Матфей ішіндегі «Имманнуил» аятының мағынасы мен талқылануы

Кіріспе

Матай 1:23 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының 23-ші аяты. Жүсіпке періште Исаның тууы туралы хабар бергеннен кейін, Матай осыны Ескі өсиеттен алынған бір цитатамен байланыстырады.

Талдау

Бұл үзінді Ишая 7:14-тен алынған, ал Матай "Септуагинтаның" (LXX) сөздерін қолданған. Бір ғана өзгеріс: "Олар атасын" деген сөз тіркесі "Сен атасын" деп өзгертілді. Бұл мағынаны өзгертеді, себебі Иммануилдің халық тарапынан жарияланған атағы емес, Жүсіп берген есім болуы мүмкін. Матайдың авторы бұл есімді атақ ретінде қарастырады, өйткені Жүсіп ұлын Иса деп атайды. Масорет мәтінінде "және аты болады" деген сөз бар. Ишая 7:14-тің мағынасы туралы көп пікірлер айтылады. Бүгінде көптеген ғалымдар Ишая кітабындағы "алма" деген еврей сөзі "жас әйел" деп аударылғанын айтады, "қыз" емес. Алайда, біздің заманымыздан бұрынғы 2 ғасырда 70 яһуди ғалымы аударған Исаия кітабының грек тіліндегі "Септуагинта" нұсқасы және Матай Евангелиясы екеуі де "парфенос" грек сөзін қолданады, ол сөзсіз "қыз" деп аударылады. Библияны зерттеуші Маргарет Баркер бұл мәтінде анықталған артикль қолданылғанын, яғни "ха'алма" деп жазылғанын, демек "Қыз" деген ежелгі атауды білдіретінін көрсетеді, ол Киелі Рухқа қатысты атау. Бұл көзқарас апокрифті "Еврейлер Евангелиясында" да қолдау тапқан, онда Иса Киелі Рухты өзінің анасы деп атайды. Бұл пікірталас туралы толық ақпарат алу үшін "Қызды туу" тақырыбын қараңыз. Ғалымдар Матайдың Исаияға сілтемесіне қатысты басқа да алаңдаушылықтары бар. Мысалы, Франс Исаияның жақын болашаққа қатысты айтқаны ықтимал деп санайды. Еврей тілінен аударғанда, бұл сөз Исаия жазған кезде осы оқиғаның орын алғанын білдіруі мүмкін. Картер бұл аяттың нағыз маңыздылығы Исаиядағы кең контекстінде жатқанын айтады. Оның пікірінше, Матайды оқыған адамдар Исаия кітабымен жақсы таныс болып, осы аяттың контекстін бірден түсіне алады. Бұл аят Яһудаға Сириялықтардың қатері төнген кезде жазылған. Исаия Құдайдың Израильді осы қатерден құтқара алатынын уәделейді, бірақ яһудилер күнә жасауын жалғастырса, Ассирия империясы Құдайдың кек алу құралы болады. Картер Матайдың осы жағдайды өзі жазған уақытқа аллегория ретінде қолданғанын айтады. Егер Иммануилге ерсек, құтқарылу Рим империясынан болады, ал егер Мәсіхті қабылдамаса, сол империя 70 жылы ғибадатхананың қирауы арқылы көрсетілгендей, яһуди халқы үшін Құдайдың жазалау құралы болады.

The quote is from Isaiah 7:14 with Matthew using the same wording as the Septuagint (LXX). The one alteration is that the phrase "they shall name" is changed to "you shall name." This switches the meaning somewhat from Immanuel being a title proclaimed by the people to a name given by Joseph. The author of Matthew still treats the name as more of a title as Joseph actually names his son Jesus. The Masoretic text has the unspecified "and shall name". There is much debate over the meaning of Isaiah 7:14. Most scholars today claim the Hebrew word 'almah, used in Isaiah, would more accurately be translated as young woman rather than virgin. However, the Septuagint version of Isaiah, which was translated by seventy Jewish scholars in the 2nd century BCE, and the Gospel of Matthew both use the Greek word parthenos, which unambiguously translates as virgin. Biblical scholar Margaret Barker points out that the text uses the definite article, reading ha 'almah and therefore The Virgin, an ancient title for the Holy Spirit. This view is supported by the apocryphal Gospel of the Hebrews in which Jesus refers to the Holy Spirit as his mother. For a full discussion of this debate see Virgin Birth. Scholars have other concerns with Matthew's reference to Isaiah. France, for instance, believes that it is far more likely that Isaiah is referring to the far more immediate future. The Hebrew can even be interpreted to say that the conception in question had already taken place when Isaiah was writing. Carter believes the real importance of this verse is in its wider context in Isaiah. He argues that the readers of Matthew would have been very familiar with Isaiah and would immediately recognize the context of this verse. The verse occurs when Judah is under threat from the Syrians. Isaiah promises that God can save Israel from this threat, but that if the Jews continue to sin the Assyrian empire will be the instrument of God's vengeance. Carter believes that Matthew is using this situation as an allegory for the time in which he was writing. Immanuel if followed will lead to salvation from the empire, in Matthew's time the Roman, but if the messiah is rebuffed that same empire will be God's instrument of punishment for the Jewish people as presented by the destruction of the temple in 70 AD.