлап, қауымдастықтың оңшыл мүшелеріне құпия ақпаратты берді деген айып тағылды. 2016 жылдың қаңтар айында сот оны айыпты деп танып, 3 жыл 9 айға бас бостандығынан айырды.
Демография
2013 жылы Бат-Айинде шамамен 200 отбасы болды, олардың көпшілігі жалдамаға тұрып жатқан. Тұрғындардың басым бөлігі діни сионистер мен хардал еврейлері, олар рухани діни өмірді органикалық егіншілікпен үйлестіретін философияны ұстанады, ал ең көп таралғаны – Хасидтік Бреслов. Әлеуметтік нормалар қатаң, сондықтан кейбір жастар елден кетуге ұмтылады. Бат-Айин қауымдастығына дәрігерлер, құрылысшылар, сантехниктер, электриктер және психологтар кіреді.
Көрнекті орындар
Бұл аймақ табиғи бұлақтарға бай. Жаба ауылының Ейн-Эль-Абхара бұлағы – Батыс жағалаудағы ізраилдік қоныс аударушылар басып алған 30 бұлақтың бірі, олар қазір оны Ейн-Ливне деп атайды. БҰҰ гуманитарлық істер жөніндегі кеңсесі (OCHA) жинаған куәліктерге сәйкес, Бат-Айин қонысынан келген қоныс аударушылар 1990 жылдардың соңында Тавабта отбасына жалға берілген палестиналық жердегі Эйн-аль-Сиджме бұлағының маңына ағаштар отырғыза бастады. Қысым көрсету салдарынан отбасы жүзімдіктері мен бау-бақшаларын тастап кетуге мәжбүр болды, және бұл аймақ әлі де өңделмей келеді. Midreshet B'erot Bat Ayin әйелдерге арналған бағдарламалар, дін өзгеру бағдарламасы және семинарлар ұсынады.