Кіріспе

Швециядағы Рингхальс атом электр станциясы – Швециядағы атом электр станциясы. Ол Варберг муниципалитетіне қарасты Вэрё жарым аралында (швед. Väröhalvön) орналасқан, Гётеборг қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 65 км қашықтықта. Жалпы қуаты 2190 МВт-қа жететін бұл Швециядағы екінші ірі электр станциясы. Оның 70%-ы Vattenfall-ға, 30%-ы Uniper SE-ге тиесілі. Зауытта екі қысымды су реакторы (R3 және R4) бар. Үшінші қысымды су реакторы R2 2019 жылы тоқтатылды. 2020 жылдың 31 желтоқсанында R1 қайнау су реакторы да тоқтатылды. R1 үшін 1992 жылы, ал R2 үшін 1994 жылы қайта айналымға шығарушы сүзгілердің қуаты едәуір арттырылды. R3 және R4 бірліктері 2005 жылы ұқсас жаңартулар жасады. 2005-2015 жылдар аралығында өртке қарсы бөліну, резервтік қуат және әртүрлі қауіпсіздік жүйелерін әртараптандыру бойынша маңызды жақсартулар жасалды, әсіресе ескі станциялар R1 және R2 үшін. Ringhals PWR-дің бастапқы бу генераторларында Inconel 600 түтіктері болды және олардың құрылымы жарылу мен коррозияға бейімділікті тудырды. Бұл тексеру, күтім және жөндеу жұмыстарын жүргізуге үлкен күш жұмсауға себеп болды. 40 жылдық қызмет мерзіміне есептелгенімен, R2 және R3 бірліктері 14 жылдан кейін, яғни 1989 және 1995 жылдары бу генераторларын ауыстырды. R4 бірлігі кейінірек іске қосылғандықтан, туындаған мәселелерді ескере отырып, су химиясы мен күтімге көбірек назар аударды, нәтижесінде R4 бу генераторлары 28 жылдық қызметтен кейін 2011 жылы ауыстырылды. Барлық жаңа бу генераторларында Inconel 690 түтіктері және жақсартылған конструкция қолданылды, олар өте аз мәселелермен және жоғары сенімділікпен жұмыс істеді. Бұл R2 үшін ерекше маңызды болды, ол 2017 жылға қарай жаңа бу генераторларымен 28 жыл бойы үздіксіз жұмыс істеді. Three Mile Island апатынан алынған талдаулар мен байқаулардың нәтижесінде 2007 жылы Рингхолс PWR реакторларында PAR – пассивті автокатализдік сутек рекомбинаторлары орнатылды. Әрбір реакторда катализдік пластиналары бар PAR құрылғылары бар, олар ауыр ядролық зақымдану кезінде отын қаптамасының тотығуынан бөлінетін сутекті бірнеше сағат ішінде өңдеп, сутектің жарылу қаупін азайтады. 2011 жылы Фукусимадағы апаттан кейін Рингхолс қоса алғандағы барлық еуропалық атом электр станциялары жобалық шектен тыс жағдайлардың салдарын бағалау үшін стресс-тесттерден өтті. FCVS – сүзгіленген контейнерлік желдеткіш жүйесі, ICSS – тәуелсіз контейнерлік спрей жүйесі және PAR – пассивті автокатализдік сутек рекомбинаторларының болуы осы жағдайларда бағалы мүмкіндіктер болып танылды және Фукусимадан кейінгі жауап ретінде бірден станцияны өзгерту қажеттігі туындаған жоқ. Керісінше, Рингхолс штат саны, білім беру және даярлау деңгейі, сондай-ақ кейбір жүйелер мен ғимараттардың тәуелсіздігі мен беріктігі (электрмен жабдықтау, байланыс және т.б.) тұрғысынан апаттық дайындық ұйымын күшейтті. 2014 жылдың желтоқсанында шведтік реттеуші орган барлық шведтік реакторларын 2020 жылдың 31 желтоқсанына дейін тәуелсіз ядролық салқындату жүйесімен (ICCS) жабдықтауды міндеттеді. Бұл жүйе су, электр энергиясы, отын немесе басқа да материалдарды пайдаланбастан 72 сағат бойы реакторды салқындата алуға тиіс, сондай-ақ сейсмикалық оқиғалар, ауа райының қатал болуы сияқты сыртқы факторларға төтеп беруге қабілетті болуы керек, олардың болу ықтималдығы 10−6/жыл шамасында бағаланады. Бұл талаптар 2006 жылғы 25 шілдедегі "Форсмарк оқиғасы" мен Фукусима апатының нәтижесінде қабылданды. ICCS дизайны мен дайындық жұмыстары 2017 жылы R3 және R4 бірліктері үшін жүргізілуде, бірақ R1 және R2 үшін жүргізілмейді, өйткені олардың 2021 жылға дейін тоқтатылуы жоспарланған. Алайда, Швецияның Радиациялық қауіпсіздік агенттігі реакторлар жоспарланған уақытта, яғни 2025 жылға дейін тоқтатылса, 2020 жылдан кейін қосымша жаңартуларсыз жұмыс істей алатынын мәлімдеді.

Өндіріс шығындары 2018

2015 жылы Ringhals 1 және Ringhals 2 реакторларын жабу туралы шешім қабылданғаннан кейін, олардың жалпы бекітілген құны 2015 жылғы жылдық есепте 10,863 млн. SEK сомасына төмендетілді. Ringhals станциясының барлық реакторларының өндіріс шығындары 2018 жылғы жылдық есептен алынған, онда тауарлардың өндіріс құны 6,289 млн. SEK көрсетілген. Егер басқа барлық шығындар, әкімшілік шығындар мен ҒЗЖ-ны қоса есептегенде, кірістен түзетулер жасалмайынша, шығын 6,379 млн. SEK-қа жетеді, амортизация 576 млн. SEK, яғни амортизацияны ескермегендегі шығын 5,803 млн. SEK құрайды. Электр энергиясын өндіру көлемі 30,1 ТВт·сағ болды, бұл амортизацияны ескергенде 21,2 эре/кВт·сағ, ал ескермегенде 19,3 эре/кВт·сағ өндіріс құнына сәйкес келеді. Бұл сомаға Швецияның ядролық қалдықтар қорына (KAF) төленген 5,2 эре/кВт·сағ төлемақы да кіреді. Осылайша, KAF және амортизацияны ескергендегі орташа өндіріс құны 16,0 эре/кВт·сағ, ал ескермегенде 14,1 эре/кВт·сағ болады. Ядролық қалдықтар қорына төленетін төлемдер, пайдаланылған ядролық отынды және басқа да қалдықтарды басқару мен жоюға қажетті болашақ шығындарды қаржыландыру мақсатында қарастырылған.

Оқиғалар

2005 жылдан бері қауіпсіздік мәдениетіндегі кемшіліктер бойынша бірнеше байқаулардың нәтижесінде Швецияның Радиациялық қауіпсіздік басқармасы 2009 жылы Рингхалды күшейтілген бақылауға алу туралы шешім қабылдады. Ringhals шешім қабылдау, ішкі аудиттер және оқиғалар мен қателіктерді талдаудағы із келуді және ашықтықты жақсартуға белгілі бір күш-жігер жұмсады. Регулятор жақсартуларды мойындады және күшейтілген бақылау 2013 жылға дейін тоқтатылды. 2012 жылы стансада жүк көлігінің астынан тексеру кезінде, оқталатын құрылғысы жоқ болғанымен, аздаған мөлшерде жарылғыш заттар табылған. Қысқа мерзімге Швециядағы барлық атом электр станциялары ескерту деңгейін көтерді, бірақ басқа жарылғыш заттар табылған жоқ және осы оқиғаға ешкімнің қатысы анықталмады. 2012 жылдың қазан айында «Гринпис» ұйымының 20 ядролық энергияға қарсы белсендісі сыртқы периметрдегі стандартты өнеркәсіптік қоршауды басып өтті, сондай-ақ Форсмарк атом электр стансасына да шабуыл жасалды. «Гринпис» өзінің зорлықсыз әрекеттерінің мақсаты – «Еуропалық стресс-тесттерде қауіпсіз емес екені дәлелденген осы реакторлардың жұмысын тоқтатуға наразылық білдіру» екенін мәлімдеді. Реакторлардың ішкі периметріндегі қоршау (тоқымалы сым, бейнебақылау, «кірмеу» аймағы және т.б.) басып алынбады. 2018 жылдың 30 шілдесінде 2018 жылғы Еуропалық ыстық толқыны кезінде Рингхалды 2 реакторы тоқтатылды, себебі теңіз суының температурасы жобалық шекті 25°C-тан асып кетті. Реактор 3 тамызда қайта іске қосылды. Басқа R1, R3 және R4 реакторларына әсер етілмеді, өйткені олар жоғары температураға лицензияланған.

Пайдалану және пайдаланудан шығару жоспарлары

2015 жылдың қазан айында Vattenfall компаниясы азайып бара жатқан пайдалылығына байланысты Ringhals 1 нысанын 2020 жылға дейін, ал Ringhals 2 нысанын 2019 жылға дейін жабуға шешім қабылдады, бұрын хабарланғандай 2025 жылға дейін емес. 2016 жылдың қаңтар айында Vattenfall компаниясы Швециядағы барлық ядролық электр станцияларының, оның ішінде жаңа реакторлардың да, электр энергиясының төмен бағасы және Швецияның ядролық энергияға салынатын салығы («effektskatt») салдарынан шығынға ұшырағанын мәлімдеді. Компания барлық атом электр станцияларын жабуға мәжбүр болуы мүмкін екенін ескертті және бағаның үштен бір бөлігінен астам құрайтын ядролық өнім салығын жою қажеттігін айтты. 2016 жылғы 10 маусымдағы келісім бойынша, 2017 жылғы 1 шілдеде ядролық энергияға салынатын салықтың басым бөлігі алынып тасталды, бірақ жаңартылатын электр энергиясын өндіруге ұзақ мерзімді және күшейтілген қолдаумен бірге. Ядролық энергияға салынатын салықты алып тастау шамамен 7 өре немесе 0,007 EUR/кВт·сағ салық жеңілдігіне тең, бұл өндіріс шығындарының шамамен 25% құрайды. Бұл маңызды шығын азайту болып табылады және Vattenfall компаниясының R3 және R4 реакторларын 2040 жылдарға дейін пайдалану туралы шешім қабылдауына ықпал етті. 2019 жылдың 30 желтоқсанында R2 реакторы тоқтатылды. 2020 жылдың маусым айында Svenska kraftnät (шведтік ұлттық желі операторы) және Ringhals AB арасында келісімге қол қойылды, оған сәйкес Ringhals компаниясына желі тұрақтылығын арттыру үшін 1 шілдеден 15 қыркүйекке дейін R1 реакторын желіге қосу үшін 300 миллион SEK (шамамен 30 миллион АҚШ доллары) көмек берілді. Келісім шарт мерзімінде Ringhals 1 реакторы белсенді қуат өндіруге міндетті емес, бірақ генераторлар Швецияның солтүстігінде электр қуатының көп өндірілуі және оңтүстігінде жоғары тұтыну кезінде кернеуді және реактивті қуатты басқару үшін қолжетімді болады. 2020 жылдың 31 желтоқсанында R1 реакторы тоқтатылды.